Avrasya Terim Dergisi 2147-7507 Orhan SEVGİ İlk Çin Yıllıklarında Geçen Doğu Türkistan Tarihine Dâir Bazı Hususî Terimler II Yıldırım Kürşat 02 18 2015 3 1 22 26 02 18 2015 Copyright © 2013, Avrasya Terim Dergisi 2013 Avrasya Terim Dergisi

Chinese annals are on the top of the main sources of the early history of Eastern Turkistan. These sources are ancient Chinese and are difficult to read. Moreover, in order to understand the sources terminological knowledge needs to be gained. Our article is an attempt for construction of that terminology. Terminology has connections with history, geography and culture apart from linguistic. In this regard, we will examine some special terminologies recorded in annals. In this context, first we will begin to discuss some terms of ancient Chinese documents such as wu-ku 五 穀, hsien 獻, kung 貢, tz’u 賜, tu-hu 都 護

ÖzetÇin yıllıkları erken Doğu Türkistan tarihine dâir ana kaynakların başında gelir. Eski Çince olan bu kaynakların okunması zordur. Üstelik kaynakları anlayabilmek için terminolojik malûmata sâhip olmak gerekir. Makalemiz bu terminolojinin teşkilini sağmak üzere bir teşebbüstür. Terminolojinin dilbilim dışında tarih, coğrafya ve kültürle ilgisi vardır. Bu bakımdan yıllıklarda geçen bazı hususî terimleri inceleyeceğiz. Bu meyanda ilk olarak eski Çinlilerin Doğu Türkistan sahasıyla ilgili metinlerde kullandıkları wu-ku, hsien, kung, tzu, tu-hu gibi terimler ele alınacaktır.Anahtar Kelimeler: Çin Yıllıkları, Doğu Türkistan, Terim, Coğrafya, TarihSome Special Terms About History of Eastern TurkistanRecorded in First Chinese Annals IIAbstractChinese annals are on the top of the main sources of the early history of Eastern Turkistan. These sources are ancient Chinese and are difficult to read. Moreover, in order to understand the sources terminological knowledge need to be. Our article is an attempt for construction of that terminology. Terminology has connections with history, geography and culture apart from linguistic. In this regard, we will examine some special terminologies recorded in annals. In this context, first we will begin to discuss some terms of ancient Chinese documents such as wu-ku, hsien, kung, tzu, tu-hu.Key Words: Chinese Annals, Eastern Turkistan, Term, Geography, History

 Çin yıllıkları Doğu Türkistan terim coğrafya tarih Chinese annals Eastern Turkistan term geography history Biçurin, N. Ya., 1851. Sobraniye Svedeniy O Narodah, Obitavşih v Credney Azii v Drevniye Vremena, C. II, St. Petersburg. Bretschneider, E., 1888. Mediaeval Researches from Eastern Asiatic Sources, C. I-II, London. ___________, 2013. “Timur ve Timurlular Devri”, Çev. Elvin Yıldırım, Çin Kaynaklarında Türkistan Şehirleri, Haz., Kürşat Yıldırım, İstanbul, s. 417-478. Borovkova, L. A, 2001. Tsarstva “Zapadnogo Kraya” vo II-I Vekah do N. E., Moskva. Chavannes, E., 1907. “Les pays d’Occident d’aprés le “Heou Han chou” ”, T’oung Pao, C. II, Nu: 8, s. 149-234. Ci Yuan, 2002. C. I-II, Beijing. Crespigny, Rafe de, 1984. Northern Frontier, the Policies and Strategy of the Later Han Empire, Canberra. De Groot, J. J. M., 1921. Die Hunnen Der Vorchristlichen Zeit, C. I, Berlin. Dubs, H. Homer, 1955. The History of Former Han Dynasty by Pan Ku, C. III, Waverly Press, Baltimore. Han Shu, 1997. Beijing. Hou Han Shu, 1997. Beijing. Hucker, C. O., 1985. A Dictionary of Official Titles in Imperial China, California. Hulsewé, A. F. P.-M. A. N. Loewe, 1979. China in Central Asia: The Early Stage 125 BC-AD , Leiden. İzgi, Özkan, 1978. “XI. Yüzyıla Kadar Orta Asya Türk Devletleri’nin Çin’le Yaptığı Ticarî Münasebetler”, Tarih Enstitüsü Dergisi, IX/9. Lien-sheng Yang, 1952. “Hostages in Chinese History”, Harvard Journal of Asiatic Studies, C. XV, Nu: 3-4, December, s. 507-521. Liu Mau-Tsai, 1969. Kutscha und seine Beziehungen zu China vom 2. Jh. v. bis zum 6. Jh. n. Chr., C. I, Wiesbaden. Onat, Ayşe, 1990.“Çin-Türkistan İlişkilerinin Başlangıcı Hakkında Bazı Bilgiler”, Belleten, C. LIV, Nu: 211, Aralık. Ögel, Bahaeddin, 1952. “İslâmdan Önceki Türk Devletlerinde Tımar Sistemi”, IV. Türk Tarih Kongresi, Ankara 10-14 Kasım 1948, Kongreye Sunulan Tebliğler, Ankara, s. 242-250. Özerdim, Muhaddere N., ““Hsi-Yü” Olarak Çin Türkistanı’nın Tarihî Sınırlaması ve Tarihî Önemi”, AÜ Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Dergisi, C. XV, Nu: 1-3, s. 209-217. Stark, S., 2009. Transoxanien nach dem Tang Huiyao des Wang Pu, Norderstedt. T’ai P’ing Yü Lan, Shang-wu Yay., Taipei, 1997. T’ung Tien, Beijing, 2003. Wylie, A., 1881. “Notes on the Western Regions”, The Journal of the Anthropological Institute of Great Britain and Ireland, C. X, s. 20-73. ________, 1882. “Notes on the Western Regions”, The Journal of the Anthropological Institute of Great Britain and Ireland, C. XI, s. 83-115. Yıldırım, Kürşat, 2010. Türk Tarihi İçin Eski Çince Türkçe Sözlük, İstanbul. _____________, 2012. “Başlangıcından II. Yüzyılın Ortalarına Kadar Doğu Türkistan Çin Münâsebetlerine Genel Bir Bakış”, Trakya Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi, II/1, s. 123-156. _____________, 2012. “Doğu Türkistan ve İlk Sâkinleri”, Türk Dünyası İncelemeleri, XII/1, s. 195-214. Yıldırım, Kürşat (Haz.), 2013. Çin Kaynaklarında Türkistan Şehirleri, İstanbul. Zhong-guo Li-shi Da-ci-dian, 2000. Shanghai.