Accumulation through Borrowing: Capital and Social Transformation in the Neoliberal Era in Turkey

Abstract

This study examines the effects of debt policies on capital accumulation and social transformation in the neoliberal period in Turkey. In the post-1980 period, neoliberal policies reinforced the dominance of financial capital while making debt mechanisms one of the main instruments of social control. Especially with the liberalization of capital movements in 1989, financial capital accumulation and debt strategies gained a new dimension. The politics of debt in Turkey has been shaped by the state’s transfer of resources to finance capital through domestic borrowing, the marketization of public services and the inclusion of households in the financial system. This study argues that the neoliberal debt regime is not only an economic strategy, but also plays a central role in the construction of social control and disciplinary mechanisms. While ensuring the sustainability of capital accumulation, this regime reorganized the power relations between social classes in favor of finance capital.

Keywords

• Neoliberalism
• Debt
• Finance Capital
• Capital Accumulation
• Politics of Debt in Turkey

References

1. AKALIN, U. S. (2009). Neoliberal İktisadın Gelişimi Üzerine Kısa Bir Not. Neoliberal İktisadın Marksist Eleştirisi (9-21). (Akalın, U. Akalın. U. S. Ed.) İstanbul: Kalkedon.
2. AKÇAY, Ü. (2019). Türkiye’de Neoliberal Popülizm, Otoriterleşme ve Kriz. Toplum ve Bilim, 147: 46-71.
3. BAŞKAYA, F. (2006). Paradigmanın İflası: Resmi İdeolojinin Eleştirisine Bir Giriş (11. Baskı). Özgür Üniversite Kitaplığı 32. Ankara: Maki Basın Yayın.
4. BEDİRHANOĞLU, P. (2009). Türkiye’de Neoliberal Otoriter Devletin AKP’li Yüzü (39-64). AKP Kitabı: Bir Dönüşümün Bilançosu. (İ. Uzgel, B. Duru, Der.) Ankara: Phoenix Yayınevi.
5. BEDİRHANOĞLU, P. (2021). Kapitalizmin Finansallaşması, AKP’nin Kriz Devleti ve Türkiye’de Modern Demokratik Devlet Yapısının Çözülüşü. Toplum ve Bilim, 155: 187-211.
6. BLACK, J., HASHIMZADE, N., MYLES, G. (2009). A Dictionary of Economics (3 ed.). London: Oxford University Press.
7. BORATAV, K. (2005). 1980’li Yıllarda Türkiye’de Sosyal Sınıflar ve Bölüşüm (2. Baskı). Ankara: İmge Kitabevi Yayınları.
8. BOZKURT-GÜNGEN, S. (2018). Labour and Authoritarian Neoliberalism: Changes and Continuities Under the AKP Governments in Turkey. South European Society and Politics, 23(2): 219-238.

9. BRAND, U. (2011). Post-Neoliberalismus?: Aktuelle Konflikte und Gegen-Hegemoniale Strategien. Hamburg: VSA.
10. ÇALCI, S. (2015). Varoluş Borcu’ndan Sermayeye: Borcun Soykütüğü İçin Bir Deneme. Borçlan(dır)ma ve Türkiye’de Borçluluk. Praksis, 38: 179-201.
11. DEMİR, G. (2011). Post Neoliberalizm: Kriz ve Sonrası Üzerine. Marmara Sosyal Araştırmalar Dergisi, 12(1).
12. DEMİRTAŞ, M. (2018). Neoliberalizmde Borç ve Öznellik. Sosyoloji Dergisi, (37): 41-52.
13. DIENST, R. (2017). The Bonds of Debt: Borrowing Against the Common Good. London: Verso Edition.
14. DUMENIL, G., LEVY, D. (2009). Marksist Bir Neoliberal Teorisi (49-70). (G., Akalın, U.S. Akalın, Ed.) Neoliberal İktisadın Eleştirisi. İstanbul: Kalkedon Yayınları.
15. EKZEN, N. (2009). Türkiye Kısa İktisat Tarihi: 7 Eylül 1946’dan 15 Mayıs 2008’e: İliştirilmiş Ekonomi IMF-Dünya Bankası Düzeninde 62, Ankara: ODTÜ Yayıncılık.
16. ERCAN, F. (1998). Neo-Liberal Küreselleşme Sürecinde Türkiye’de Birikim Süreci ve Değişen Sermaye İçi Bileşenler: 1980 Sonrası İçin Çerçeve Denemesi. İktisat Dergisi, 378: 25-51.
17. FINE, B. (2010). Neoliberalism as Financialisation (11–23). Economic Transitions to Neoliberalism in Middle-income Countries: Policy Dilemmas, Crises, Mass Resistance. (A. Saad-Filho ve G. Yalman, Der.) Londra: Routledge.
18. GENİŞ, Ş. (2020). Giriş: Otoriter Neoliberalizm ve Otoriter Kentleşme. Otoriter Neoliberalizmin Gölgesinde: Kent, Mekân, İnsan. (Ş. Geniş. Der.) Ankara: Nika Yayınevi.
19. GEORGE, S. (2009). Neoliberalizmin Kısa Tarihi (33-48). Neoliberal İktisadın Marksist Eleştirisi. (G. Akalın, U. S. Akalın. Ed.) İstanbul: Kalkedon.
20. GRAEBER, D. (2011). Debt : The First 5 ,000 Years, New York: Melville House Publishing.
21. GÜNGEN, A. R. (2018). Financial Inclusion and Policy Making: Strategy, Campaigns and Microcredit a la Turca, New Political Economy, 23(3): 331–47.
22. GÜNGEN, A. R. (2021). Borçlandırma Siyaseti: Türkiye’de Finansal İçerilme. Ankara Dayanışma Akademisi Kitaplığı, İstanbul: İletişim Yayınları.
23. HARDT, M., NEGRI, A. (2012). Declarition. Madrid: Argo.
24. HARVEY, D. (2003). The New Emperialism. New York: Oxford University Press.
25. HARVEY, D. (2017). The ‘new’ Imperialism: Accumulation By Dispossession. In Karl Marx (pp. 213-237). Routledge.
26. JESSOP, B. (1991). Accumulation Strategies, State Forms and Hegemonic Projects. In The State Debate (157-182). London: Palgrave Macmillan UK.
27. JESSOP, B. (2010). What Follows Neo-Liberalism? The Deepening Contradictions of US Domination and The Struggle For A New Global Order. (67-88). Political Economy and Global Capitalism: The 21st Century, Present and Future. (Albritton, R., Jessop, B., R. Westra, Edt.) London ; New York : Anthem Press.
28. KARACIMEN, E. (2015). Interlinkages Between Credit, Debt and The Labour Market: Evidence From Turkey. Cambridge Journal of Economics, 39(3): 751-767.
29. KARAHANOĞULLARI, Y., TÜRK, D. (2018). Otoriter Devletçilik, Neoliberalizm, Türkiye. Mülkiye Dergisi, 42(3): 403-448.
30. KEYDER, N. (1998). Para-Teori-Politika-Uygulama, Ankara: ODTÜ Yayıncılık.
31. KOZANOĞLU, H., Gür, N., Özden, B. A. (2015). Neoliberalizmin Gerçek 100’ü (3. Baskı). İstanbul: İletişim Yayınları.
32. LAZZARATO, M. (2012). The Making of the Indebted Man: An Essay on the Neoliberal Condition. (Trans. J. D. Jordan) Los Angeles, CA: Semiotext(e).
33. LAZZARATO, M. (2014). Debt, Neoliberalism and Crisis: Interview with Maurizio Lazzarato on the Indebted Condition. Sage, 48(5): 1039-1047.
34. MAHMUD, T. (2012). Debt and discipline. American Quarterly, 64(3), 469-494.
35. MARGLIN, S. A. (1992). Lessons of the Golden Age: An overview (1-38). In The Golden Age of Capitalism. (Marglin, S. A. and Schor, J. B. Eds.) New York: Clarendon Press/Oxford.
36. MARX, K. ([1894]2024). Capital: Critique of Political Economy, Volume I. Princeton: Princeton University Press.
37. MARX, K., ENGELS, F. ([1894]1981). Capital: Critique of Political Economy, Volume III. London: Penguin Books.
38. MISHKIN, F. S., SERLETIS, A. (2007). The Economics of Money, Banking, and Financial Markets. Toronto: Pearson Education.
39. NIETZSCHE, F. (1999). On the Genealogy of Morality. (Trans. C. Diethe). London and Chicago: Cambridge University Press.
40. O’FLYNN, M. (2009). Profitable Ideas: The Ideology of The Individual in Capitalist Development. Leiden: Studies in Critical Social Sciences, Volume: 15.
41. OĞUZ, S. (2008). Globalization and The Contradictions of State Restructuring in Turkey (Unpublished PhD Thesis). Toronto: York University.
42. OZAN, E. D. (2021). Gülme Sırası Bizde: 12 Eylül’e Giderken Sermaye Sınıfı Kriz ve Devlet. İstanbul: Metis Yayıncılık.
43. POULANTZAS, N. (1978). State, Power, Socialism. London: New Left Book.
44. POULANTZAS, N. (1982). Political Power and Social Classes. London: Verso Edition.
45. RODRIK, D. (2006). Goodbye Washington Consensus, Hello Washington Confusion? A Review of the World Bank’s Economic Growth in the 1990s: Learning From A Decade of Reform. Journal of Economic Literature, 44(4): 973–987.
46. SÖNMEZ, M. (1992). 100 soruda 1980’lerden 1990’lara “Dışa Açılan” Türkiye Kapitalizmi. İstanbul: Gerçek Yayınevi.
47. SÖNMEZ, S. (2009). Türkiye Ekonomisinde Neoliberal Dönüşüm Politikaları ve Etkileri (25-76). Küreselleşme, Kriz ve Türkiye’de Neoliberal Dönüşüm. (S. Sönmez, N. Mütevellioğlu. Ed.) İstanbul: İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları.
48. STANDING, G. (2011). The Precariat: The New Dangerous Class. London: Bloomsbury Academic.
49. STEGER, M. B., ROY, R. K. (2010). Neoliberalism: A Very Short Introduction. New York: Oxford University Press.
50. ŞİRİNER, İ., Doğru, Y. (2008). Türkiye’de Büyümenin Ekonomi Politiği: 1980 Sonrası Türkiye Ekonomisi Üzerine Bir İnceleme (2. Baskı). Ankara: Dipnot Yayınları.
51. TCMB. (1989). Turkey’s Strong Economy Transition Programme. Retrieved from: 13.03.2024, https://www.tcmb.gov.tr/wps/wcm/connect/26640b7b-9641-4c35-99ec-cd10a9d4e51b/program.pdf?MOD=AJPERES&CACHEID=ROOTWORKSPACE-26640
52. WILLIAMSON, J. (2004). The Strange History of the Washington Consensus. Journal of Post Keynesian Economics, 27(2): 195-206.
53. YELDAN, E. (2008). Küreselleşme Sürecinde Türkiye Ekonomisi: Bölüşüm, Birikim, Büyüme. İstanbul: İletişim Yayınları.
54. YEŞİLBAĞ, M. (2016). Hegemonyanın Harcı: AKP Döneminde İnşaata Dayalı Birikim Rejimi. Ankara Üniversitesi SBF Dergisi, 71(2): 599-626.