egehfd Ege Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi Dergisi 2147-3463 2667-6648 Ege Üniversitesi 10.53490/egehemsire.1360031 ​Internal Diseases Nursing​ Dahili Hastalıklar Hemşireliği Hemodiyaliz Hemşirelerinin Bakış Açısıyla Hemodiyaliz Hastalarının Diyet ve Sıvı Kısıtlamasına Uyumu: Nitel Bir Çalışma Adherence to Diet and Fluid Restriction of Hemodialysis Patients from the Hemodialysis Nurses’ Perspective: A Qualitative Study https://orcid.org/0000-0003-3049-5895 Albayrak Coşar Arife Alanya Alaaddin Keykubat Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Hemşirelik Bölümü https://orcid.org/0000-0002-9521-2510 Bulantekin Düzalan Özlem ÇANKIRI KARATEKİN ÜNİVERSİTESİ, SAĞLIK BİLİMLERİ FAKÜLTESİ 04 28 2025 41 1 12 23 09 17 2023 09 06 2024 Copyright © 2011, Ege Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi Dergisi 2011 Ege Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi Dergisi

HEMODİYALİZ HEMŞİRELERİNİN BAKIŞ AÇISIYLA HEMODİYALİZ HASTALARININ DİYET VE SIVI KISITLAMASINA UYUMU: NİTELİKSEL BİR ÇALIŞMAÖzAmaç: Bu araştırma hemodiyaliz hemşirelerinin bakış açısından hemodiyaliz hastalarının diyet ve sıvı kısıtlamasına uyumunu incelemek amacıyla yapılmıştır.Yöntem: Araştırmada nitel araştırma yöntemlerinden fenomenolojik yaklaşım kullanıldı. Veri toplamada yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanıldı ve veri doygunluğu ilkelerine uyuldu. Verilerin analizi ise iki araştırmacı tarafından tümevarımsal bir yaklaşımla tematik veri analizi kullanılarak, MaxQda 2020 pro programında yapıldı ve nitel araştırma raporlama konsolide kriterleri kontrol listesi (COREQ) kriterlerine uyularak rapor edildi.Bulgular: Verilerin tematik analizi sonucunda üç tema ve 10 alt tema elde edildi. Bu temalar sıvı ve diyet kısıtlamasına 1) uyumu arttıran motivasyon kaynakları, 2) uyumda yaşanan zorluklar ve 3) uyum çabaları idi.Sonuç: Hemodiyaliz hemşireleri hastaların diyet ve sıvı kısıtlamasına uyumlarını arttırmak için sürekli eğitim ve bakım vermekteler. Bu çalışma sonuçları hemodiyaliz hastalarının gelecekteki diyet ve sıvı kısıtlamasına uyumlarını arttırmak için verilecek hemşirelik bakımının geliştirilmesi ve uygulanması konusunda bilgi sağlayabilir. Özellikle hemodiyaliz hastalarına evde bakım veren bireylerin eğitimi ve onlarla koordineli olarak tedavi ve hemşirelik bakımının sürdürülmesi, hastanın motivasyonunu sağlamak ve sürdürmek için aile ve sağlık personelinin psikososyal desteği, hastaya özgü bireyselleştirilmiş öz yönetim stratejilerinin geliştirilmesi, diğer hastalar ile iletişimin arttırılmasına yönelik verilecek hemşirelik bakımı, hastaların uyumunu arttırmada daha fazla katkı sağlayacaktır.Anahtar sözcükler: Hemodiyaliz; hemşirelik; sıvı kısıtlaması; diyet; uyum

Adherence to Diet and Fluid Restriction of Hemodialysis Patients From the Hemodialysis Nurses’ Perspective: A Qualitative StudyAbstractObjective: This study aims to anaylze the adherence to diet and fluid restriction of hemodialysis patients from the hemodialysis nurses’ perspective. Methods: The phenomenological approach, one of the qualitative research methods, was used in the study. The data were collected through in-depth interviews with 6 hemodialysis nurses. A semi-structured interview form was utilised for data collection and the principles of data saturation were complied. Data analysis was carried out by two researchers by being used thematic data analysis with an inductive approach in the MaxQda 2020 pro programme and reported in accordance with checklist criteria of the consolidated criteria for reporting qualitative research (COREQ).Results: As a result of the thematic analysis of the data, three themes and 10 subthemes were obtained. These themes were 1) sources of motivation increasing adherence, 2) difficulties in adherence and 3) efforts for adherence to fluid and dietary restriction.Conclusion: Hemodialysis nurses continuously tutorize and provide care in order to increase patients' adherence to diet and fluid restriction. The results of this study may supply information about the development and practice of nursing care to be given to HD patients to improve their adherence to diet and fluid restriction in the future. Furthermore, the education of individuals who provide home care to HD patients and nursing care for improving communication with other patients will contribute much more to the continuity of treatment and care in coordination with them, psychosocial support of family and health personnel to ensure and carry on the patient's motivation, development of patient-specific individualised self-management strategies and to improve the adherence in patients.

 Hemodiyaliz hemşirelik sıvı kısıtlaması diyet uyum Hemodialysis nursing fluid restriction diet adherence Bu çalışma için herhangi bir finansal destek alınmamıştır. Albayrak Coşar, A., Çınar Pakyüz, S. (2016). Scale development study: the fluid control in hemodialysis patients. Japan Journal of Nursing Science, 13(1), 174-182. doi:10.1111/jjns.12083 Baines, L.S., Jindal, R.M. (2000). Non-compliance in patients receiving haemodialysis: an in-depth review. Nephron, 85(1), 1-7. doi:10.1159/000045622 Braun, V., Clarke, V. (2006). Using thematic analysis in psychology. Qualitative Research in Psychology, 3(2), 77-101. Doi:10.1191/1478088706qp063oa Bengtsson, M. (2016). How to plan and perform a qualitative study using content analysis. Nursing Plus Open, 2, 8-14. Doi:-10.1016/j.npls.2016.01.001 Bulantekin Duzalan, Ö., Albayrak Cosar, A., Sarikaya, S. (2021). Hemodialysis patients’ experiences of diet and fluid restriction: a qualitative study. Progress in Nutrition, 23, 1-11. doi:10.23751/pn.v23iS2.11985 Bulantekin Düzalan, Ö., Cinar Pakyüz S., (2018). Educational interventions for improved diet and fluid management in haemodialysis patients: An interventional study. The Journal of the Pakistan Medical Association, 68(4), 532-537. Clark-Cutaia, M. N., Ren, D., Hoffman, L. A., Burke, L. E., Sevick, M. A. (2014). Adherence to Hemodialysis Dietary Sodium Recommendations: Influence of Patient Characteristics, Self-Efficacy, and Perceived Barriers. Journal of Renal Nutrition, 24(2), 92-99. doi:10.1053/j.jrn.2013.11.007 Dashtidehkordi, A., Shahgholian, N., Maghsoudi, J., Sadeghian, J. (2018). The effects of motivational interviewing on the health status of patients undergoing hemodialysis. Iranian Journal of Nursing and Midwifery Research, 23(4), 287-291. doi:10.4103/ijnmr.IJNMR_75_17 Fontenot Molaison, E., Yadrick, M. K. (2003). Stages of change and fuid intake in dialysis patients. Patient Education and Counseling, 49(1), 5-12. doi:10.1016/S0738-3991(02)00036-8 Gönen Şentürk, S. (2021). Kronik Hastalıkların Yönetiminde Öz Yönetim Stratejilerinin Önemi ve Hemşirenin Rolü. Avrasya Sağlık Bilimleri Dergisi, 4(1), 9-13. Erişim adresi:https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/1476455 Griva, K., Ng, H.J., Loei, J., Mooppil, N., McBain, H., Newman, S.P. (2013). Managing treatment for end-stage renal disease - A qualitative study exploring cultural perspectives on facilitators and barriers to treatment adherence. Psychology and Health, 28(1), 13-29. doi:10.1080/08870446.2012.703670 Hong, L.I., Wang, W., Chan, E. Y., Mohamed, F., Chen, H.C. (2017). Dietary and fluid restriction perceptions of patients undergoing haemodialysis: an exploratory study. Journal of Clinical Nursing, 26(21-22), 3664-3676. doi:10.1111/jocn.13739 Hounkpatin, H.O., Leydon, G.M., Veighey, K., Armstrong, K., Santer, M., Taal, M.W., Annells, P., May, C., Roderick, P.J., Fraser, S.D.S. (2020). Patients’ and kidney care team’s perspectives of treatment burden and capacity in older people with chronic kidney disease: A qualitative study. BMJ Open, 10(12). doi:10.1136/bmjopen-2020-042548 Kalantar-Zadeh, K., Tortorici, A.R., Chen, J.L.T., Kamgar, M., Lau, W.L., Moradi, H., Rhee, C.M., Streja, E., Kovesdy, C.P. (2015). Dietary Restrictions in Dialysis Patients: Is There Anything Left to Eat? Seminars in Dialysis, 28(2), 159-168. doi:10.1111/sdi.12348 Karabey, T., Karagözoğlu, Ş. (2021). Hemodiyaliz Sürecinde semptom yönetimi ve hemşirelik bakımı. TOGU Sağlık Bilimleri Dergisi, 1(1), 21-29. Erişim adresi: https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/2094151 Kim, S., Lee, H.Z. (2023). The lived self-care experiences of patients undergoing long-term haemodialysis: a phenomenological study. International Journal of Environmental Research and Public Health, 20(6), 4690. doi:10.3390/ijerph20064690 Korkut Bayındır, S., Biçer, S. (2019). Holistik hemşirelik bakımı. İzmir Katip Çelebi Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Dergisi, 4(1), 25-29. Erişim adresi: https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/709534 Kugler, C., Vlaminck, H., Haverich, A., Maes, B. (2005). Nonadherence with diet and fluid restrictions among adults having hemodialysis. Journal of Nursing Scholarship, 37(1), 25-29. doi:10.1111/j.1547-5069.2005.00009.x Lambert, K., Mullan, J., Mansfield, K. (2017). An integrative review of the methodology and findings regarding dietary adherence in end stage kidney disease. BMC Nephrology, 18(1). doi:10.1186/s12882-017-0734-z Leggat, J.E. (2005). Adherence with dialysis: A focus on mortality risk. Seminars in Dialysis, 18(2), 137-141. doi:10.1111/j.1525-139X.2005.18212.x Leggat, J.E. Jr., Orzol, S.M., Hulbert-Shearon, T.E., Golper, T.A., Jones, C.A., Held, P.J., Port, F.K. (1998). Non-compliance in hemodialysis: Predictors and survival analysis. American Journal of Kidney Diseases, 32(1), 139-145. doi:10.1053/ajkd.1998.v32.pm9669435 Mellon, L., Regan, D., Curtis, R. (2013). Factors influencing adherence among Irish haemodialysis patients. Patient Education and Counseling, 92(1), 88-93. doi:10.1016/j.pec.2013.01.023 Tekindal, M., & Uğuz Arsu, Ş. (2020). Nitel araştırma yöntemi olarak fenomenolojik yaklaşımın kapsamı ve sürecine yönelik bir derleme. Ufkun Ötesi Bilim Dergisi, 20(1), 153-172. Murali, K. M., Mullan, J., Roodenrys, S., Hassan, H. C., Lambert, K., Lonergan, M. (2019). Strategies to improve dietary, fluid, dialysis or medication adherence in patients with end stage kidney disease on dialysis: A systematic review and meta-analysis of randomized intervention trials. PLoS one, 14(1). doi:10.1371/journal.pone.0211479 Oh, H. S., Park, J. S., Seo, W. S. (2013). Psychosocial influencers and mediators of treatment adherence in haemodialysis patients. Journal of Advanced Nursing, 69(9), 2041-2053. doi:10.1111/jan.12071 Oquendo, L. G., Asencio, J. M. M., de las Nieves, C. B. (2017). Contributing factors for therapeutic diet adherence in patients receiving haemodialysis treatment: an integrative review. Journal of Clinical Nursing, 26(23-24), 3893-3905. doi:10.1111/jocn.13804 Özkan, İ., Taylan, S. (2022). Diet and fluid restriction experiences of patients on hemodialysis: a meta-synthesis study. Rev Nefrol Dial Traspl, 42(1), 22-40. Ozen, N., Çınar, F. I., Askın, D., Mut, D., & Türker, T. (2019). Nonadherence in hemodialysis patients and related factors: a multicenter study. The Journal Of Nursing Research: JNR, 27(4), e36. https://doi.org/10.1097/jnr.0000000000000309 Rahdar, Z., Jahantigh Haghighi, M., Mansouri, A., Siasary, A., Alahyari, J., Jahantigh, F. (2019). Probing the relationship between treatment regimen compliance and the quality of life in hemodialysis patients: a descriptive-analytic study. Med Surg Nurs J, 8(2). doi:10.5812/msnj.95599 Rose, P., Beeby, J., & Parker, D. (1995). Academic rigour in the lived experience of researchers using phenomenological methods in nursing. Journal of advanced nursing, 21(6), 1123–1129. https://doi.org/10.1046/j.1365-2648.1995.21061123.x Tejada-Tayabas, L. M., Partida-Ponce, K. L., Hernández-Ibarra, L. E. (2015). Coordinated hospital-home care for kidney patients on hemodialysis from the perspective of nursing personnel. Revista Latino-Americana de Enfermagem, 23(2), 225-233. doi:10.1590/0104-1169.0058.2546 Song, Y., Wang, J., Liu, H., Chen, X., Zhan, M. (2022). Diet and culture among chinese patients undergoing hemodialysis: a qualitative study. Frontiers in Nutrition, 9, 876179. doi:10.3389/fnut.2022.876179 Stevenson, J., Tong, A., Campbell, K. L., Craig, J. C., Lee, V. W. (2018). Perspectives of healthcare providers on the nutritional management of patients on haemodialysis in Australia: An interview study. BMJ Open, 8(3). doi:10.1136/bmjopen-2017-020023 Vijay, V., Harmeety, K.K (2022). The worldwide prevalence of nonadherence to diet and fluid restrictions among hemodialysis patients: a systematic review and meta-analysis. Journal of Renal Nutrition, 32(6), 658 – 669. doi: 10.1053/j.jrn.2021.11.007 Yıldırım, A., Şimşek, H. (2016). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri. Ankara: Seçkin Yayıncılık. Yılmaz Karabulutlu, E., Çayır Yılmaz, M. (2019). Hemodiyaliz tedavisi alan bireylerin sıvı kısıtlamasına uyum düzeyleri. Acıbadem Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, 10(3):390-398. doi:10.31067/0.2018.97