Dijital medya ortamlarının algoritmik yapısı, çocukların medya deneyimlerini ve ebeveynlerin bu deneyimler üzerindeki kontrolünü derinden dönüştürmektedir. Bu çalışma, ebeveynlerin dijital medya okuryazarlığını, algoritmalarla baş etme stratejileri bağlamında kavramsallaştıran özgün bir model önerisi sunmaktadır. Literatür taraması ve kavramsal analiz yöntemleriyle geliştirilen Ebeveyn Dijital Medya Okuryazarlığı Modeli (EDMOM), algoritmik farkındalık, eleştirel dijital okuryazarlık, yönlendirici ebeveynlik stratejileri ve algoritmik direnç/uyum bileşenlerinden oluşmaktadır. Model, ebeveynlerin çocuklarının medya tüketimini bilinçli ve etik temelde yönlendirmeleri için gereken bilgi, tutum ve davranışları bütüncül biçimde açıklamaktadır. Çalışmanın sonuçları, dijital medya okuryazarlığı eğitimlerinin ve aile rehberlik programlarının algoritmik boyutu içermesi gerektiğini vurgulamakta; ebeveynlerin sadece içerik odaklı değil, aynı zamanda teknoloji altyapısına eleştirel yaklaşan bir medya okuryazarlığına gereksinim duyduğunu göstermektedir. Model, hem akademik araştırmalarda hem de uygulamada ebeveynlerin dijital medya ile etkileşimlerini anlamak ve geliştirmek adına önemli bir çerçeve sunmaktadır.
Dijital Ebeveynlik Dijital Medya Okuryazarlığı Dijital Etik Aile İletişimi
The algorithmic structure of digital media environments profoundly transforms children's media experiences and parents' control over these experiences. This study proposes an original model that conceptualises parents' digital media literacy in the context of strategies for dealing with algorithms. Developed through literature review and conceptual analysis, the Parental Digital Media Literacy Model (PDMLM) consists of algorithmic awareness, critical digital literacy, guiding parenting strategies, and algorithmic resistance/adaptation components. The model comprehensively explains the knowledge, attitudes, and behaviours required for parents to guide their children's media consumption in a conscious and ethical manner. The study's findings emphasise the need for digital media literacy education and family guidance programmes to include an algorithmic dimension, demonstrating that parents require media literacy that is not only content-focused but also critically approaches the technological infrastructure. The model provides an important framework for understanding and improving parents' interactions with digital media, both in academic research and in practice.
Digital Parenting Digital Media Literacy Digital Ethics Family Communication
| Birincil Dil | Türkçe |
|---|---|
| Konular | İletişim Teknolojisi ve Dijital Medya Çalışmaları, Medya Okuryazarlığı, Yeni Medya |
| Bölüm | Araştırma Makalesi |
| Yazarlar | |
| Gönderilme Tarihi | 11 Ekim 2025 |
| Kabul Tarihi | 2 Aralık 2025 |
| Yayımlanma Tarihi | 31 Aralık 2025 |
| Yayımlandığı Sayı | Yıl 2025 Cilt: 39 Sayı: 4 |
ERCİYES AKADEMİ | 2021 | erciyesakademi@erciyes.edu.tr Bu eser Creative Commons Atıf-Gayri Ticari-Türetilemez 4.0 Uluslararası Lisansı ile lisanslanmıştır.