<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<!DOCTYPE article PUBLIC "-//NLM//DTD JATS (Z39.96) Journal Publishing DTD v1.4 20241031//EN"
        "https://jats.nlm.nih.gov/publishing/1.4/JATS-journalpublishing1-4.dtd">
<article  article-type="research-article"        dtd-version="1.4">
            <front>

                <journal-meta>
                                                                <journal-id>eusbed</journal-id>
            <journal-title-group>
                                                                                    <journal-title>Erzincan Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi</journal-title>
            </journal-title-group>
                                        <issn pub-type="epub">2148-9289</issn>
                                                                                            <publisher>
                    <publisher-name>Erzincan Binali Yıldırım Üniversitesi</publisher-name>
                </publisher>
                    </journal-meta>
                <article-meta>
                                        <article-id pub-id-type="doi">10.46790/erzisosbil.795647</article-id>
                                                                                                                                                                                            <title-group>
                                                                                                                        <article-title>Farsça “ی/yâ” Harfi Çeşitleri</article-title>
                                                                                                    </title-group>
            
                                                    <contrib-group content-type="authors">
                                                                        <contrib contrib-type="author">
                                                                    <contrib-id contrib-id-type="orcid">
                                        https://orcid.org/0000-0002-5922-5613</contrib-id>
                                                                <name>
                                    <surname>Esen</surname>
                                    <given-names>Pelin Seval</given-names>
                                </name>
                                                                    <aff>Gaziosmanpaşa Üniversitesi</aff>
                                                            </contrib>
                                                                                </contrib-group>
                        
                                        <pub-date pub-type="pub" iso-8601-date="20201230">
                    <day>12</day>
                    <month>30</month>
                    <year>2020</year>
                </pub-date>
                                        <volume>13</volume>
                                        <issue>2</issue>
                                        <fpage>1</fpage>
                                        <lpage>16</lpage>
                        
                        <history>
                                    <date date-type="received" iso-8601-date="20200916">
                        <day>09</day>
                        <month>16</month>
                        <year>2020</year>
                    </date>
                                                    <date date-type="accepted" iso-8601-date="20201115">
                        <day>11</day>
                        <month>15</month>
                        <year>2020</year>
                    </date>
                            </history>
                                        <permissions>
                    <copyright-statement>Copyright © 2008, Erzincan Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi</copyright-statement>
                    <copyright-year>2008</copyright-year>
                    <copyright-holder>Erzincan Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi</copyright-holder>
                </permissions>
            
                                                                                                <abstract><p>Farsça dünya dilleri içerisinde en gelişmiş diller arasında yer almaktadır. Kökeni bakımından Hint-Avrupa dil ailesinin Asya koluna mensuptur; yapısı bakımından ise çekimli (bükünlü) diller grubundadır. Hem ön ekli hem son ekli hem de iç ekli bir dildir. Kelime türetimi bu ekler yardımıyla yapılır. Ekler kelime türetirken eklendiği kelimenin çeşitli kelime gruplarına dâhil olmasına, yeni anlamlar kazanmasına ve yapı bakımından değişmesine neden olmaktadır. “ی/yâ” harfi de eklendiği sözcüğü farklı kelime türlerine dönüştürerek bu sözcüğe çeşitli anlamlar yükleyen buna bağlı olarak sözcüğün yapısıyla birlikte cümle içerisindeki görevinin değişmesine sebep olan Farsça son eklerden biridir. Çalışmada  “ی/yâ” harfinin çeşitleri, kullanım alanları, eklendiği sözcüğe hangi anlamlar yüklediği, bu sözcüğü hangi kelime türüne dönüştürdüğü Firdevsî, Attâr, Mevlânâ, Irâkī, Saʻdî, Evhâdî, Hâfız gibi Fars şairlerinin şiirlerinden örneklerle incelenmiştir. Söz konusu örneklerin sayfa numarasının yanında beyit numarası da verilmiştir.</p></abstract>
                                                            
            
                                                            <kwd-group>
                                                    <kwd>ی harfi</kwd>
                                                    <kwd>  son ek</kwd>
                                                    <kwd>  bükünlü dil</kwd>
                                                    <kwd>  Farsça</kwd>
                                            </kwd-group>
                            
                                                                                                                        </article-meta>
    </front>
    <back>
                            <ref-list>
                                    <ref id="ref1">
                        <label>1</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">ATEŞ, A. (1962). Farsça Grameri, İstanbul Edebiyat Fakültesi Basımevi, İstanbul.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref2">
                        <label>2</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">BAĞDEMİR, A. (2002). “Osmanlıca Sözlüklerde Harfler İçin Kullanılan Terimler”. Türk Dilleri Araştırmaları 12: 35-70, 
http://www.turkdilleri.org/turkdilleri/sayilar/tda12/ABagdemirOsm.pdf, (16.03.2020).</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref3">
                        <label>3</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">DİHHUDÂ, A. E. ( 1345 hş.). “Yâ”, Lugatnâme, 50: 1-23, Mu’essese-yi İntişârât-i Dânişgâh-i Tahran, Tahran.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref4">
                        <label>4</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">DİHHUDÂ, A. E. (1330 hş.). “İsm-i Mensûb”, Lugatnâme, 6: 2584, Mu’essese-yi İntişârât-i Dânişgâh-i Tahran, Tahran.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref5">
                        <label>5</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">DİHHUDÂ, A. E. (1345 hş.). “Mefʻûlü Mutlak”, Lugatnâme, 45: 858, Mu’essese-yi İntişârât-i Dânişgâh-i Tahran, Tahran.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref6">
                        <label>6</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">EBU’L-KÂSIM-İ FİRDEVSÎ. (1388 hş.). Şâhnâme-yi Firdevsî, (Nşr.) Hamîdîyân, S., Neşr-i Katre, Tahran.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref7">
                        <label>7</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">EDİSKUN, H. (2005). Türk Dilbilgisi, Remzi Kitabevi, İstanbul.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref8">
                        <label>8</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">EFŞÂR, H. İ. (1380 hş.). Destûr-i Sâhtimân-i Zebân-i Fârsî, İntişârât-i Danişgâh-i Ellâme-yi Tabâtabâyî, Tahran.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref9">
                        <label>9</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">ENVERÎ, H. ve GİVÎ, H. A. (1392). Destûr-i Zebân-i Fârsî II, İntişârât-i Fâtimâ, Tahran.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref10">
                        <label>10</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">ERJENG, G. R. (1374 hş.). Destûr-i Zebân-i Fârsî-yi İmrûz, İntişârât-i Danişgâh-i Ellâme-yi Tabâtabâyî, Tahran.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref11">
                        <label>11</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">EVHÂDÎ-Yİ MERÂGĪ. (1362 hş.). Divân-i Kâmil-i Evhâdî-yi Merâgī. (Nşr.) Emîr Ahmed-i Eşrefî, İntişârât-i Pîşrov, Tahran.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref12">
                        <label>12</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">FERÎDÜDDÎN  ATTÂR-İ NÎŞÂBÛRÎ. (1392 hş.). Dîvân-i Attâr-i Nîşâbûrî, (Nşr.) Mehdî-yi Medâyinî ve Mihrân-i Efşârî, Neşr-i Çeşme, Tahran.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref13">
                        <label>13</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">FERŞÎDVERD, H. (1392 hş.). Destûr-i Mufessel-i İmrûz, İntişârât-i Sohen, Tahran.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref14">
                        <label>14</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">FRANCİS, J. “Ye”, Persian, Arabic and English Dictionary, London: W.H. Allen, 1852. https://archive.org/details/dictionarypersia00johnuoft/page/1408/mode/2up, (20 Mart 2020).</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref15">
                        <label>15</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">HÂCÛ-Yİ KİRMÂNÎ. (1369 hş.). Dîvân-i Eşʻârî Hâcû-yi Kirmânî, (Nşr.) Ahmed Sehîlî Hânsârî, İntişârât-i Pâzeng, Tahran.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref16">
                        <label>16</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">HÂFIZ-İ ŞÎRÂZÎ. (1372 hş.). Şâh-i Nebât-i Hâfız, (Nşr.) Hâlikî, M. R. B., İntişârât-i Zevvâr, Tahran.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref17">
                        <label>17</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">HÂNLERÎ, P. N. (1392 hş.). Destûr-i Zebân-i Fârsî, İntişârât-i Tûs, Tahran.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref18">
                        <label>18</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">HÂTİF-İ İSFAHÂNÎ. (1362 hş.). Divân-ı Hâtif-i İsfahânî, (Nşr.) Abbâsî, M., Çâphâne-yi Rustem-i Hânî, Tahran.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref19">
                        <label>19</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">HUMÂYÛNFERRUH, A. (1364 hş.). Destûr-i Câmiʻ-i Zebân-i Fârsî,  İntişârât-i iʻlmî, Tahran.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref20">
                        <label>20</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">IRÂKĪ, F. (1377 hş.) Kullîyât-i Şeyh Fahreddîn-i İbrâhîm-i Hemedânî, (Nşr.) Muhteşem, N., İntişârât-i Zevvâr, Tahran.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref21">
                        <label>21</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">İBNURRESÛL, S. M. R. ve HÛYGÂNÎ, M. R. (1393 hş.). “Envâi-yi “ya” der Zebân-i Fârsî-yi İmrûz”, Funûn-i Edebî 2: 49-58, http://ensani.ir/file/download/article/20150405135002-9554-49.pdf, (10 Ocak 2020).</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref22">
                        <label>22</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">KÂMYÂR, T. V. ( 1392 hş.). Destûr-i Zebân-i Fârsî, İntişârât-i Semt, Tahran.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref23">
                        <label>23</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">KARÎB, A., HUMÂYÎ, C., YÂSEMÎ, R., MELİKUŞŞUARÂ, B. ve FURÛZÂNFER, B. (1392 hş.). Destûr-i Zebân-i Fârsî (Penc Ustâd), İntişârât-i Nâhîd, Tahran. 
KASRAVÎ, A. (1398 hş.). Zeban-i Pâk, Şirket-i Kitâb, Tahran.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref24">
                        <label>24</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">KEMÂL-İ HUCENDÎ. (1372 hş.). Dîvân-i Kemâl-i Hucendî, (Nşr.) Keremî, İntişârât-i Mâ, Tahran.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref25">
                        <label>25</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">MENÛÇİHR-İ DÂMEGÂNÎ. (1370 hş.). Divân-ı Menûçihr-i Dâmegânî, İntişârât-i Zevvâr, Tahran.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref26">
                        <label>26</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">MEVLÂNÂ CELÂLEDDÎN MUHAMMED. (1389 hş.). Divân-ı Kebîr I-II (Kulliyât-i Şems-i Tebrîzî). (Nşr.) Subhânî T.H., Encumen-i Âsâr ve Mefâhir-i Ferhengî, Tahran.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref27">
                        <label>27</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">MEVLÂNÂ CELÂLEDDÎN MUHAMMED. (2007). Mesnevî-i Maʻnevî 1-2, (Haz.) Adnan Karaismailoğlu A. ve Örs D., Akçağ Yayınları, Ankara.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref28">
                        <label>28</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">MUHAMMED TAKÎ-Yİ BAHÂR. (1387 hş.). Dîvân-i Eşʻâr-i Melikuş-Şuarâ-yi Bahâr, Mu’essese-yi İntişârât-i Nigâh, Tahran.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref29">
                        <label>29</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">MUHTEŞEM-İ KÂŞÂNÎ. (1381 hş.). Dîvân-i Muhteşem-i Kâşânî, (Nşr.) Bihdârvend, E., İntişârât-i Nigâh, Tahran.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref30">
                        <label>30</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">MUÎN, M. (1363 hş.). İsm-i Cins, Maʻrife ve Nekre, Mu’essese-yi İntişârât-i Emîr Kebîr, Tahran.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref31">
                        <label>31</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">MURÂDÎ, İ. (1387 hş.). “Berresî-yi Nakş-i Maʻnâyî Pesvend-i ya der Zebân-i Fârsî”, Mecelle-yi Pijûhiş-i Uʻlûm-i İnsânî 24: 93-114, https://rjhll.basu.ac.ir/article_766_4c7e77b6fe7b308744862b0b8650d3e4.pdf, (10 Ocak 2020).</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref32">
                        <label>32</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">PERVÎN-İ İʻTİSÂMÎ. (1386 hş.). Dîvân-i Pervîn-i İʻtisâmî, (Nşr.) Muhammed Tâkî-yi Bahâr (Melikuş-Şuarâ), Neşr-i Sâlis, Tahran.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref33">
                        <label>33</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">REHBER, H. H. (1380 hş.). Destûr-i Zebân-i Fârsî, İntişârât-i Mehtâb, Tahran.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref34">
                        <label>34</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">REHÎ-Yİ MUEYYİRÎ. (1379 hş.). Dîvân-i Kâmil-i Rehî-yi Mueyyirî, (Nşr.) Keyûmers-i Keyvân, İntişârât-ı Mecîd, Tahran.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref35">
                        <label>35</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">SAʻDÎ-İ ŞÎRÂZÎ. (1390 hş.). Kullîyât-i Saʻdî, (Nşr.) Nasır-i Ahmedzâde, Neşr-i Çekâvek, Tahran.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref36">
                        <label>36</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">SELMÂN-İ SÂVECÎ. (1389 hş.). Kulliyât-i Selmân-i Sâvecî. (Nşr.) Vefâyî, A., İntişârât-i Sohen, Tahran.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref37">
                        <label>37</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">ŞAHİNOĞLU, M. N. (1997). Farsça Grameri (Sarf ve Nahiv), Kitabevi Yayınevi, İstanbul.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref38">
                        <label>38</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">ŞEFÎʻÎ, M. (1377 hş.). Şâhnâme ve Destûr, Mu’essese-yi İntişârât ve Çâp-i Dânişgâh-i Tehrân, Tahran.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref39">
                        <label>39</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">ŞERÎAT, M. C. (1372 hş.). Destûr-i Zebân-i Fârsî, İntişârât-i Esâtîr, Tahran.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref40">
                        <label>40</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">ŞİFÂÎ, A. (1363 hş.). Mebânî-yi İlmî-yi Destûr-i Zebân-i Fârsî, İntişârât-i Novîn, Tahran.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref41">
                        <label>41</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">ŞÜKÛN, Z. (1984). “Ye”,  Farsça-Türkçe Lûgat Gencinei Güftar Ferhengi Ziya, 3: 219, Milli Eğitim Basımevi, İstanbul.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref42">
                        <label>42</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">TANYILDIZ, A. ve ŞAHİN, O. (2018). “Kemâl Paşazâde’nin Farsçadaki Yâ Harfine Dair Bir Eseri: Yâiyye Risâlesi”, Hikmet-Akademik Edebiyat Dergisi [Journal of Academic Literature] 4: 336-370, file:///C:/Users/hp-w8/Downloads/Risale-i%20Yaiyye.pdf, (20 Mart 2020).</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref43">
                        <label>43</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">TEVEKKULÎ, N. ve SÂHİBÎ, S. (1386 hş.). “Pesvend-i “yâ”: Pîşîne ve Kârbordhâ-yi Ân (Yek Pijûhiş-i Terâzmânî)”, Mecelle-yi Zebânşenâsî ve Gûyeşhâ-yi Horâsân, Dânişgâh-i Firdevsî-yi Meşhed (İʻlmî ve Pijûhişî), 2: 105-120, https://jlkd.um.ac.ir/index.php/lj/article/view/15907, (10 Ocak 2020).</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref44">
                        <label>44</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">TÜRK DİL KURUMU. (2011). “Taaccüp”, Türkçe Sözlük, (Haz.) Şükrü Halûk Akalın v.dğr.), Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumu Türk Dil Kurumu Yayınları, Ankara.
UZUN, T. (2012). Arapça Sarf Bilgileri, Kitap Dünyası Yayınları, Konya.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref45">
                        <label>45</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">ÜSKÜDARLI SÂFÎ. ( 1309 hş.). Nevbâve-yi Kavâid-i Fârsî,  Kasbar Matbaası, İstanbul, https://archive.org/details/NevbaveIKavaidIFarsi/mode/2up, (20 Mart 2020).</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref46">
                        <label>46</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">VAHŞÎ-Yİ BÂFKÎ. (1394 hş.). Kulliyât-i Dîvân-i Vahşî-yi Bâfkî, (Nşr.) Muceddem M. H. ve Tahrânî K. N., İntişârât-i  Zevvâr, Tahran.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref47">
                        <label>47</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">YILDIRIM, N. Farsça Dilbilgisi, Kabalcı Yayınevi, İstanbul.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref48">
                        <label>48</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">ZEMÂNÎ, K. (1382 hş.). Şerh-i Câmi-i Mesnevî-yi Maʻnevî VII, İntişârât-i  İttilâât, Tahran.</mixed-citation>
                    </ref>
                            </ref-list>
                    </back>
    </article>
