e-ijer e-Uluslararası Eğitim Araştırmaları Dergisi 1309-6265 Erdal TOPRAKCI Other Fields of Education (Other) Alan Eğitimleri (Diğer) Examination of Gender Perception of University Students according to Sex and Sex Roles / Üniversite Öğrencilerinde Toplumsal Cinsiyet Algısının Toplumsal Cinsiyet Rolü ve Cinsiyet Değişkenlerine Göre İncelenmesi Üniversite Öğrencilerinde Toplumsal Cinsiyet Algısının Toplumsal Cinsiyet Rolü ve Cinsiyet Değişkenlerine Göre İncelenmesi / Examination of Gender Perception of University Students According to Sex and Sex Roles Esen Erol Siyez Diğdem Soylu Yağmur Demirgürz Gülce 03 30 2017 8 1 46 63 07 29 2016 Copyright © 2010, e-Uluslararası Eğitim Araştırmaları Dergisi 2010 e-Uluslararası Eğitim Araştırmaları Dergisi

The purpose of the study is to examine effect of sex and sex roles on gender perception. A total of 2255 bachelor students (1238 female and 1017 male) were included in the sample. Research data was collected via Gender Perception Scale, Bem Gender Role Inventory, and personal information form. Two-way Anova was performed to data regarding sample. The distribution of categorisations in the sample according to sex role showed that amongst females 36.8 % were sex-typed as feminine, 11.6 % as masculine, 28.8 % as androgynous, and 22.8% as undifferentiated. On the other hand, amongst males 36.2% as masculine, 6.6 % as feminine, 29 % as androgynous, and 28.2 % as undifferentiated. Moreover, analyses revealed that there was a significant interaction effect between the gender role and sex on the gender perception. The findings were discussed in the light of the related literature.Keywords: Gender perception, sex roles, university students

Bu araştırmanın amacı üniversite öğrencilerinde cinsiyet rolü ve cinsiyet değişkenlerinin toplumsal cinsiyet algısı üzerindeki etkisinin incelenmesidir. Araştırmaya Dokuz Eylül Üniversitesi’nde lisans öğrenimine devam eden 2255 öğrenci (1238 kadın, 1017 erkek) katılmıştır. Katılımcılara “Toplumsal Cinsiyet Algısı Ölçeği”, “BEM Cinsiyet Rolleri Envanteri” ve “Kişisel Bilgi Formu” uygulanmıştır. Verilerin analizinde iki yönlü varyans analizi kullanılmıştır. Araştırmadan elde edilen bulgular, kadın öğrencilerin %36.8’inin kadınsı cinsiyet rolüne, %11.6’sının erkeksi cinsiyet rolüne, %28.8’i androjen cinsiyet rolüne ve %22.8’inin belirsiz cinsiyet rolüne sahip olduğunu gösterirken; erkek öğrencilerin % 36.2’si erkeksi cinsiyet rolüne, %6.6’sının kadınsı cinsiyet rolüne, %29’unun androjen cinsiyet rolüne ve %28.2’sinin belirsiz cinsiyet rolüne sahip olduğunu göstermektedir. Araştırma sonucunda üniversite öğrencilerinin toplumsal cinsiyet algıları üzerinde cinsiyet temel etkisinin, cinsiyet rolleri ve cinsiyet ortak etkisinin anlamlı olduğu ancak cinsiyet rolleri temel etkisinin anlamlı olmadığı belirlenmiştir. Elde edilen bulgular literatür ışığında tartışılmıştır.

 Toplumsal cinsiyet algısı cinsiyet rolleri üniversite öğrencileri Gender perception sex roles university students Akın, A. ve Demirel, S. (2003).Toplumsal cinsiyet kavramı ve sağlığa etkisi. Cumhuriyet Üniversitesi Tıp Fakültesi Dergisi, 25 (4), 73- 82. Aksoy, N. (2006). Toplumsal cinsiyete duyarlı bütçeleme ve kadının statüsü genel müdürlüğünün rolü. Kadın statüsü uzmanlığı tezi, T.C. Başbakanlık Kadının Statüsü Genel Müdürlüğü, Ankara. Akyüz, B. (2011). 1965-1970 dönemi Türk sinemasnda toplumsal cinsiyet, bedensellik ve dans temsiliyetleri. Yüksek lisans tezi, İstanbul Teknik Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul. Altınova, H. H. ve Duyan, V. (2013). Toplumsal cinsiyet algısı ölçeğinin geçerlik güvenirlik çalışması. Toplum ve Sosyal Hizmet Dergisi, 24(2), 9-22. Aşılı, G. (2001). Üniversite öğrencilerinin cinsiyet rolleri ve ego durumları arasındaki ilişki. Yayımlanmamış yüksek lisans tezi, Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Konya. Attanapola, C. T. (2004). Changing gender roles and health impacts among female workers in export-processing industries in SriLanka. Social and Medicine, 58, 2301-2312. Aydın, B. ve Kavuncu, A. N. (1991). Farklı sosyo-ekonomik düzeylerdeki lise öğrencilerinde cinsiyet rollerinin araştırılması. Psikolojik Danışma ve Rehberlik Dergisi, 1 (2), 23–39. Aylaz, R., Güneş, G., Uzun, Ö. ve Ünal, S. (2014) Üniversite öğrencilerinin toplumsal cinsiyet rolüne yönelik görüşleri. Sürekli Tıp Eğitimi Dergisi, 23(5), 183-189. Basow, S. A. (1992). Gender stereotypes and roles (3rd ed.). Pacific Grove, CA: Brooks/Cole Publishing. Bem, S. L. (1975). Sex role adaptability: One consequence of psychological androgyny. Journal of Personality and Social Psychology, 31, 634–643. Bhasin, K.(2000).Understanding gender. New Delhi: Kali for Women. Bhasin, K. (2003). Toplumsal cinsiyet “bize yüklenen roller” (Çev. K. Ay). İstanbul: Kadın Dayanışma Vakfı Yayınları. Burger, J.M. (2006). Kişilik. (Çev. İ.D. Erguvan Sarıoğlu). İstanbul: Kaknüs Yayınları Büyüköztürk, Ş. (2007). Sosyal bilimler için veri analizi el kitabı (8. Baskı). Ankara: Pegem Yayınları. Cangöz, İ. (2013). İletişim Fakültesi Öğrencilerinin Toplumsal Cinsiyet Farkındalığı ve Cinsiyetçi Şiddetle İlgili Görüşleri. İletişim, 19, 41-64. De Lisi, R. ve Soundranayagam, L. (1990). The conceptual structure of sex role stereotypes in college students. Sex Roles, 23, 593-611. Deaux, K. ve Lewis, L. (1984). Structure of gender stereotypes: Interrelationships among components and gender Label. Journal of Personality and Social Psychology, 46, 991-1004. Dökmen, Z. (1991). Bem Cinsiyet Rolü Envanteri'nin geçerlik ve güvenirlik çalışması. Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Dergisi, 35 (1), 81-89. Dökmen Z. Y. (1999). Bem cinsiyet rolü envanteri kadınsılık ve erkeksilik ölçekleri Türkçe formunun psikometrik özellikleri. Kriz Dergisi, 7(1): 27-40. Dökmen, Z. Y. (2012). Toplumsal Cinsiyet: Sosyal Psikolojik Açıklamalar. İstanbul: Remzi Kitabevi. Eagly A. H., Wood, W. ve Diekman, A. B. (2000). Social role theory of sex differences and similarities: A current appraisal. In T. Eckes and H. M. Trautner (Eds.). The Developmental Social Psychology of Gender (pg. 123-174). NJ: Erbaum. Ersoy, E. (2009). Cinsiyet kültürü içerisinde kadın ve erkek kimliği (Malatya örneği). Fırat Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 19(2), 209-230. Evans, C. ve Diekman, A.B. (2009). On motivated role selection: gender beliefs, distant goals, and career interest. Psychology of Women Quarterly, 33, 235-349. Frieze, H. I., Ferligoj, A., Kogovsek, I., Horvat, J. ve Sarlija, N. (2003). Gender role attitudes in üniversity students in the USA, Slovenia and Croatia. Psychology of Women Quarterly, 27, 256-261. Girginer, U. H. (1994). Türk toplumunda cinsiyet rolleri algısı. Yayımlanmamış yüksek lisans tezi, Ege Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İzmir. Guastello, D. D. ve Guastello, S. J. (2003). Androgyny, gender role behavior, and emotional intelligence among collage students and their partners. Sex Roles, 49, 663-673. Güngör, E. (1998). Değerler Psikolojisi Üzerinde Araştırmalar. İstanbul: Ötüken Yayınları. Güvenç, G. (1996). Perceptions of female and male university students about domestic interactions and their attitude towards social gender roles. Journal of Psychiatry Psychology Psychopharmacology, 4(1), 34–40. Kabasakal, Z. ve Girli, A. (2012). Üniversite öğrencilerinin kadına yönelik şiddet hakkındaki görüşlerinin, deneyimlerinin bazı değişkenler ve yaşam doyumu ile ilişkisi. Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 14(2), 105-123. Kağıtcıbaşı, Ç. (1999). Sosyal psikoloji. İstanbul: Evrim Yayınevi. Kahraman, L., Kahraman, A. B., Ozansoy, N., Akıllı, H., Kekillioğlu, A. ve Özcan, A. (2014) Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi toplumsal cinsiyet algısı araştırması. Turkish Studies, 9(2), 811-831. Kavuncu, N. (1987). Bem Cinsiyet Rolü Envanteri'nin Türk toplumuna uyarlama çalışması. Yayınlanmamış yüksek lisans tezi, Hacettepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara. Keith, B. ve Jacqueline, S. (2002). Parent And Adolescent Gender Role Attitudes In 1990's Great Britain. Sex Roles, 46 (7/8): 239–244. Kimberly, A. ve Mahaffy, K. (2002). The gendering of adolescents’ childbearing and educational plans: Reciprocal effects and the influence of social context. Sex Roles 46(11/12): 403–417. Kodan Çetinkaya, S. (2013). Üniversite öğrencilerinin şiddet eğilimlerinin ve toplumsal cinsiyet rollerine ilişkin tutumlarının incelenmesi. Nesne, 1 (2), 21-43. Kottak, P.G. (2002). İnsan çeşitliliğine bir bakış. S. Altuntek, B. Aydın, D. Erdal, (Ed.), Antropoloji içinde (s. 442–463). Ankara: Ütopya Yayınevi. Kuiper, S.A. (1990). College students’ attitudes toward gender roles and acquaintance rape (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Iowa State University, Ames, IOWA. Kulik, L. (1999). Gendered personality disposition and gender role attitudes among Israeli students. The Journal of Social Psychology, 139(6), 736-747. Lips, H. M. (2008). Sex and Gender: An Introduction (Sixth Edition). Boston: McGraw-Hill. Oakley A. (1985). Sex, Gender and Society. Aldershot, Hants: Gower/Maurice Temple Smith. Öngen, B. ve Aytaç, S. (2013). Üniversite öğrencilerinin toplumsal cinsiyet rollerine ilişkin tutumları ve yaşam değerleri ilişkisi. Sosyoloji Konferansları, 48(2), 1-18. Özçatal, E. Ö. (2011). Ataerkillik, toplumsal cinsiyet ve kadının çalışma yaşamına katılımı. Çankırı Karatekin Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 21-39. Özen, D. (1992). Annenin çalışma durumu ve ebeveynin benimsediği cinsiyet rolü değişkenlerinin çocuğun cinsiyet özelliklerine ilişkin kalıp yargılarının gelişimi üzerindeki rolleri. Yüksek lisans tezi, Hacettepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara. Pınar, G., Taşkın L. ve Eroğlu, K. (2008). Başkent Üniversitesi yurdunda kalan gençlerin toplumsal cinsiyet rol kalıplarına ilişkin tutumları. Hacettepe Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Hemşirelik Dergisi, 15(1), 47-57. Çelik, A. S., Pasinlioğlu, T., Tan, G. ve Koyuncu, H. (2013). Üniversite öğrencilerinin cinsiyet eşitliği tutumlarının belirlenmesi. Florence Nightingale Hemşirelik Dergisi, 21(3), 181-186. Staggenborg, S. (1998). Gender, family and social movements. California: Pine Forge Press, Sunar, D. (1982). Female stereotypes in United States and Turkey. Journal of Cross Culturel Psychology,13, 445-460. Sunderland, J. (1994). Exploring gender: Questions and Implications for English Language Education. London: Prentice Hall. Tabachnick, B. G., & Fidell, L. S. (2001). Using multivariate analysis. California State University Northridge, USA: Harper Collins College Publishers. Vefikuluçay, D., Demirel, S., Taşkın, L. ve Eroğlu, K. (2007). Kafkas Üniversitesi son sınıf öğrencilerinin toplumsal cinsiyet rollerine ilişkin bakış açıları. Hacettepe Üniversitesi Hemşirelik Yüksekokulu Dergisi, 14 (2): 12–27. Yılmaz, D. V., Zeyneloğlu, S., Kocaöz, S., Kısa, S., Taşkın, L., Eroğlu, K., (2009). Üniversite öğrencilerinin toplumsal cinsiyet rollerine ilişkin görüşleri. Uluslararası İnsan Bilimleri Dergisi, 6 (1), 777-792 Williams, J. E.ve Best, D. L. (1982). Measuring sex stereotypes: A thirty nation study. Beverly Hills, CA: Sage Zeyneloğlu, S. (2008). Ankara’da hemşirelik öğrenimi gören üniversite öğrencilerinin toplumsal cinsiyet rollerine ilişkin tutumları. Doktora tezi, Hacettepe Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Ankara. Zhang, N. (2006). Gender role egalitarian attitudes among Chinese college students. Sex Roles, 55(7- 8), 545-553.