Nusayri's Assessments of the Political Events of the Rashidun Caliphate Period and Their Opinions about the Companions of the Prophet

Öz

The Nusayris, as in all religious matters, hold differing views from the Ahl al-Sunnah regarding the political events of the Four Caliphs era and their opinions about the Companions of the Prophet, interpreting these views according to their own understanding. Understanding and recognizing the Nusayris requires examining their views, researching the works of their religious scholars, and uncovering their own stances on various issues. Numerous studies, articles, and theses have been conducted on Nusayrism and the Nusayri sect, presenting diverse assessments and perspectives. However, there is no study directly addressing the Nusayri's views on the events of the Four Caliphs era and their opinions about the Companions. A study on this topic would be a significant step towards understanding and recognizing the Nusayri faith. Therefore, we have endeavored to examine and present the Nusayri's assessments of the Four Caliphs era and their opinions about the Companions, primarily based on the works of Nusayri religious scholars. In conducting this review, we made every effort to maintain scholarly impartiality, to address the issues using a descriptive method, and to avoid making judgmental assessments. Our study, which examines the Nusayri sect's assessments of the political events of the four caliphs and their opinions about the Companions, revealed many aspects of their evaluations that are open to criticism and inconsistent with historical facts. Furthermore, we observed that they presented ideas consistent with a Shiite perspective, contrary to the thoughts and views of the Ahl al-Sunnah on these issues.

Anahtar Kelimeler

• History of Islamic Sects
• Nusayrîsm
• Arab Alevism
• the Four Caliphs
• the Companion.

Günümüz Nusayrîlerinin Hulefâ-yi Râşidîn Dönemi Siyasî Olaylarına Bakışları ve Sahâbe Hakkındaki Kanaatleri

Öz

Nusayrîler, dinî her meselede olduğu gibi dört halife dönemi siyasî olayları ile sahabe hakkındaki kanaatlerinde de Ehl-i sünnet’ten farklı görüşler ortaya atmakta ve kendilerince bunu anlamlandırmaktadırlar. Nusayrîlerin tanınması ve bilinmesi için görüşlerinin incelenmesi, bu mezhebin din adamlarının eserlerinin araştırılması ve çeşitli meselelerde kendilerinin ne dediklerinin ortaya çıkarılması önem kesp eden bir husustur. Nusayrîlik ve Nusayrîler üzerine birçok araştırma, makale ve tez çalışması yapılmıştır. Bu çalışmalarda Nusayrîler hakkında farklı değerlendirmeler ile görüşler ortaya konulmuştur. Ancak Nusayrîlerin dört halife dönemi olayları, sahâbe hakkındaki düşünce ve görüşleriyle doğrudan alakalı bir çalışma bulunmamaktadır. Bu konuda yapılacak bir araştırma ile Nusayrî inancını tanıma ve bilme hususunda önemli bir adım atılmış olunacaktır. Bunun için Nusayrîlerin dört halife dönemine dair değerlendirmelerini, sahâbe hakkındaki kanaatlerini yine Nusayrî din adamlarının eserlerini esas alarak incelemeye ve ortaya koymaya gayret ettik. Bu incelemeyi yaparken ilmî tarafsızlığımızı korumaya, konuları betimleyici metotla ele almaya ve hüküm bildiren değerlendirmeler yapmaktan kaçınmaya azami gayret gösterdik. Nusayrîlerin dört halife dönemi siyasî olaylarına dair değerlendirmeleri ile sahâbe hakkındaki kanaatleri konusunu ele aldığımız çalışmamız neticesinde bu mezhep mensuplarının yaptıkları değerlendirmelerde eleştiriye açık ve tarihi gerçeklerle bağdaşmayan birçok hususun olduğunu ayrıca Ehl-i sünnetin bu konularla ilgili düşünce ve görüşlerinin aksine Şiî perspektife uygun fikirler ortaya koyduklarını müşahede ettik.

Anahtar Kelimeler

• İslâm Mezhepleri Tarihi
• Nusayrîlik
• Arap Alevîliği
• Dört Halife
• Sahâbe.

Kaynakça

1. Arpa, Abdulmuttalip - Ertaş, Kasım. “Bâtınî Düşüncede Tevil ve Nusayrîlik”. Türk Kültürü ve Hacı Bektaş Veli Araştırma Dergisi 62 (2012), 289-304.
2. Arslan, Hatice. Nusayri Geleneğinde İnkarnasyon Öğretisi. İstanbul: İstanbul Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Doktora Tezi, 2015.
3. Aydın, Ayhan. Günümüz Alevi, Bektaşi, Mevlevi, Nusayri İnanç ve Toplum Önderlerinin Görüş ve Düşünceleri. İstanbul: Cem Vakfı Yayınları, 2006.
4. Bulut, Halil İbrahim. “Tarih, İnanç, Kültür ve Dini Ritüelleriyle Nusayrilik”. Ortadoğu Yıllığı 7/7 (ts.), 579-614.
5. Demir, Tazegül - Özdemir, Nazife. “Avrasya Televizyonu’nda Yayımlanan ‘48 Perşembe’ Adlı Programda Nusayrîlerle Yapılan Söyleşi”. Türk Kültürü ve Hacı Bektaş Veli Araştırma Dergisi 54 (2010), 267-276.
6. Doğan, İskender. Soru ve Cevaplarla Ehl-i Beyt ve Arap aleviliği. İstanbul: Ares Kitap Yayıncılık, 2009.
7. Er, Piri. “Sözlü Gelenekten Derlemelerle Hatay Alevileri (Nusayrîler) ve İnanç Esasları”. Türk Kültürü ve Hacı Bektaş Veli Araştırma Dergisi 54 (2010), 277-290.
8. Erdoğdu Başaran, Reyhan. “Nida’dan Takiyye’ye: Nusayri-Alevi İnancında Nida ve Takiyye Uygulaması”. Eskiyeni: Sosyal Bilimler Dergisi 46 (2022), 53-71.

9. Erdoğdu Başaran, Reyhan. “Nusayrî-Alevî İnancında Tecellî Konusunun Kâsım et-Taberânî’nin Eserleri Doğrultusunda Analizi”. İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi 11/1 (2022), 550-563.
10. Eskiocak, Nasreddin. Gerçek İnsanlık ve Din. İstanbul: Can Yayınları, 2006.
11. Eskiocak, Nasreddin. İlk Alevi Kimdir. İstanbul: Can Yayınları, 2014.
12. Eskiocak, Nasreddin. Yaratıcının Azameti ve Kur’ândaki Reenkarnasyon. İstanbul: Can Yayınları, 1998.
13. Fayda, Mustafa. “Âişe”. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi. 2/201-205. İstanbul: TDV Yayınları, 1989.
14. Fettah, İrfan Abdülhamid. “Nusayriyye”. çev. Avni İlhan. Dokuz Eylül Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 9 (1995), 329-361.
15. Işık, Harun. “Kitabu Ta’limi Diyaneti’n-Nusayriyye Işığında Nusayri Teolojisi”. Bilimname : Düşünce Platformu 24 (Ocak 2013), 31-56.
16. Keser, İnan. Nusayriler: Arap Aleviliği. İstanbul: Chiviyazıları Yayınları, 2002.
17. Kubat, Mehmet. İslâm Mezhepleri Tarihi. İstanbul: Ensar Neşriyat, 2025.
18. Kur’ân-ı Kerîm Meâli. çev. Halil Altuntaş, Şahin Muzaffer. Ankara: Diyanet İşleri Başkanlığı Yayınları, 2011.Mullaoğlu, Memet. Ali’nin Özü Kur’an Evren’in Gizi İnsan. Hatay: Onur Ofset, 2006.
19. Onarlı, İsmail. Arap Aleviliği (Nusayriler). İstanbul: Etik Yayınları, 2006.
20. Öz, Mustafa. “Nusayrîler”. Tarihi ve Kültürel Boyutlarıyla Türkiye’de Alevîler Bektaşiler Nusayrîler. ed. İsmail Kurt - Seyid Ali Tüz. 181-193. İstanbul: Ensar Neşriyat, 1999.
21. Palabıyık, M. Hanefi. “Dini İnançları ve Özelllikleri Bakımından Nusayrîlik”. Türk Kültürü ve Hacı Bektaş Veli Araştırma Dergisi 54 (2010), 19-48.
22. Reyhani, Mahmut. Gölgesiz Işıklar 1 Tarihte Aleviler. İstanbul: Can Yayınları, 1995.
23. Reyhani, Mahmut. Gölgesiz Işıklar 2 Tarihte Aleviler. İstanbul: Can Yayınları, 1995.
24. Reyhani, Mahmut. Gölgesiz Işıklar 3 Tarihte Aleviler. İstanbul: Can Yayınları, 1997.
25. Reyhani, Mahmut. Gölgesiz Işıklar 4 Haksızlık ve Haklılık. İstanbul: Can Yayınları, 1997.
26. Sayar, Hamit. Gölgeli Işıklar 1 Alevi Nusayri Manifestosu. Ankara: Dorlion Yayınları, 2021.
27. Serin, Şerafettin. Alevi Nusayriler Hakkında Soru ve Cevaplar. Adana: Koza Matbaacılık, 2007.
28. Serin, Şerafettin. Allah ve Ehlibeyt’in Tanıtımı Aleviler, Nusayriler ve Şiiler Kimlerdir? Adana: Koza Matbaacılık, 1997.
29. Sertel, Ergin. Dini ve Etnik Kimlikleriyle Nusayriler (Arap Alevileri). Ütopya Yayınevi: Ankara, 2005.
30. Sinanoğlu, Abdülhamit. Nusayrilerin İnanç Dünyası ve Kutsal Kitabı: (Çağımızda Batınilik Örneği). Konya: Esra Yayınları, 1997.
31. Sonay, Sabahattin. Kur’an Işığında İslam ve Gerçek Alevilik. y.y.: Öz Akdeniz Ofset, 1991.
32. Şık, İsmail. “Alevi Nusayrilerin İslam Anlayışı ve Temel İnançları (Adana/Akkapı-Hadırlı Örneklemi)”. Geçmişten Günümüze Alevilik I. Uluslararası Sempozyumu. ed. Mehmet Yazıcı. 1/248-262. Bingöl: Bingöl Üniversitesi Yayınları, 2014.
33. Tavil, Muhammed Emin Galip. Nusayriler Arap Alevilerin Tarihi. çev. İsmail Özdemir. İstanbul: Çiviyazıları Yayınları, 2000.
34. Tozlu, Ürkmez, Naim, Selahattin. Nusayrîler: Tarih, İnanç, Edebiyat ve Kaynakça. İstanbul: Kitabevi Yayınları, 2017.
35. Turan, Ahmet. “Kitabu’l-Mecmu’u’nun Tercümesi”. Ondokuz Mayıs Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 8 (1996), 5-18.
36. Turhaner, Mahmut Nedim. Allah’ın Mezheplerle Mücadelesi. b.y.: y.y., t.y.
37. Türk, Hüseyin. Anadolu’nun Gizli İnancı Nusayrilik: İnanç Sistemleri ve Kültürel Özellikleri. İstanbul: Kaknüs Yayınları, 2013.
38. Türk, Hüseyin. “Nusayrîlerde Hızır İnancı”. Türk Kültürü ve Hacı Bektaş Veli Araştırma Dergisi 54 (2010), 225-242.
39. Türk, Hüseyin. “Nusayriliğin Tarihi Kökeni ve Gelişmesi”. Alevilik-Bektaşilik Araştırmaları Dergisi 17 (2018), 51-73.
40. Türk, Hüseyin. “Nusayrilik: İnanç Sistemleri ve Kültürel Özellikleri”. Folklor/Edebiyat = Folklore/Literature 7/28 (2001), 127-144.
41. Uluçay, Ömer. Nusayrilik: İnanç Esasları-Tenasuh (Reenkarnasyon). Adana: Gözde Yayınları, 2011.
42. Üzüm, İlyas. “Nusayrîlik”. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi. 33/270-274. İstanbul: TDV Yayınları, 2007.
43. Üzüm, İlyas. “Türkiye’de Alevî/Nusayrî Önderlerinin Eserlerinde İnanç Konularına Yaklaşım”. İslâm Araştırmaları Dergisi 4 (2000), 173-187.
44. Yenmiş, Nihad. “Arap Aleviliğinde Kutsal Günler ve Bayramlar”. Türk Kültürü ve Hacı Bektaş Veli Araştırma Dergisi 54, Nusayrîlik Özel Sayısı (2010), 299-314.
45. Yoldaş, Mehmet Hanifi. “Arap Alevîlerinin Ahirete İman Anlayışları ve Tenâsüh İnançları”. UMDE Dini Tetkikler Dergisi 6/1 (Temmuz 2023), 86-112.
46. Yoldaş, Mehmet Hanifi - Kubat, Mehmet. “Çağdaş Nusayrî Şeyhlerinin Eserlerinde Tanrı Tasavvuru ve Hz. Ali Algısı”. Yakın Doğu Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 10/1 (2024), 1-24.