Bilinci Kapalı Hastalarda Aydınlatılmış Onam Alınırken Sebep Olunabilecek Tıbbi Kötü Uygulama Durumları

Abstract

Amaç Makalemizde tıbbi müdahalelerde aydınlatılmış onamın önemini ve özellikle acil servislerde karşılaşılan zorluklara değinilmiştir. Aydınlatılmış onam, hastanın yapılacak işlem ve bu işlemin bütün sonuçları hakkında bilgilendirilmesini ve onayını içerir. Aydınlatılmış onam hukuki bir gerekliliktir. Ancak acil durumlarda, hastanın bilinci kapalı olduğunda veya hasta yakınına ulaşılamadığında bu süreç zorlaşmaktadır. Ortopedi ve Travmatoloji Kliniği'mize yapılan acil servis başvuruları incelendiğinde; acil servis başvurularının önemli bir kısmının yaşlı ve okuryazar olmayan hastalardan oluştuğundan aydınlatılmış onam almanın zorlukları ve bunların muhtemel hukuki sonuçları değerlendirilmiştir. Ortopedi ve Travmatoloji Kliniği tarafından ameliyat edilen bilinci kapalı vaka sunumu üzerinden acil durumlarda aydınlatılmış onamın nasıl ele alındığına dair bir örnek sunulmuştur. Makalemizde, hekimlerin bu zorlu süreçte hastanın sağlığını ön planda tutarak hareket etmesi gerektiği kadar yaşanabilecek medikolegal sorunlardan nasıl korunulabileceği vurgulanmaktadır. Gereç ve Yöntem Çalışmamıza konu olan hasta Atatürk Üniversite’si Araştırma Hastanesi Acil Servisi’ne dış merkezden ambulansla bilinci kapalı şekilde getirilmiştir. Hastanın bilincinin kapalı olması beraberinde bir çok tıbbi kötü uygulama davasına konu olabileceğinden makalemize esas olmuş olup; güncel emsal kararlar ile mevzuat ışığında değerlendirmeler yapılmıştır. Bulgular Çalışmamıza konu vakada hasta acil servise geldiğinde entübe, aktif kanamalı ve distal nabzı alınamıyor durumdadır. Doktorlar, hastayı ivedi bir şekilde ameliyathaneye alarak cerrahi işleme başlıyorlar. Hastanın bilinci kapalı olduğundan yapılacak tıbbi müdahale ile ilgili bilgiler hasta yakınına verilerek onamı alınıyor. Sonuç ve Öneriler Vakaya konu olaydaki gibi büyük cerrahi işlemlerde hastanın onayının yazılı olarak alınması gerekir. Ancak hastanın beyanda bulunmaya muktedir olmaması halinde cerrahi işlem için hastanın veli, vasi veya yakınının yazılı onayı alınmalıdır. Olay anında bu kişilere de ulaşılamaması halinde varsayılan rıza gündeme gelecektir. Olayda bilgilendirme hasta yakınına yapılarak onun onayı alınıyor. Bu onay yazılı bir şekilde alınmış olmalıdır. Ancak hastanın hayati tehlikesinin bulunması ve durumunun ciddiyeti sebebiyle “hastanın bilinci açık olsaydı hayatta kalabilmek için yapılacak cerrahi işlemlere onay verirdi” diyebiliyoruz. Dolayısıyla olayda varsayılan rızanın da kabul edilmesi mümkündür. Hasta yakınından onay alınmamış olsaydı veya sadece sözlü bir onay alındıysa dahi cerrahi işlemleri yapan doktorlar, doktorluk görevini yerine getirmiştir ve hukuken sorumlulukları yoktur.

Keywords

• Aydınlatılmış onam
• Tıbbi kötü uygulama
• Malpraktis

Medical Malpractice Situations that may be Caused While Obtaining Informed Consent in Unconscious Patients

Abstract

In our study, the importance of informed consent in medical interventions and the difficulties encountered especially in emergency services are discussed. Informed consent includes the patient’s information and consent about the procedure. Informed consent is a legal requirement. However, this process becomes difficult in emergencies, when the patient is unconscious or when the patient’s relatives cannot be reached. This study was designed as a case report. In the incident, the patient’s relatives are informed and their consent is obtained. This consent must be obtained in writing. However, due to the patient’s life-threatening condition and the seriousness of his/her condition, we can say that “if the patient had been conscious, he/she would have consented to the surgical procedures to be performed in order to survive”. Therefore, it is also possible to accept the presumed consent in the case. Even if no consent was obtained from the patient’s relatives or only verbal consent was obtained, the doctors who performed the surgical procedures fulfilled their duty as doctors and are not legally responsible. For major surgical procedures such as the one in this case, the patient’s consent must be obtained in writing.

Keywords

• Informed consent
• Medical malpractice
• Malpractice

References

1. Alan, E. (2022). Consent of the Patient as a Reason of Legality in Medical Interventions and Non-Consensual Medical Interventions. In; IV. International Medical Law Congress Proceedings Book. (pp. 551-562). Adalet Publishing.
2. Altunkaş, A. (2015). Conditions of Legality of Medical Intervention in Criminal Law. In; II. National Health Law "Legal Reflections of Medical Intervention" Symposium Book. (pp. 51-83). Seçkin Publishing.
3. Arı, Ş. (2024). The Effect of the Consent of the Relevant on the Criminal Responsibility of the Physician. Seçkin Publishing.
4. Artuk, M. E., Gökcen, A., Alşahin, M. E., & Çakır, K. (2023). Criminal Law General Provisions. Adalet Publishing. Badur, E. (2017). Cases where Consent to Medical Intervention is Specific. Seçkin Publishing.
5. Cantürk, G. (2015). Consent in terms of Forensic Medicine. In; Association of Forensic Scientists In; I. National Health Law Congress Proceedings Book. (pp. 25-37). Seçkin Publishing.
6. Çelik, N. (2024). Informed Consent in Health Tourism. In; VI. International Medical Law Congress Proceedings Book. (pp. 181-187). Adalet Publishing.
7. Ferrara, S. D. (2013). Malpractice and Medical Liability: European State and of the Art and Guidelines. Springer. Güney Tunalı, I. (2020). Limits of the Physician's Obligation of Medical Intervention. Seçkin Publishing. Hakeri H. (2024). Medical Law. Volume 1. Seçkin Publishing.
8. Kesmen Kayacan, S. (2024). Presumed Consent in Medical Interventions. In; Istanbul Medical Law Book. (pp. 117-140). Seçkin Publishing.

9. Koç, S. (2007). Physician Responsibility within the Framework of Legal Regulations. Türkderm, 41(8), 110-125.
10. Koca, M. (2009). Physician's Liability Arising from Drug Therapy. Erzincan Binali Yıldırım Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 13(3-4), 23-39.
11. Koca, M., & Üzülmez İ. (2023). Turkish Criminal Law Special Provisions. Adalet Publishing.
12. Mahmutoğlu, F. S., & Karadeniz, S. (2021). Turkish Criminal Code General Provisions Commentary. Beta Publishing.
13. Ozanoğlu, H. S. (2003). Physicians' Obligation to Inform Their Patients. Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 52(3), 28-33.
14. Özgenç, İ. (2022). Turkish Criminal Law General Provisions. Seçkin Publishing.
15. Polat, O. (2015). Medical Malpractice. Seçkin Publishing.
16. Serel, A. (2016). Expansion of Informed Consent in Surgical Branches. In; Association of Forensic Scientists III. National Health Law Congress Proceedings Book. (pp. 185-191). Seçkin Publishing.
17. Teyin, A., & Çınarlı S. (2015). Discussion of the Application of Expansion of Intervention against the Obligation of the Administration to Inform the Patient Before Medical Intervention in Health Service Provision. In; Association of Forensic Scientists II. National Health Law Congress Proceedings Book. (pp. 151-164). Seçkin Publishing.
18. Ümit, C. (2017). Criminal Liability of Physicians Arising from the Practice of Their Professions. Türkiye Adalet Akademisi Dergisi, 32(8), 88-93.
19. Ünver, Y. (2020). Can Doctors Hide Health Status from Patients? In; IV. International Health Law Congress Proceedings Book. (pp. 139-153). Seçkin Publishing.
20. Wiegand, W. (1994). Die Aufklärungspflicht und die Folgen ihrer Verletzung. In; Honsell H. (Hrsg.). Handbuch des Arztrechts. (pp. 119-150). Zeigen.
21. Yargıtay 3rd Civil Chamber. (2025). Case No. 2024/3496, Decision No. 2025/3194, dated 10.06.2025.
22. Yargıtay 13th Civil Chamber. (2019). Case No. 2017/8664, Decision No. 2019/6410, dated 22.05.2019.
23. Yenerer Çakmut, Ö. (2003). Examination of Consent to Medical Intervention in terms of Criminal Law. Legal Publishing.
24. Yılmaz, B. (2024). Legal Responsibility of the Physician. Seçkin Publishing.