In central Anatolia lies a historical complex dating back to the 1290s, visited by more than 300,000 people annually. This site contains numerous remarkable material culture elements that are rare examples of Turkish cultural history. It bears a strong resemblance to the sacred mausoleums of saints (evliya ata türbesi) in Turkistan. This is the complex housing the tomb of Hacı Bektaş Veli, which also served as a dervish lodge (dergâh). Amidst the Mongol invasion and pressure, Hacı Bektaş Veli migrated from Nishapur in Turkistan to what is now the district of Hacıbektaş. After his death, his tomb became a place of pilgrimage and was converted into a mausoleum and lodge in 1385. The continuity of Hacı Bektaş Veli's teachings to the present day, alongside the preservation of most structures and artifacts within the complex, has been invaluable to this study. The fact that the complex functions as an open-air museum has further facilitated our research. This study is based on observations and the examination of material cultural elements within the complex. Observations have revealed traditions rooted in Turkistan that have persisted in this site. The structures within the complex are among the rare examples of Turkish civilization. The transformation of burial structures from kurgans to tombs, as well as the symbols found on the buildings, have been analyzed. Selected artifacts in the museum, particularly those originating from steppe culture, were examined. Moreover, this work aims to serve as a resource for future studies in the field of Turkish cultural history.
Anadolu’nun ortasında tarihi 1290 yıllara kadar giden bir yapı kompleksi, her yıl üç yüz binden fazla insanın ziyaret ettiği bu mekânda nadir görülen Türk kültür tarihine ait dikkat çekici birçok maddi kültür unsuru bulunmaktadır. Burası adeta Türkistan’da bulunan evliya ata türbelerini andırmaktadır. Hacı Bektaş Velinin türbesinin bulunduğu külliyeye aynı zamanda dergâh denmektedir. Moğol istilası ve baskısı ile Türkistan Nişabur’dan gelen Hacı Bektaş Veli günümüzde Hacıbektaş ilçesine yerleşmiştir. Ölümünden sonra mezarı ziyaretgâha dönüşmüş 1385 yılında Türbe ve dergâh yapılmıştır. Hacı Bektaş Velinin öğretilerinin günümüze kadar sürmesi ve külliyenin içerisindeki eserler yapıların büyük çoğunluğunun korunması çalışmamız için son derece kıymetli olmuştur. Külliyenin açık müze olması çalışmamızı kolaylaştırmıştır. Çalışmamız külliyede gözlem ve maddi kültür unsurları incelemeye dayanmaktadır. Burada yapılan gözlemler sonucu kökü Türkistan’a dayanan gelenekler gözlemlenmiştir. Külliye içindeki yapılar Türk medeniyetinin nadir örnekleri arasındadır ve yapılardaki kurgandan Türbeye dönüşüm ile birlikte yapılar üzerindeki simgeler incelenmiştir. Külliye müzesindeki nadide eserlerden Bozkır kültürü orjinli olanlar seçilip incelenmiştir. Ayrıca bu çalışma Türk kültür tarihi alanında yapılacak çalışmalara kaynak teşkil edecektir.