e-ijer e-Uluslararası Eğitim Araştırmaları Dergisi 1309-6265 Erdal TOPRAKCI Studies on Education Eğitim Üzerine Çalışmalar DEVELOPING AN ATTITUDE SCALE TOWARDS SOCIAL SCIENCES COURSE: VALIDITY AND RELIABILITY STUDY SOSYAL BİLGİLER DERSİNE YÖNELİK BİR TUTUM ÖLÇEĞİNİN GELİŞTİRİLMESİ: GEÇERLİK VE GÜVENİRLİK ÇALIŞMASI Demir Arş. Grv. Selçuk Beşir Akengin Yrd. Doç. Dr. Hamza 05 05 2010 1 1 26 40 05 05 2010 Copyright © 2010, e-Uluslararası Eğitim Araştırmaları Dergisi 2010 e-Uluslararası Eğitim Araştırmaları Dergisi

Problem: The aim of this study was to develop a valid and reliable attitude scale which measures sixth and seventh class students' attitudes towards Social Sciences Courses. Method: This research was consisted of total number of 640 students, in sixth and seventh classes, continuing their education in Ordu, Muş, Diyarbakır and İstanbul in primary schools. Students chosen for study were constituted of 320 male students and 320 female students. 320 of the students were in sixth class and the others, 320 of them, were in seventh class. At first exploratory factor analysis and item analysis were used for scale's validity analysis, then confirmatory factor analysis was completed. Exploratory factor analysis was made by SPSS 17 packet program. Confirmatory factor analysis was made by Lisrel 8.8. Steps used to develop Scale for the study in this search were that; 1developing Clause Pole, 2 consulting the Expert(s), 3-composing Pre-Trial Test Form, 4-Factor Analysis. Results: According to the results of factor analysis applied in the study; Kaiser Meyer Olkin (KMO) rate was founded as 0.906. Bartlett test result was founded as 2431.319. Cronbach alpha reliability coefficient was calculated as 0.932. The results of confirmatory factor analysis founded are below; Root Mean Square Error of Approximation (RMSEA) 0.028, P-Value for Test of Close Fit (RMSEA 0.05) 0.96, Standardized RMR 0.082, Goodness of Fit Index (GFI) 0.80, Adjusted Goodness of Fit Index (AGFI) 0.76, Normed Fit Index (NFI) 0.93, Comparative Fit Index (CFI) 0.99 and Relative Fit Index (RFI) 0.92. After analysis process; Incremental Fix Index (IFI) .0.99, Parsimony Goodness of Fit Index (PGFI) 0.67, Parsimony Normed Fit Index (PNFI) 0.87. In addition to results which are written above; Degrees of Freedom is 293, Root Mean Square Residual (RMR) is 0.14 and Non-Normed Fit Index (NNFI) is 0.99.Conclusion and Recommendations: Attitude Scale for Social Sciences Course can be used for determining sixth and seventh class students' attitudes towards Social Sciences Course. Additionally, according to findings Social Sciences Course Attitude Scale is valid and reliable so it can be used for the aim of determining primary school students' negative and positive attitudes.

Amaç: Araştırmanın amacı; ilköğretim altıncı ve yedinci sınıf sosyal bilgiler dersine yönelik öğrenci tutumlarını ölçebilecek geçerli ve güvenilir bir tutum ölçeği geliştirmektir. Yöntem: Araştırmanın çalışma grubunu; Ordu, Muş, Diyarbakır ve İstanbul illerinde bulunan ilköğretim okullarının altıncı ve yedinci sınıflarında öğrenim görmekte olan 640 öğrenci oluşturmaktadır. Çalışma grubunda bulunan öğrencilerin 320'si erkek 320'si ise kızdır. Öğrencilerin 320'si altıncı sınıfta 320'si ise yedinci sınıfta öğrenim görmektedir. Ölçeğin geçerlik çalışmaları kapsamında başlangıçta açımlayıcı faktör analizi çalışmalarına yer verilmiş, daha sonra doğrulayıcı (confirmatory) faktör analizi çalışmaları tamamlanmıştır. Araştırmanın açımlayıcı faktör analizi SPSS 17 paket programıyla, doğrulayıcı faktör analizi çalışmaları ise Lisrel 8.8 yazılımı ile gerçekleştirilmiştir. Araştırmada, ölçeği geliştirilmek için kullanılan aşamalar şu şekildedir 1. Madde Havuzunun Oluşturulması 2. Uzman Görüşü Alınması, 3. Ön Deneme Formunun Oluşturulması 4. Faktör Analizi. Bulgular: Araştırmada uygulanan faktör analizi sonuçlarına göre; Kaiser Meyer Olkin (KMO) değeri 0.906 bulunmuştur. Bartlett testi sonucu olarak 2431,319 tespit edilmiştir. Ölçeğin bütününe ilişkin Cronbach alpha güvenirlik katsayısı ise 0.932 bulunmuştur. Doğrulayıcı faktör analizi sonucunda kök ortalama kare yaklaşım hatası (RMSEA) 0.028; P-value for Test of Close Fit (RMSEA <0.05)=0.96; standardize edilmiş kök ortalama kare artık (RMR) 0.082; uyum iyiliği indeksi (GFI) 0.80; düzeltilmiş uyum iyiliği indeksi (AGFI) 0.76; normlanmış uyum indeksi (NFI) 0.93; karşılaştırmalı uyum indeksi (CFI) 0.99 ve benzerlik uyum indeksi (RFI) 0.92 olarak belirlenmiştir. Analizler sonucunda; artmalı uyum indeksi (IFI) 0.99; Parsimony uyum iyiliği indeksi (PGFI)) 0.67; Parsimony normalleştirilmiş uyum iyiliği indeksi (PNFI)=0.84 olarak belirlenmiştir. Ayrıca serbestlik derecesi 293; kök ortalama kare artık 0.14 ve normlanmamış uyum indeksi, (NNFI) 0.99 olarak saptanmıştır. Sonuç ve Öneriler: Sosyal Bilgiler Dersi Tutum Ölçeği ilköğretim altıncı ve yedinci sınıflarda öğrenim gören öğrencilerin sosyal bilgiler dersine yönelik tutumlarını belirlemek amacıyla kullanılabilir. Ayrıca araştırma bulgularına göre geçerli ve güvenilir olan Sosyal Bilgiler Dersi Tutum Ölçeği ilköğretim öğrencilerinin Sosyal Bilgiler dersine yönelik olumlu ve olumsuz tutumlarını belirlemek amacıyla kullanılabilir.

 Sosyal Bilgiler Dersi Tutum Ölçeği Yapı Geçerliği Güvenirlik Açımlayıcı Faktör Analizi Doğrulayıcı Faktör Analizi Social Studies Attitude Scale Construct Validity Reliability Exploratory Factor Analysis Confirmatory Factor Analysis Ada ve Diğerleri (2009). Projeye dayalı öğrenme yaklaşımının öğrencilerin sosyal bilgiler dersine ilişkin tutumlarına ve görsel sunu uygulamalarına etkisi. Ahi Evran Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi,10 (3): 89-96. Aladağ, E. (2007). Coğrafi bilgi sistemleri kullanımının ilköğretim 7. sınıf öğrencilerinin sosyal bilgiler dersine karşı tutumlarına etkisi. Türkiye Sosyal Araştırmalar Dergisi, 11 (1). Akgül, A. ve Çevik, Ç. (2003). İstatistiksel Analiz Teknikleri. İstanbul: Emek Ofset. Anderson, L. M. (1988). “Likert Scales” Educational Research Methodology and Measurement. An International Handbook. New york: Pergoman Press. Aykaç, N. (2007). Sosyal bilgiler dersinde aktif öğretim yöntemlerinin kullanılmasının öğrencilerin derse karşı tutumuna, erişi düzeyine ve kalıcılığa etkisi. Ondokuz Mayıs Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, (23): 24-37. Balcı, A. (1995). Sosyal Bilimlerde Araştırma. Ankara: Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Yayınları. Balkan, A. (2007). İlköğretim 7.Sınıf Sosyal Bilgiler Dersinde Harita Kullanımının Derse Karşı Tutuma, Bloom, B. S. (1995). İnsan Nitelikleri ve Okulda Öğrenme. :İstanbul: M.E.B. Basımevi. Büyüköztürk, Ş. (2002). Veri Analizi El Kitabı. Ankara: Pegem Yayınları. Çalışkan, H.(2008) sosyal bilgiler dersine yönelik tutum ölçeğinin geliştirilmesi. 17. Ulusal Eğitim Bilimleri Kongresi,Sakarya: Sakarya Üniversitesi Eğitim Fakültesi, Deveci, H. (2002). Sosyal bilgiler dersinde probleme dayalı öğrenmenin öğrencilerin derse ilişkin tutumlarına, akademik başarılarına ve hatırlama düzeylerine etkisi. Yayımlanmamış doktora tezi, Anadolu Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Eskişehir: Türkiye Devellis, R. (2003). Scale Development Theory and Applications. London: SAGE Publications Inc. Doğanay, A. (2002). Sosyal Bilgiler ve Sosyal Bilgiler Öğretimi. (Ed. Cemil Öztürk, Dursun Dilek).Ankara: Pegem A Yayıncılık. Dunn-Rankin, P. (2004). Scaling Methods, London: Routledge Inc. Fidan, S. (2004). Sosyal Bilgiler Dersinde İşbirlikli Öğrenmenin Erişiye, Kalıcılığa ve Derse Karşı Tutuma Günaydın, G. (2008). İlköğretim 6. Sınıf Sosyal Bilgiler Öğretiminde Drama Yönteminin Erişi ve Tutum Üzerindeki Etkisi. Yayımlanmamış yüksek lisans tezi, Dokuz Eylül Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, İzmir: Türkiye Güven, B. (2003). İlköğretim 5. Sınıf Sosyal Bilgiler Dersinde Alan Bağımlılık- Alan Bağımsızlık Bilişsel Stil Boyutlarına Uygun Olarak Hazırlanan Öğretim Etkinliklerinin Akademik Başarı ve Tutumlar Üzerindeki Etkisi. Yayımlanmamış doktora tezi, Anadolu Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Eskişehir: Türkiye Karasar, N. (1995). Bilimsel Araştırma Yöntemi, Kavramlar, İlkeler. Ankara: 3A Araştırma Eğitim Danışmanlık Ltd. Karakuş, M, (2004). İlköğretim Dördüncü Sınıf Sosyal Bilgiler Dersinde Proje Yaklaşımlı Öğretimin Öğrencilerin Sorun Çözme Becerilerine Tutumlarına Akademik Başarılarına ve Kalıcılığa Etkisi. Yayımlanmamış doktora tezi, Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Adana: Türkiye Lebow, D. (1993). Conctructivist values of system design: Five principles toward a new mindset. Educational Technology Research and Development, 41, 4-16. Likert, R.(1967). The method of constructing an Attitude Scale. New York: John Wiley&Sons press. National Council for the Social Studies. (1994). Expectations of excellence: curriculum standards for social studies, Washington, DC. National Research Council. (1996). National Science Education Standards. Washington DC: National Academy Press. Savery, J.R. and Duffy, T.M. (1995). Problem Based Learning: An Instructional Model and its Constructivist Framework. Educational Technology, Sebtember-October, 31-38. Schermelleh-Engel, K. and Moosbrugger, H. (2003). Models: tests of significance and descriptive. Psychological Research Online, 8 (2). Scheurman, G. (1998). From behaviorist to constructivist teaching. Social Education, 62 (1): 6-9. Smerdon, B.A. and Burkam, D.T. (1999). Access to constructivist and didactic teaching: Who gets it? Where is it practised ? Teachers College Record, 99 (101): 5-35. Şahin, T. ve diğerleri (2000). İlköğretim 6. sınıf öğrencilerinin fen bilgisi ve sosyal bilgiler derslerine karşı tutumları, akademik benlik kavramları ve bilişsel öğrenme düzeyleri. Ankara: EARGED. Şahin, Y.T. (2001). Oluşturmacı yaklaşımın sosyal bilgiler dersinde bilişsel ve duyuşsal öğrenmeye etkisi. Kuram ve Uygulamada Eğitim Bilimleri, 1 (2). Şimşek, Ö.F.(2007). Yapısal Eğitlik Modellemesine Giriş Temel İlkeler ve Lirsel Uygulamaları. Ankara: Ekinoks Yayınları. Tavşancıl, E. (2005). Tutumların Ölçülmesi ve SPSS ile Veri Analizi. Ankara: Nobel Yayınları. Tay, B. Ve Tay-Akyürek, B. (2006). Sosyal bilgiler dersine yönelik tutumun başarıya etkisi. Türk Eğitim Bilimleri Dergisi, 4 (1): 3-84. Tezbaşaran, A. (1996). Likert Tipi Ölçek Geliştirme Kılavuzu. Ankara: Türk Psikologlar Derneği Yayınları. Yılmaz, O. (2006). İlköğretim 7. Sınıf Sosyal Bilgiler Dersinde Proje Tabanlı Öğrenmenin Öğrenenlerin Akademik Başarıları, Yaratıcılıkları ve Tutumlarına Etkisi. Yayımlanmamış yüksek lisans tezi, Zonguldak Karaelmas Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Zonguldak: Türkiye