Review

Biyosensör Tabanlı Erken Uyarı Sistemleri: Temel İlkeler, Teknolojik Gelişmeler ve Disiplinlerarası Uygulamalar

Volume: 8 Number: 2 December 29, 2025
EN TR

Biyosensör Tabanlı Erken Uyarı Sistemleri: Temel İlkeler, Teknolojik Gelişmeler ve Disiplinlerarası Uygulamalar

Abstract

Biyosensörler, biyolojik tanıma öğeleri ile fiziksel veya kimyasal dönüştürücülerin entegrasyonu sayesinde biyolojik ve kimyasal maddelerin seçici, hızlı ve güvenilir biçimde tespit edilmesini sağlayan analitik sistemlerdir. Temel olarak biyoreseptör, dönüştürücü ve sinyal işleyici bileşenlerinden oluşan bu sistemler, biyokimyasal etkileşimleri ölçülebilir elektriksel, optik veya termal sinyallere dönüştürerek, hedef analitlerin tayininde yüksek doğruluk sunar. Günümüzde biyosensör teknolojileri; tıp, gıda, çevre, savunma ve ilaç endüstrisi gibi farklı disiplinlerde erken teşhis, izleme ve kontrol süreçlerinin temel araçları hâline gelmiştir. Bu derleme, biyosensörlerin temel prensiplerini, bileşenlerini, sınıflandırılmasını ve çeşitli uygulama alanlarını bütüncül bir yaklaşımla ele alarak, özellikle erken uyarı sistemlerindeki rolünü irdelemektedir. Tıp alanında glikoz oksidaz biyosensörleri, kanser biyobelirteçlerinin tespiti ve patojen tanılaması gibi örneklerle biyosensörlerin klinik değerine dikkat çekilmektedir. Gıda sektöründe kalite kontrol ve toksin analizi; çevre alanında ağır metal, pestisit ve mikroorganizma izleme; savunma alanında ise biyoterör ajanlarının tespiti biyosensör tabanlı erken uyarı sistemlerinin başlıca uygulama örneklerini oluşturmaktadır. Ayrıca, afet durumlarında su ve gıda kaynaklı patojenlerin belirlenmesiyle halk sağlığının korunmasında biyosensörlerin önemi vurgulanmaktadır. Sonuç olarak, biyosensör tabanlı erken uyarı sistemleri; hızlı yanıt, taşınabilirlik, duyarlılık ve çoklu parametre izleme yetenekleriyle gelecekte sağlık, çevre ve güvenlik alanlarında karar destek sistemlerinin merkezinde yer alma potansiyeline sahiptir.

Keywords

References

  1. Abdulhussain SH, Al-Haboby AA, Al-Fahdawi SM. 2025. A comprehensive review of sensor technologies in IoT applications. Computers.14(8):342.
  2. Bindu A, Bhadra S, Nayak S, Khan R, Prabhu AA, Sevda, S. 2024. Bioelectrochemical biosensors for water quality assessment and wastewater monitoring. Open Life Sciences. 19(1): 20220933.
  3. Choi JR. 2020. Development of point-of-care biosensors for COVID-19. Frontiers in chemistry. 8:517.
  4. Das D, Mondal R, Mandal P, Gangopadhyay D, Mandal AK. 2025. Aptamer-Based Sensing in Food Science: Precision Tools for Enhanced Consumer Safety and Perception. Current Opinion in Food Science. 101363.
  5. Dincer C, Bruch R, Costa‐Rama E, Fernández‐Abedul MT, Merkoçi A, Manz A, Urban GA, Güder F. 2019. Disposable sensors in diagnostics, food, and environmental monitoring. Advanced materials. 31(30):1806739.
  6. Fatima A, Younas I, Ali MW. 2022. An overview on recent advances in biosensor technology and its future application. Archives of Pharmacy Practice. 13(1-2022), 5-10.
  7. Gaba S, Chauhan N, Chandra R, Jain U. 2024. Future advances of artificial biosensor technology in biomedical applications. Talanta Open. 9:100301.
  8. Hosain MN, Kwak YS, Lee J, Choi H, Park J, Kim J. 2024. IoT-enabled biosensors for real-time monitoring and early detection of chronic diseases. Physical Activity and Nutrition. 28(4):60.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Sensor Technology, Analytical Chemistry (Other)

Journal Section

Review

Publication Date

December 29, 2025

Submission Date

November 15, 2025

Acceptance Date

December 18, 2025

Published in Issue

Year 2025 Volume: 8 Number: 2

APA
Özkan, A., Sağlam Culha, N., Özkan, V., & Bozbeyoğlu, P. (2025). Biyosensör Tabanlı Erken Uyarı Sistemleri: Temel İlkeler, Teknolojik Gelişmeler ve Disiplinlerarası Uygulamalar. Eurasian Journal of Biological and Chemical Sciences, 8(2), 125-134. https://doi.org/10.46239/ejbcs.1824609
AMA
1.Özkan A, Sağlam Culha N, Özkan V, Bozbeyoğlu P. Biyosensör Tabanlı Erken Uyarı Sistemleri: Temel İlkeler, Teknolojik Gelişmeler ve Disiplinlerarası Uygulamalar. Eurasian J. Bio. Chem. Sci. 2025;8(2):125-134. doi:10.46239/ejbcs.1824609
Chicago
Özkan, Abdullah, Nilay Sağlam Culha, Vildan Özkan, and Pınar Bozbeyoğlu. 2025. “Biyosensör Tabanlı Erken Uyarı Sistemleri: Temel İlkeler, Teknolojik Gelişmeler Ve Disiplinlerarası Uygulamalar”. Eurasian Journal of Biological and Chemical Sciences 8 (2): 125-34. https://doi.org/10.46239/ejbcs.1824609.
EndNote
Özkan A, Sağlam Culha N, Özkan V, Bozbeyoğlu P (December 1, 2025) Biyosensör Tabanlı Erken Uyarı Sistemleri: Temel İlkeler, Teknolojik Gelişmeler ve Disiplinlerarası Uygulamalar. Eurasian Journal of Biological and Chemical Sciences 8 2 125–134.
IEEE
[1]A. Özkan, N. Sağlam Culha, V. Özkan, and P. Bozbeyoğlu, “Biyosensör Tabanlı Erken Uyarı Sistemleri: Temel İlkeler, Teknolojik Gelişmeler ve Disiplinlerarası Uygulamalar”, Eurasian J. Bio. Chem. Sci., vol. 8, no. 2, pp. 125–134, Dec. 2025, doi: 10.46239/ejbcs.1824609.
ISNAD
Özkan, Abdullah - Sağlam Culha, Nilay - Özkan, Vildan - Bozbeyoğlu, Pınar. “Biyosensör Tabanlı Erken Uyarı Sistemleri: Temel İlkeler, Teknolojik Gelişmeler Ve Disiplinlerarası Uygulamalar”. Eurasian Journal of Biological and Chemical Sciences 8/2 (December 1, 2025): 125-134. https://doi.org/10.46239/ejbcs.1824609.
JAMA
1.Özkan A, Sağlam Culha N, Özkan V, Bozbeyoğlu P. Biyosensör Tabanlı Erken Uyarı Sistemleri: Temel İlkeler, Teknolojik Gelişmeler ve Disiplinlerarası Uygulamalar. Eurasian J. Bio. Chem. Sci. 2025;8:125–134.
MLA
Özkan, Abdullah, et al. “Biyosensör Tabanlı Erken Uyarı Sistemleri: Temel İlkeler, Teknolojik Gelişmeler Ve Disiplinlerarası Uygulamalar”. Eurasian Journal of Biological and Chemical Sciences, vol. 8, no. 2, Dec. 2025, pp. 125-34, doi:10.46239/ejbcs.1824609.
Vancouver
1.Abdullah Özkan, Nilay Sağlam Culha, Vildan Özkan, Pınar Bozbeyoğlu. Biyosensör Tabanlı Erken Uyarı Sistemleri: Temel İlkeler, Teknolojik Gelişmeler ve Disiplinlerarası Uygulamalar. Eurasian J. Bio. Chem. Sci. 2025 Dec. 1;8(2):125-34. doi:10.46239/ejbcs.1824609