e-ijer e-Uluslararası Eğitim Araştırmaları Dergisi 1309-6265 Erdal TOPRAKCI Studies on Education Eğitim Üzerine Çalışmalar BİYOLOJİ ÖĞRETMENİ ADAYLARININ ÇEVRE OKURYAZARLIKLARININ FARKLI DEĞİŞKENLER AÇISINDAN İNCELENMESİ INVESTIGATION OF THE BIOLOGY TEACHER CANDIDATES' ENVIRONMENTAL LITERACY IN TERMS OF DIFFERENT VARIABLES Gürbüz Hasan Kışoğlu Mustafa Alaş Ali Sülün Ali 03 29 2011 2 1 1 14 08 08 2010 Copyright © 2010, e-Uluslararası Eğitim Araştırmaları Dergisi 2010 e-Uluslararası Eğitim Araştırmaları Dergisi

Yapılan bu çalışmada üniversiteye yeni başlayan biyoloji öğretmeni adaylarının çevre okuryazarlıklarının cinsiyet, yaş, aylık gelir, anne ve babanın eğitim durumu, yaşanılan yerleşim birimi ve çevreyle ilgili bilgileri edinmek için kullandıkları bilgi kaynakları açısından değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Çalışma Atatürk Üniversitesi Kazım Karabekir Eğitim Fakültesi Biyoloji Öğretmenliği Anabilim Dalı'na yeni başlayan birinci sınıf öğrencileri ile yürütülmüştür. Çalışmanın örneklemini 60 biyoloji öğretmeni adayı oluşturmaktadır. Çalışmada betimsel araştırma yöntemi kullanılmıştır. Çalışmanın verileri çevresel bilgi, çevreye yönelik tutum, çevresel davranış ve çevresel algı alt boyutlarından oluşan Çevre Okuryazarlığı Ölçeği kullanılarak toplanmıştır. Çalışma sonunda biyoloji öğretmenliği anabilim dalı'na yeni başlayan öğretmen adaylarının çevre okuryazarlıklarının orta düzeyde olduğu tespit edilmiştir. Öğretmen adaylarının çevre okuryazarlığının çevresel bilgi alt boyutunda adayların yaşlarına göre anlamlı bir farklılık olduğu belirlenmiştir (p<0.05). Adayların diğer demografik özelliklerinin çevre okuryazarlıklarına herhangi bir etkisinin olmadığı bulunmuştur (p>0.05).

Problem and Purpose: One of the problems that waits to be solved in the world is environmental problems whose effect is increasingly felt. The most important reason for environmental problems is the lack of environmental consciousness in socıety.. Constructing the environmental consciousness among the people is possible through an effective environmental education. The first aim of the environmental education is to make people environmentally literate. At this point, teachers who instruct enviromental education have an important role. Teachers giving environmental education should be environmentally literate at first. For this reason, the environmental education, which is given to teacher candidates, should improve their environmental literacy. When determining the quality of environmental education given to teacher candidates, it is important to analyse teacher candidates' environmental literacy and the effecting factors of environmental literacy. In this study, it is aimed to investigating the first year biology teacher candidates' environmental literacy in terms of gender, age, level of income, educational status of parents, living area and information sources to get environmental knowledge.Method: The study was conducted with first year biology teacher candidates at Kazım Karabekir Education Faculty of Atatürk University in Turkey. The sample of the study is 60 biology teacher candidates. The study has been fullfilled with the descriptional research method. The data were collected by Environmental Literacy Scale consisting of environmental knowledge, attitude toward environment, environmental behaviour and environmental perception. One way Anove and independent samples t-test was to use and to evaluate the data.Results: As a result, it was detected that the first year biology teacher candidates' environmental literacy was medium level. It was found that there is a statistical difference in environmental knowledge subscale of environmental literacy according the age of the teacher candidates (p<0.05). According to analyzed data, older teacher candidates are more knowledgeable about the environment and environmental problems than younger ones. Other demographical variables have no effect on teacher candidates' environmental literacy (p>0.05).Recommendations: The quality of environmental education implicated in any level of formal education should be raised to foster students' environmental literacy. Additionally, some courses about contemporary educational implications used in environmental education should be held for in-service teachers.

 Çevre okuryazarlığı biyoloji öğretmeni adayı Türkiye Envionmental literacy biology teacher candidates Turkey Atasoy E., Ertürk, H. (2008). İlköğretim öğrencilerinin çevresel tutum ve çevre bilgisi üzerine bir alan araştırması. Erzincan Eğitim Fakültesi Dergisi, 10 (1), 105-122. Demirel, Ö., Kaya, Z. (2005). Eğitim ile ilgili temel kavramlar. Ö. Demirel ve Z. Kaya (Ed.), Öğretmenlik Mesleğine Giriş, (3-20). Ankara: Pegem A Yayıncılık. Disinger, J.F., Roth, C.E. (1992). Environmental literacy. [Internet-15.08.2008] http://www.eric.ed.gov/ERICDocs/data/ericdocs2sql/content_storage_01/0000019b/80/12/f4/a7. pdf Dönmez Şahin, M. (2009). Çevre ve insan. K. Arıbaş ve H. Kara (Ed.), 21. Yüzyıl ve Çevre, (3-26). Uşak: Elik Yayınları. Erol, G.H., Gezer, K. (2006). Prospective of elementary school teachers’ attitudes toward environment and environmental problems. International Journal of Environmental and Science Education, 1 (1), 65-77. Goldman, D., Yavetz, B., Pe’er, S. (2006). Environmental literacy in teacher training in Israel: environmental behavior of new students. The Journal of Environmental Education, 38 (1), 3-22. Gürbüz, H., Kışoğlu, M., Kışoğlu, G., Sülün, A., Erkol, M. (2007). Liselerde görev yapan öğretmenlarin çevreye yönelik tutumlarının ve çevresel bilgi düzeylerinin incelenmesi. 10-13 Eylül 2007 Malatya, 7. Ulusal Ekoloji ve Çevre Kongresinde sunulmuş bildiri. Hernandez, R.Y. (2005). An Assessment of The Environmental Literacy of Opinion Leaders in Eugena, Unpublished Master Thesis, University of Oregon. Hillman, M., Stanisstreet, M., Boyes, E. (1996). Enhancing understanding in student teachers: the case of auto-pollution. Journal of Education for Teaching, 22 (3), 311-325. Kalaycı, Ş. (2003). Faktör analizi. Ş. Kalaycı (Ed.), SPSS Uygulamalı Çok Değişkenli İstatistik Teknikleri, (321-331). İzmir: Asil Yayın Dağıtım. Kaptan, S. (1998). Bilimsel AraĢtırma ve Ġstatistik Teknikleri. Ankara: Tekışık Web Ofset Tesisleri. Kışoğlu, M., Gürbüz, H., Erkol, M., Akar, M.S. (2009). Liselerde görev yapan öğretmenlerin bilinçli su tüketimi davranışlarının incelenmesi. 1-3 Ekim 2009 İzmir, 18. Ulusal Eğitim Bilimleri Kurultayında sunulmuş bildiri. Mansaray, A., Ajiboye, J.A., Audu, U.F. (1998). Environmental knowledge and attitudes of some Nigerian secondary school teachers. Environmental Education Research, 4 (3), 329-339. Michail, S., Stamou, A.G., Stamou, G.P. (2007). Greek primary school teachers’ understanding of current environmental issue: an exploration of their environmental knowledge and images of nature. Science Education, 91, 244-259. Morrone, M., Mancl, K., Carr, K. (2001). Development of a metric to test group differences in ecological knowledge as one component of environmental literacy. The Journal of Environmental Education, 32 (4), 33-42. Moseley, C. (2000). Teaching for environmental literacy. The Clearing House, 74 (1), 23-24. Mosothwane, M. (1991). An Assessment of Botswana Preservice Teachers’ Environmental Content Knowledge, Attitudes Towards Environmental Education and Concern For Environmental Quality. Unpublished Doctoral Dissertion, University of Georgia. Özey, R. (2001). Çevre Sorunları. İstanbul: Aktif Yayınevi. Özmen, D., Çetinkaya, A.Ç., Nehir, S. (2005). Üniversite öğrencilerinin çevre sorunlarına yönelik tutumları. TSK Koruyucu Hekimlik Bülteni, 4 (6), 330-344. Roth, C.E. (1992). Environmental Literacy: Its Roots, Evolution and Directions in the 1990s. [Internet- 06.09.2008] http://www.eric.ed.gov/ERICDocs/data/ericdocs2sql/content_storage_01/0000019b/80/24/44/47. pdf Summers, M., Kruger, C., Childs, A., Mant, J. (2000). Primary school teachers’ understanding of environmental issues: an interview study. Environmental Education Research, 6 (4), 293-312. Şama, E. (2003). Öğretmen adaylarının çevre sorunlarına yönelik tutumları. G.Ü. Gazi Eğitim Fakültesi Dergisi, 23 (2), 99-110. Şimşekli, Y. (2004). Çevre bilincinin geliştirilmesine yönelik çevre eğitimi etkinliklerine ilköğretim okullarının duyarlılığı. Uludağ Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 17 (1), 83-92. Tuncer, G., Ertepinar, H., Tekkaya, C., Sungur, S. (2005). Environmental attitudes of young people in Turkey: effects of school type and gender. Environmental Education Research, 11 (2), 215-233. Tuncer, G.T., Ertepınar, H., Şahin, E. (2008). Çevre okuryazarlığı: geleceğin öğretmenleri sürdürülebilir bir gelecek için hazır mı?. 27-29 Ağustos 2008, Bolu, 8. Ulusal Fen Bilimleri ve Matematik Eğitimi Kongresinde sunulmuş bildiri. Uzun, N., Sağlam, N. (2007). Farklı lise türlerinde öğrenim gören öğrencilerin çevre bilgisi ve tutum düzeylerinin karşılaştırılmalı olarak değerlendirilmesi. 5-7 Eylül 2007, Tokat, 16. Ulusal Eğitim Bilimleri Kongresinde sunulmuş bildiri. Ünlü, S., Hakan, A., 2001. Psikoloji. [Internet-11.11.2008]. http://www.aof.anadolu.edu.tr/kitap/EHSM/1024/ Vaizoğlu, S., Altıntaş, H., Temel, F., Ahrabi, F.A., Aydoğan, D., Bostancı, S., Duran, A., Koçkesen, D., Turan, N., Güler, Ç. (2005). Bir tıp fakültesi son sınıf öğrencilerinin çevre bilincinin değerlendirilmesi. TSK Koruyucu Hekimlik Bülteni, 4 (4), 151-171. Wright, J.M. (2006). The comparative Effect of Constructivist Versus Traditional Teaching Methods on Environmental Literacy of Post-Secondary Non-Science Majors. Unpublished Doctoral Dissertion, Graduate School of University of Nevada.