KÜLTÜR Fritillaria persica L. TÜRÜNÜN MORFO-ANATOMİK VE UÇUCU BİLEŞİKLERİ ÜZERİNDE İNCELEMELER

Öz

Bu çalışmada kültüre alınan Fritillaria persica L. (Liliaceae) türünün morfo-anatomisi ve soğanının uçucu bileşikleri incelenmiştir. Mor tepaller, çiçek durumunda 12-28 çiçek, sarı-yeşil filamentler ve koyu sarı veya mor anterler dikkate değer morfolojik özelliklerdi. Anatomik çalışma için kök, gövde ve yapraktan kesitler alınmıştır. Gövde korteksi parankima ve sklerankimadan oluşuyordu. Kollateral iletim demetleri dağılmıştır. Yaprağın unifasiyal ve amfistomatik olduğu gözlenmiştir. Stomalar anomositik tiptedir. F. persica'nın parçalanmış soğanının uçucuları, HS-SPME fiberi ile yakalanmış ve gaz kromatografisi/kütle spektrometrisi ile analiz edilmiştir. Sekiz bileşik (%83.9) tanımlanmış ve ana bileşikler 1,3-diklorobenzen (%60), limonen (%8.1) ve p-simen (%5.1) olarak bulunmuştur.

Anahtar Kelimeler

• Fritillaria persica L.
• morfolojik
• anatomik
• HS-SPME
• GC/MS

INVESTIGATIONS ON MORPHO-ANATOMICAL AND VOLATILE COMPOUNDS OF CULTIVATED Fritillaria persica L. (LILIACEAE)

Öz

In this study, cultivated Fritillaria persica L. (Liliaceae) investigated morpho-anatomical and volatile compounds of bulbs. Purple tepals, 12-28 flowers in inflorescence, yellow-green filaments and dark yellow or purple anthers were notable morphological properties. For the anatomical study, sections were prepared from root, stem and leaf. The cortex of the stem was comprised of parenchyma and sclerenchyma. The collateral vascular bundles were scattered. The leaves were unifacial and amphistomatic. The stomata type was anomocytic. The crushed bulb volatiles of F. persica were trapped by the headspace-solid phase microextraction technique and determined by analysis by gas chromatography/mass spectrometry. Eight compounds (83.9%) were identified and the major compounds were found as 1,3-dichlorobenzene (60%), limonene (8.1%) and p-cymene (5.1%).

Anahtar Kelimeler

• Fritillaria persica L.
• morphological
• anatomical
• HS-SPME
• GC/MS

Kaynakça

1. [1] Rix M, Strange K. Fritillaria sororum: Liliaceae. Curtis's Botanical Magazine, 2014; 31(3): 214-222.
2. [2] Yıldırım H, Tekşen M. Fritillaria arsusiana (Lilieae, Liliaceae), a new species from southern Anatolia. Phytotaxa, 2021; 502(2): 133–159.
3. [3] Tekşen M. Fritillaria L. Güner A, Kandemir A, Menemen Y, Yıldırım H, Aslan S, Ekşi G, Güner I, Çimen AÖ. (Eds). Resimli Türkiye Florası, ANG Vakfı Nezahat Gökyiğit Botanik Bahçesi Yayınları. İstanbul, 2018; 2: 880-926. ISBN 978-605-67172-4-6. https://www.turkiyeflorasi.org.tr/view.html?taxon=TR0000002089#Fritillaria (accessed 03.09.2022)
4. [4] Hibberd S. Familiar Garden flowers. Cassell and company Limited, 1879. https://books.google.com.tr/books?id=FVcDAAAAQAAJ&printsec=frontcover&hl=tr&source=gbs_ge_summary_r&cad=0#v=onepage&q=fritillus&f=false (accessed 26.04.2021).
5. [5] Baytop T. Türkiye’de bitkiler ile tedavi, geçmişte ve bugünde (2. Baskı). İstanbul: Nobel Tıp Kitabevleri, 1984.
6. [6] Baytop T. Türkçe bitki adları sözlüğü. Ankara: Türk Dil Kurumu, 2007. pp. 23.
7. [7] Hao DC, Gu XJ, Xiao PG, Peng Y. Phytochemical and biological research of Fritillaria medicinal resources. Chin J Nat Med, 2013; 11(4): 330–344.
8. [8] Tang W, Eisenbrand G. Fritillaria spp. In: Chinese drugs of plant origin. Springer, Berlin, Heidelberg, 1992. pp. 525-526.

9. [9] Mükemre M, Behçet L, Çakılcıoğlu U. Ethnobotanical study on medicinal plants in villages of Çatak (Van-Turkey). J Ethnopharmacol, 2015; 166: 361–374.
10. [10] Mosaddegh M, Naghibi F, Moazzeni H, Pirani A, Esmaeili S. Ethnobotanical survey of herbal remedies traditionally used in Kohghiluyeh va Boyer Ahmad province of Iran. J Ethnopharmacol, 2012; 141: 80-95.
11. [11] Beresford-Kroeger D. A garden for life: The natural approach to designing, planting, and maintaining a north temperate garden. Ann Arbor: University of Michigan Press, 2004. pp. 171. https://books.google.com.tr/books?hl=tr&id=XFJ2OnvqAacC&q=fritillaria#v=snippet&q=fritillaria&f=false (accessed 13.09.2022)
12. [12] Beetle DE. A monograph of the north American species of Fritillaria. California Botanical Society, Madrono, 1944; 7(5): 133-159.
13. [13] Ekim T, Koyuncu M, Vural M, Duman H, Aytaç Z, Adıgüzel N. Türkiye Bitkileri Kırmızı Kitabı (Eğrelti Ve Tohumlu Bitkiler). Ankara: Türkiye Tabiatını Koruma Derneği, 2000. pp. 178.
14. [14] Rix EM. Fritillaria L. in: Davis PH, Mill RR, Tan K. (Eds). Flora of Turkey and the East Aegean Islands, Vol.8. Edinburgh: Edinburgh University Press, 1984.
15. [15] Küçük S, Kürkçüoğlu M, Tuyan CS. Headspace volatiles of Allium subhirsutum L. growing in Turkey. Ann Phytomed, 2018; 7(2): 180-182.
16. [16] Tekşen M, Aytaç Z. The revision of the genus Fritillaria L. (Liliaceae) in the Mediterranean region (Turkey). Turk J Bot, 2011; 35: 447-478.
17. [17] Namazi F, Sharifi-Tehrani M, Shabani L. Anatomical study on Fritillaria species in Iran. Bangladesh J Bot, 2017; 46(1): 93-101.
18. [18] Corneanu GC, Popescu GG. Distributional and anatomical studies on Fritillaria (Liliaceae) in Romania. Botanischer Garden und Botanisches Museum, Berlin-Dahlem, Willdenowia, 1981; 11: 307-315.
19. [19] Akyol Y, Yetişen K, Özdemir C. The morphological and anatomical studies on Fritillaria caucasica J.F. Adam (Liliaceae). SDU Journal of Science, 2014; 9(1): 12-19.
20. [20] Wang Q, Zhou SD, Deng XY, Zheng Q, He XJ. Comparative morphology of the leaf epidermis in Fritillaria (Liliaceae) from China. Bot J Linn Soc, 2009; 160: 93–109.
21. [21] Has M. Fritillaria imperialis L. ve Fritillaria persica L. türleri üzerinde farmasötik botanik ve fitokimyasal araştırmalar. MSc, Anadolu Üniversitesi, Eskişehir, Turkey, 2019.
22. [22] Alan S. An endemic species in Turkey: Morphological and anatomical investigation on Fritillaria fleischeriana Steudel & Hochst. ex Schultes & Schultes fil. (Liliaceae). Ot Sist Bot Dergisi, 2008; 15(2): 115-124.
23. [23] Pinar SM, Behçet L. Anatomical, morphological and palynological study on Turkish endemic Fritillaria baskilensis (Liliaceae). Bocconea, 2012; 24: 305-310.
24. [24] Seyed Saleh SS, Arabi S, Ashouri F. Comparison of head space solid phase microextraction (HS-SPME) and hydro-distillation (HD) techniques in determination of essential oils in Fritillaria imperialis. JMP, 2018; 17(68): 122-135.
25. [25] Küçük S, Kürkçüoğlu M, Kurşat M, Has M. Fritillaria imperialis L. (Liliaceae) türü üzerinde morfolojik, anatomik ve fitokimyasal çalışmalar. 4th International Anatolian Agriculture, Food, Environment and Biology Congress, 2019. pp. 606-608.