21. YÜZYILDA SANATIN DİJİTAL EVRENİNDE ORİJİNALLİK SORUNU ve SANAT ESERİ STATÜSÜ ÜZERİNE BİR İNCELEME

Öz

Günümüzde yaşanılan Dijital Dönüşüm, Fransız Devrimi, Sanayi Devrimi, Ekim Devrimi ve Soğuk Savaş dönemi örneklerindeki gibi, hızlı, köklü ve nitelikli bir değişiklik yaratmaktadır. Dijital sanat, teknolojinin kullanıldığı bir sanat türü olup, 19.yüzyılın ikinci yarısında ortaya çıkan fotoğraf makinesinin sanat çevresinde yarattığı sorgulamaya benzer bir durumun yaşanmasına sebep olmuştur. Dijital evrende tasarım ve üretimin, orijinallik, sahiplik ve el değiştirmenin kuralları yazılmaktadır. Sanatın yeni mecralar araması bugüne özgü değildir, sanatın orijinalliğinin her zaman tartışılan önemli bir sorun olduğu bu makalenin merkezde tartıştığı konulardandır. Metaverse, NFT (Non Fungable Token) ve Yapay Zekâ, tümü büyük resmin, Dijital Evren’in bileşenleridir. Metaverse internetin geleceği öte evrende yeni yaşam alanını, NFT o yaşam alanında orijinallik, sahiplik, el değiştirmenin belgelenmesini, Yapay Zekâ ise hem uzay zamanda, hem de öte evrende, veriyi anlamlandırma, bilgiyi yorumlama gibi kabiliyetlerle sanatçıların tasarım ve üretim süreçlerini yeniden tanımlamaktadır. Sanat çelişkilerle doludur, neyin sanat olduğuna tarih karar verecektir. Yapay Zekâ ile yapılmış olmasından bağımsız olarak, sanatı onaylayan ve sanatçıyı yıldız yapan stratejiler farklı planların parçasıdır. Dijital Sanat üreten günümüz sanatçılarının, makineyle işbirliğiyle üretmekte oldukları orijinal yapıtlarla, sanat tarihinde yeni bir dönem başlamaktadır.

Anahtar Kelimeler

• orjinallik
• blok zinzir
• nft
• metaverse
• yapay zeka

AN EXAMINATION of THE ISSUE OF ORIGINALITY IN THE DIGITAL UNIVERSE OF ART IN 21st CENTURY and the STATUS of ARTWORKS

Öz

The Digital Transformation we are experiencing today is creating a rapid, profound, and significant change, much like the French Revolution, the Industrial Revolution, the October Revolution, and the Cold War era. Digital art, a form of art utilizing technology, has triggered a debate similar to the one that arose in the art world with the advent of the camera in the second half of the 19th century. In the digital universe, the rules of design, production, originality, ownership, and exchange are being rewritten. The search for new mediums in art is not unique to today; the originality of art has always been a significant issue, which is one of the central discussions of this article. Metaverse, NFT (Non-Fungible Token), and Artificial Intelligence are all components of the broader picture—the Digital Universe. The Metaverse represents the new living space in the future of the internet, NFTs document originality, ownership, and exchange within that space, while Artificial Intelligence, both in physical and digital realms, redefines the design and production processes of artists through its abilities to interpret data and provide insights. Art is full of contradictions, and history will determine what constitutes art. Regardless of whether it is created using Artificial Intelligence, the strategies that legitimize art and elevate the artist to stardom are part of different agendas. With the original works being created by today’s artists in collaboration with machines, a new era in art history has begun.

Anahtar Kelimeler

• Originality
• Blockchain
• NFT
• Metaverse
• Artificial Intelligence

Kaynakça

1. Artun, Ali (2021). Sanatın İktidarı. İstanbul: İletişim Yayınları.
2. Berger, John (1972). Ways of Seeing. London: Penguin books.
3. Esanu, O. (2022). Çağdaş Sanat Aslında Neydi? Neoliberal Dönemde Çağdaş Sanatın Örgütlenmesi ve Soros Çağdaş Sanat Merkezleri. N. Ö. Ali Artun içinde, Çağdaş Sanat Nedir (s. 102-121). İstanbul: İletişim Yayınları.
4. O'Doherty, Brian (1986). Inside the White Cube. San Fransisco: Lapis Press.
5. H. H. Arnason, & Mansfield, E. (2012). History of Modern Art (pp. 275-296). Pearson Education.
6. Thompson, D. (2020). Sanat Mezat. İstanbul: İletişim Yayınları.
7. Ken Jordan, R. P. (2002). From Wagner to Reality. USA: W W Norton & Co Inc.
8. M.Bloomer, C. (1990). Principles of Visual Perception. NY: The Herbert Press.

9. Staniszewski, M. A. (1995). Creating the Culture of Art. NY , USA: Penguin Books.
10. İnternet Kaynakları
11. Alpay, E. (2024). Efe Alpay, https://www.efealpay.com/, Erişim Tarihi: 17.09.2024
12. Alpay, Y. [Avangarttv]. (14.08.2021). CAN SIKINTISI | Yanlış Okumalar [Video]. Youtube. https://www.youtube.com/watch?v=CUq16pQGNVg
13. Alpay, Y. [Avangarttv]. (28.01.2024). Ekonomik Büyüme ve Yapay Zeka [Video]. Youtube. https://youtu.be/BdcVJrjl4-E?si=cD4dk3Wgc8mBKIBy
14. Anadol, R. (2024). Machine Hallucinations-Nature Dreams, https://refikanadol.com/works/machine-hallucinations-nature-dreams/, Erişim Tarihi: 23.09.2024
15. Wikipedia (2024), Avatar, https://en.wikipedia.org/wiki/Avatar_(franchise), Erişim Tarihi: 13.02.2024
16. Wikipedia (2024), Committee for Cultural Freedom, https://en.wikipedia.org/wiki/Committee_for_Cultural_Freedom, Erişim Tarihi: 29.07.2024
17. Exmundo, J. (2023), Quantum: The Story Behind the World’s First NFT, https://nftnow.com/art/quantum-the-first-piece-of-nft-art-ever-created/, Erişim Tarihi: 05.02.2024
18. Gherghelas, S. (2024), Dapp Industry Report 2023, DappRadar, https://dappradar.com/blog/dapp-industry-report-2023-defi-nft-web3-games, . Erişim Tarihi: 11.01.2024
19. Hearne, B. (2022). Lascaux Cave, https://blog.3ds.com/topics/virtual-experience/lascaux-cave/, Erişim Tarihi: 23.03.2024
20. Wikipedia (2024), Simulacra and Simulation, https://en.wikipedia.org/wiki/Simulacra_and_Simulation, Erişim Tarihi: 05.02.2024
21. Wikipedia (2024), Snow Crash, https://en.wikipedia.org/wiki/Snow_Crash, Erişim Tarihi: 26.01.2024
22. Wikipedia (2024), The Matrix, https://en.wikipedia.org/wiki/The_Matrix_(franchise), Erişim Tarihi: 15.02.2024
23. Walker, C. S. (2021). Why has Facebook changed its name to Meta and what is the metaverse?, NewScientist, https://www.newscientist.com/article/2295438-why-has-facebook-changed-its-name-to-meta-and-what-is-the-metaverse/, Erişim Tarihi: 16.02.2024
24. Walsh, L. (2023). What is the metaverse? And will it help us or harm us?, University of Cambridge, https://www.cam.ac.uk/stories/metaverse, Erişim Tarihi: 16.02.2024
25. Görsel Kaynaklar
26. Görsel 1: Duchamp, M. (1917). Çeşme / Fountain. ( readymade) Wikipedia. Erişim: 18.02.2024. https://l24.im/q9u
27. Görsel 2: Da Vinci, L. (1491/2-9 - 1506-8 civarı). Kayalıklar Meryemi /Virgin of the Rocks. [(kavak ağacı üzerine yağlıboya), 189.5 cm x 120 cm]. The National Gallery. Erişim: 18.02.2024. https://l24.im/L2RZYQi
28. Görsel 3: McCoy, K. , McCoy J.(2014). Kuantum/Quantum [digital]. Sothebys. Erişim: 18.02.2024. https://l24.im/fGSa
29. Görsel 4: Efe Alpay.(2023). Call for Life [digital]. Erişim: 17.09.2024. https://www.efealpay.com/projects/call-for-life/
30. Görsel 5: Efe Alpay (2024). Call for Life. [(3 boyutlu sayısal baskı)]. Sanatçının Koleksiyonu.
31. Görsel 6: Refik Anadol.(2018-2021). Machine Hallucinations – Nature Dreams [digital]. Erişim: 27.09.2024. https://refikanadol.com/works/machine-hallucinations-nature-dreams/