Fezayi, 15. asrın ikinci yarısında yaşamış ve hakkında kaynaklarda pek bir bilgi bulunmayan bir divan şairidir. Şairin bugün için elde sadece büyük bir çoğunluğu gazellerden oluşan divanı ile dini-tasavvufi mahiyette kaleme aldığı dört mesnevisi bulunmaktadır. Şiirlerinde kendisini Şeyhi muakkibi olarak gösteren ve divanında da lakabı “derviş” olarak geçen şairin, şiirleri çoğunlukla âşıkâne ve rindâne mahiyettedir. Divan şiiri geleneği ile mazmun dünyasını iyi bildiği anlaşılan Fezayi’nin şiir tekniğine de oldukça hakim olduğu anlaşılmaktadır. Şairin divanı baştan sona okunduğunda görülen en dikkat çekici hususlardan birisi âşığın/şairin karşıt unsurlarından olan rakip, ağyar ve düşman kavramlarına şiirlerinde çok sık yer vermesidir. Bu çalışmada âşığın daima kötülüğünü isteyip onun sevgiliye kavuşmasını engelleyen üç karşıt tip olan rakip, ağyar ve düşmanın Fezayi divanında hangi düşünce ve tasavvurlar çerçevesinde ele alındığı, bu şahsiyetlerin ne tür vasıflara sahip olduğu ve onların hangi unsurlara benzetildiği divandaki beyit örneklerinden hareketle araştırılıp incelenecektir.
Fezayi is a divan poet who lived in the second half of the 15th century, for whom little information is available in the sources. Only his divan, consisting primarily of ghazals, and four mesnevis of a religious and mystical nature, exist today. The poet, who presents himself as a follower of Şeyhi in his poems and is referred to as “dervish” in his divan, mostly writes poems of a romantic and bohemian style. It is clear that Fezayi, who is well versed in the tradition of divan poetry and the world of metaphors, also possesses a strong capacity for poetic technique. One of the most striking aspects when reading the poet’s divan from beginning to end is the frequent use of the concepts of the rival, the strangers, and the enemy, which are the opposing elements of the lover/poet in divan poetry. In this study, the three opposing types, the rival, the strangers and the enemy, who always wish evil for the lover and prevent him from reuniting with his beloved, will be investigated and examined in the framework of thoughts and imaginations in Fezayi’s divan, what kind of qualities these characters have and what elements they are likened to, based on the couplet examples in the divan.