DİŞ HEKİMLİĞİ ÖĞRENCİLERİNİN ERGONOMİ İLİŞKİLİ KAS-İSKELET SİSTEMİ SORUNLARI, KİNESTEZİ VE TÜKENMİŞLİK DÜZEYLERİ: CİNSİYETE ÖZGÜ FARKLILIKLAR
Öz
Amaç: Bu çalışmanın amacı, diş hekimliği öğrencilerinin ergonomik risk seviyelerinin, mesleki kas-iskelet sistemi sorunlarının, kinestezi farkındalıkları ve tükenmişlik seviyelerinin belirlenmesi ve bu durumun cinsiyete özgü farklılıklarının irdelenmesidir.
Yöntem: Kesitsel bir araştırma olarak planlanan bu çalışma XXX Üniversitesi Diş Hekimliği Fakültesinde öğrenim gören 80 öğrencinin katılımıyla gerçekleştirildi. Araştırmanın verileri, Sosyo–Demografik Veri Formu, Cornell Kas İskelet Rahatsızlık Skalası, Modifiye Hızlı Üst Ekstremite Değerlendirme Formu, Kinestezi ve Proprioseptif Farkındalık Anketi ve Maslach Tükenmişlik Ölçeği kullanılarak toplandı. Verilerin istatistiksel analizinde, tanımlayıcı istatistikler kullanıldı. Normal dağılıma uygunluk Shapiro-Wilk testi ile analiz edildi. Bağımsız gruplara göre yapılan karşılaştırmalarda Mann Whitney U testi ve kategorik değişkenler arasındaki ilişkilerin tespit edilmesi için Monte Carlo düzeltmeli ki-kare analizi kullanıldı. Çalışmada p<0,05 değeri istatistiksel olarak anlamlı kabul edildi.
Bulgular: Öğrencilerde sırt (%62,5), bel (%61,3) ve boyun (%56,3) problemlerinin yaygın olduğu gözlemlendi. Kadınların dominant (p=0,038) ve nondominant (p=0,043) omuz, pelvis/kalça (p=0,042) ve nondominant ayak (p=0,041) ağrıları erkeklere göre fazlayken erkeklerin ise alt kol (p=0,006) ağrısı kadınlardan daha yüksekti. Ergonomik risk seviyesi değerlendirmesinde erkeklerin sadece boyun-gövde-bacak puanı kadınlara göre istatistiksel olarak anlamlı şekilde daha yüksekti (p=0,048). Öğrencilerin, kinestezi ve proprioseptif farkındalıklarının cinsiyete özgü fark göstermediği tespit edildi (p>0,05). Duygusal tükenmişlik ve kişisel başarı alt boyutlarında cinsiyete özgü fark saptanmazken (p>0,05) erkeklerin duyarsızlaşmalarının kadınlara göre yüksek olduğu belirlendi (p=0,006).
Sonuç: Bu çalışma, diş hekimliği öğrencilerinin ergonomik risk seviyelerinin yüksek olduğunu, mesleki kas iskelet sistemi problemlerinin ve tükenmişliğin meslek hayatına başlamadan önce gelişebileceğini göstermektedir. Diş hekimliği öğrencilerine ergonomik eğitimin ve günlük yapılabilecek egzersizlere yönelik derslerin verilmesinin bu problemlerin azaltılmasında yardımcı olabileceği düşünülmektedir.
Anahtar Kelimeler
Diş Hekimliği Öğrencileri , Kas İskelet Sistemi , Ağrı , Tükenmişlik , Ergonomi
Kaynakça
- Aboalshamat, Khalid T. (2020). Nordic Assessment of Occupational Disorders among Dental Students and Dentists in Saudi Arabia. Journal of International Society of Preventive & Community Dentistry 10(5):561–68.
- Akyüz, İ. (2015). Hemşirelerin Tükenmişlik ve Depresyon Düzeylerinin Çalışma Koşulları ve Demografik Özellikler Açısından İncelenmesi. İşletme ve İktisat Çalışmaları Dergisi 3(1):21–34.
- Altaş N, Çukurova Yılmaz Z, Uzun E. V. (2022). Evaluation of the Working Posture and Upper Extremity Musculoskeletal Complaints among Dentistry Students. Turk J Public Health 20(1):70–79.
- Andrew NG, Hayes MJ, and Polster A. (2016). Musculoskeletal Disorders and Working Posture among Dental and Oral Health Students. Healthcare (Basel, Switzerland) 4(1):13.
- Atalayın, Ç., Tezel, H. Banu Önl, Murat Balkıs, and Timur Köse. (2013). Diş Hekimliği Öğrencilerinde Tükenmişlik: Ön Çalışma-Burnout Among Dental Students: A Pilot Study. Journal of Istanbul University Faculty of Dentistry 47(3):6–18.
- Augustson, T. E., and T. Morken. (1996). Musculoskeletal Problems Among Dental Health Personnel. A Survey of The Public Dental Health Services İn Hordaland. Tidsskrift for den Norske laege forening : Tidsskrift for praktisk medicin, ny raekke 116(23):2776–80.
- Aydın, F, Özalp, B. T, Gündüz, T. (2022). Ergonomik Risk Analizi Yöntemleri Ve Metabolik Hız Hesabı Yazılım Uygulaması. Uludağ Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Dergisi 27(1):341–60.
- Bhagat, T., Ashish S., Santosh K. A., and Ujwal G. (2022). “Musculoskeletal Complaints and Associated Factors among Dental Practitioners of Nepal: A Nationwide Survey.” International Journal of Occupational Safety and Ergonomics : JOSE 28(4):2302–7.
- Bianchi, R., Claire B., Coraline H., Didier T., and Eric L. (2013). Comparative Symptomatology of Burnout and Depression. Journal of Health Psychology 18(6):782–87.
- Blume, K. S., Fabian H., Laura raeulin, Erbe, C. Werner Betz, Eileen M. Wanke, Brueggmann, D., Nienhaus, A., Maurer-Grubinger, C., Groneberg, D. A., and Ohlendorf, D. (2021). Ergonomic Risk Assessment of Dental Students-RULA Applied to Objective Kinematic Data. International Journal of Environmental Research and Public Health 18(19):10550.