ergonomi̇ Ergonomi 2651-4877 Sevinç Serpil AYTAÇ 10.33439/ergonomi.481161 KENTSEL ALANLARDA ERGONOMİ ÖLÇÜTLERİ: ADANA BİLİM VE TEKNOLOJİ ÜNİVERSİTESİ KAMPÜSÜ ÖRNEĞİ https://orcid.org/0000-0002-5314-1953 Seçal Sarıgül Seçil ADANA BİLİM VE TEKNOLOJİ ÜNİVERSİTESİ https://orcid.org/0000-0002-8697-1259 Canbay Türkyılmaz Çiğdem YILDIZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ 08 01 2019 2 2 101 117 11 10 2018 01 23 2019 Copyright © 2018, Ergonomi 2018 Ergonomi

Hareketli yaşam kurgusuve yoğun yapılaşma arasında kentliye dinlenme ve sosyalleşme imkânı sunankentsel açık alanlar kentin bütünleştirici mekanlarıdır. Özel yaşamdan farklıolarak toplu yaşam etkinliklerini içeren bu mekanlar, herkesin kullanımına yönelikkamusal alan niteliği taşımaktadır. Bu bağlamda her kullanıcının kentsel açıkalanlarda bulunabilmesi ve kent donatılarını aktif kullanabilmesi, bireyselgereksinimler ışığında ergonomik ölçütlerin ele alınmasını gerektirmektedir.Antropometrik, fizyolojik, psikolojik gereksinimlerin karşılanmadığı kentselalanlar hem kentsel kalitenin düşmesine hem bireysel konforun azalmasına neden olmaktadır.Kentsel yapının aktifoluşumunu destekleyen kamusal alanlardan biri olarak üniversite kampüslerikentin açık alanlarını barındırırlar. Dinlenme, rekreasyon ve ulaşımişlevlerinin sağlandığı bu alanlar, sosyal etkileşimlerin kurulduğu kentselmekanlardandır. Bu araştırma, kampüs alanlarının ergonomik ölçütler bağlamındaincelenmesini ve her birey tarafından kullanılabilirliğini sağlama adına katkısunmayı amaçlamaktadır. Bu bağlamda, Adana kentinin yeni kampüs oluşumlarındanbiri olarak kentsel öneme sahip Adana Bilim ve Teknoloji Üniversitesi,potansiyel kullanım özellikleri ve kullanıcı çeşitliliği doğrultusunda araştırmaalanı olarak seçilmiştir. Örneklem alan üzerinden, açık alanlardaki kentseldonatıların ergonomik yeterliliklerini ölçmek için ‘Anlamsal FarklılaşmaÖlçeği’ kullanılarak, donatıların kullanıcı üzerindeki etkileri sorgulanmıştır.Kampüsün aktif kullanıcıları olan öğrenci, akademisyen ve idari personelarasından denek olarak seçilen otuz kişiye, donatıların niceliksel veniteliksel yeterlilikleri üzerine tanımlanan sıfat çiftlerini içeren anketçalışması uygulanmıştır. Çalışma sonucunda, kampüsteki kentsel donatılarınergonomik yeterlilikleri tespit edilmiştir. Denekler genel olarak aydınlatmaelemanı, bilgilendirme panoları, gölgelik ve rampa tasarımlarını olumlusıfatlarla nitelendirirken; oturma birimi, zemin kaplaması, duyumsanabiliryüzeyler, merdivenler, otobüs durağı, çöp kutuları ve yeşil alan üzerineçoğunlukla olumsuz sıfatların seçildiği görülmüştür. Bu bağlamda mekânsal vetermal konfor niteliklerinin iyileştirilmesi gerekliliği ortaya çıkmıştır.

 Adana Bilim ve Teknoloji Üniversitesi Kent Ergonomisi Kentsel Alan Akın, G. (2013). Ergonomi. Alter Yayınları, Ankara. Arendt, H. (1970). The Human Condition. The University of Chicago Press, Chicago, Londra. Bağbaşı, G. (2010). İstanbul Kent Meydanlarının Peyzaj Mimarlığı İlkeleri Açısından İrdelenmesi: Sultanahmet, Beyazıt, Taksim, Beşiktaş, Ortaköy Meydanı Örneği. Yüksek Lisans Tezi, Bartın Üniversitesi, Bartın. Bakan, K. ve Konuk, G. (1987). Türkiye’de Kentsel Dış Mekânların Düzenlenmesi. TÜBİTAK, Yapı Araştırma Enstitüsü Uygulama Kılavuzu, Ankara. Bayramoğlu, E. ve Özdemir B. (2012). Trabzon Kent Merkezi, Uzun Sokak Kentsel Donatı Elemanlarının Kent Kimliği Açısından Değerlendirilmesi, Kastamonu Üniversitesi Orman Fakültesi Dergisi, 12(2), 182-191. Boduroğlu, Ş. (2001). Kentsel Dış Mekânların Aydınlatılmasının Kentsel Tasarım İlkeleri Açısından İncelenmesi. Yüksek Lisans Tezi, Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi, İstanbul. Carr, S., Francis, L.G ve Rivlin, A.H. (1995). Public Space. Cambridge University Pres, Cambridge. Çelikyay, S. ve Karayılmazlar, A.S. (2016). Bartın Kent Merkezindeki Kamusal Alanların Kentsel Ergonomi ve Kent Kimliği Açısından İncelenmesi, Bartın Orman Fakültesi Dergisi, 18(2), 224-238. Definition and Domains of Ergonomics (2018). International Ergonomics Association, https://www.iea.cc/whats/index.html. Erişim tarihi : 11 Mayıs 2018. Doğan, C., Altan, O. (2007). Kamusal Alanda Oturma Eylemi ve Ergonomik İlkeler, YTÜ Mimarlık Fakültesi E-Dergisi, 2(3). Erkovan, E. (2013). Evrensel Tasarım İlkeleri Kapsamında Bir Kamusal Alan Olarak Akdeniz Üniversitesi Kampüsünün İncelenmesi. Yüksek Lisans Tezi, Bahçeşehir Üniversitesi, İstanbul. Gülgün, B. ve Altuğ, İ. (2006). İzmir Kıyı Bandı Uygulamalarında Ergonomik Standartlara Uygunluğun Değerlendirilmesi Üzerine Bir Araştırma. Ege Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi, 43(1), 145-156. Kahya, E., Gülseren, E., Gelen, E. ve Aydın, S. (2011). Yüksek Öğretim Öğrencileri İçin Ergonomik Sıra ve Masa Tasarımı, 17.Ulusal Ergonomi Kongresi, Eskişehir, 14-16 Ekim 2011. Kandemir R. V. (2010). Kamusal Alan İçerisinde Mahalle Parkları ve Bir Mahalle Parkı Tasarım Rehberi Düşüncesi. Yüksek Lisans Tezi, Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi, İstanbul. Karayılmazlar, A. S. (2017). Kamusal Alanların Kentsel Ergonomi Açısından İrdelenmesi, Bartın Örneği. Yüksek Lisans Tezi, Bartın Üniversitesi, Bartın. Kavak, M. (2010). Evrensel Tasarım Bağlamı Yaklaşımında Kamusal Mekanlar: Harbiye Kongre Vadisi Örneği. Yüksek Lisans Tezi, Bahçeşehir Üniversitesi, İstanbul. Madanipour, A. (1996). Design of Urban Design. John Wiley and Sons, New York. Marcus, C. C. ve Francis, C. (1990). People Place, Design Guidelines for Urban Open Space. Van Nostrand Reinhold. Özbek, M. (2004). Kamusal Alan. Hil Yayınları, İstanbul. Özçevik, A. ve Can, Z. Y. (2011). İşitsel Peyzaj Kavramı ve Kapalı Mekanların Akustik Konfor Değerlendirmesinde Kullanılabilirliği, Yıldız Teknik Üniversitesi Megaron Dergisi, 6(1), 52-59. Rutledge, A. J. (1985). A Visual Approach to Park Design. John Wiley and Sons, New York. Şişman, E. E. ve Gültürk, P. (2016). Tekirdağ Kent Merkezi Dış Mekân Tasarım Elemanlarının Antropometrik Açıdan İrdelenmesi, İnönü Üniversitesi Sanat ve Tasarım Dergisi, 6(14), 1-12. Şişman, E. E. ve Yetim, L. (2004). Tekirdağ Kentinde Donatı Elemanlarının Peyzaj Mimarlığı Açısından İrdelenmesi, Trakya Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi, 5(1), 43-51. TSE (1990). Oturma Bankları. Türk Standartları Enstitüsü, TS 7941, Ankara. Yıldız, D. ve Şener, H. (2006). Binalarla Tanımlı Dış Mekanların Kullanım Değeri Analiz Modeli, İTÜ Dergisi/A Mimarlık, Planlama, Tasarım, 5(1), 115-127. Yörük, İ., Gülgün, B., Sayman, M. ve Ünal Akkaya, F. (2006). Peyzaj Planlama Çalışmaları Kapsamında Ege Üniversitesi Kampüs Örneğindeki Peyzaj Donatı Elemanlarının Ergonometrik-Antropomet-rik Açıdan İrdelenmesi, Ege Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi, 43(1), 157-168.