Sağlık Bilimleri Dergisi 1018-3655 3108-6667 Erciyes Üniversitesi 10.34108/eujhs.1800998 ​Internal Diseases Nursing​ Dahili Hastalıklar Hemşireliği Manchester Solunum İlişkili Uyku Semptomlar Ölçeği’nin Türkçe Geçerlik ve Güvenirliği: Metodolojik Bir Çalışma Turkish Validity and Reliability of The Manchester Respiratory-Related Sleep Symptoms Scale: A Methodological Study https://orcid.org/0000-0002-1910-2985 Bilgin Aylin SAKARYA UYGULAMALI BİLİMLER ÜNİVERSİTESİ https://orcid.org/0000-0002-2322-0511 Erdoğan Yüce Gülyeter AKSARAY ÜNİVERSİTESİ, SAĞLIK BİLİMLERİ FAKÜLTESİ https://orcid.org/0000-0002-3450-7219 Döner Ayser NEVŞEHİR HACI BEKTAŞ VELİ ÜNİVERSİTESİ, SEMRA VE VEFA KÜÇÜK SAĞLIK BİLİMLERİ FAKÜLTESİ https://orcid.org/0000-0002-1452-9250 Muz Gamze NEVŞEHİR HACI BEKTAŞ VELİ ÜNİVERSİTESİ, SEMRA VE VEFA KÜÇÜK SAĞLIK BİLİMLERİ FAKÜLTESİ 04 16 2026 35 1 89 97 10 10 2025 02 23 2026 Copyright © 1993, Sağlık Bilimleri Dergisi 1993 Sağlık Bilimleri Dergisi

Bu araştırmada, kronik obstrüktif akciğer hastalığı hastalara özgü solunum ilişkili uyku problemini değerlendirmek için geliştirilmiş olan Manchester Solunum İlişkili Uyku Semptomlar Ölçeğinin, Türkçe geçerlik ve güvenirlik analizlerini gerçekleştirmek amaçlanmıştır. Metodolojik tipte gerçekleştirilen bu araştırmaya, 01 Temmuz- 27 Aralık 2024 tarihleri arasında bir kamu hastanesinde göğüs hastalıkları kliniğinde tedavi gören 92 kronik obstrüktif akciğer hastası dahil edilmiştir. Veriler Hasta Bilgi Formu, Kronik Obstrüktif Akciğer Hastalığı Değerlendirme Testi ve Manchester Solunum İlişkili Uyku Semptomlar Ölçeği kullanılarak elde edilmiştir. Çalışmada dil, kapsam ve yapı geçerliği ile güvenirlik analizleri yapılarak, ölçeğin geçerlik ve güvenirlik analizleri gerçekleştirilmiştir. Hastaların yaş ortalaması 68.15±10.62 yıl olup %65.2’si erkektir. Ölçeğin geçerliği dil, kapsam ve yapı geçerliği analizleri ile incelenmiş, tek faktörlü yapısının uyumlu olduğu belirlenmiştir. Uyum geçerliği kapsamında Kronik Obstrüktif Akciğer Hastalığı Değerlendirme Testi ile Manchester Solunum İlişkili Uyku Semptomlar Ölçeği arasındaki korelasyon pozitif yönlü yüksek düzeyde (r=0.782, p

The study aimed to perform Turkish validity and reliability analyses of the Manchester Respiratory-related Sleep Symptoms scale, which was developed to assess respiratory-related sleep problems specific to chronic obstructive pulmonary disease patients. This methodological study included 92 chronic obstructive pulmonary disease patients who were treated in the chest diseases clinics of a public hospital between 01 July and 27 December 2024. Data were obtained using the Patient Information Form, Chronic Obstructive Pulmonary Disease Assessment Test and Manchester Respiratory-related Sleep Symptoms scale. In the study, validity and reliability analyses of the scale were performed by performing language, content and construct validity and reliability analyses. The mean age of patients was 68.15±10.62 years and 65.2% were male. The validity of the scale was examined by language, content validity and construct validity analyses, and it was established that the single-factor structure was compatible. In the scope of convergent validity, the correlation between Chronic Obstructive Pulmonary Disease Assessment Test and Manchester Respiratory-related Sleep Symptoms scale was found to be positively high (r=0.782, p

 Güvenirlik ve geçerlik KOAH ölçek uyku Reliability and validity COPD scale sleep Bu araştırma herhangi bir finansman kuruluşundan/sektörden destek almamıştır. Balkay B, Ceylan S, Günay G. Astım ve KOAH tanısı almış olan yaşlı bireylerin hastalık hakkındaki görüşleri. Yaşlı Sorunları Araştırma Dergisi. 2024;17(1):43-53. doi:10.46414/yasad.1443576 Dey S, Eapen MS, Chia C, Gaikwad AV, Wark PA, Sohal SS. Pathogenesis, clinical features of asthma COPD overlap, and therapeutic modalities. Am J Physiol Lung Cell Mol Physiol. 2022;322(1):L64-L83. doi:10.1152/ajplung.00121.2021 Kim SH, Park JE, Yang B, Kim SY, Kim YY, Park JH. National trend in the prevalence and mortality of COPD in South Korea from 2008 to 2017. BMJ Open Respir Res. 2024;11(1):e002391. doi:10.1136/bmjresp-2024-002391 GOLD. Global strategy for the diagnosis, management and prevention of chronic obstructive pulmonary disease report 2025. 2025. https://goldcopd.org/2025-gold-report/ Adeloye D, Song P, Zhu Y, Campbell H, Sheikh A, Rudan I. Global, regional, and national prevalence of, and risk factors for, chronic obstructive pulmonary disease (COPD) in 2019: a systematic review and modelling analysis. Lancet Respir Med 2022;10(5):447-458. doi:10.1016/S2213-2600(21)00511-7 Boers E, Barrett M, Su JG, et al. Global burden of chronic obstructive pulmonary disease through 2050. JAMA Netw Open. 2023;6(12):e2346598. doi:10.1001/jamanetworkopen.2023.46598 Miravitlles M, Ribera A. Understanding the impact of symptoms on the burden of COPD. Respir Res, 2017;18(1):67. doi: 10.1186/s12931-017-0548-3 Vogelmeier CF, Roman-Rodriguez M, Singh D, Han MK, Rodriguez-Roisin R, Ferguson GT. Goals of COPD treatment: focus on symptoms and exacerbations. Respir Med. 2020;166:105938. doi:10.1016/j.rmed.2020.105938 Helvaci A, Izgu N, Ozdemir L. Relationship between symptom burden, medication adherence and spiritual well-being in patients with chronic obstructive pulmonary disease. J Clin Nurs. 2020;29(13-14):2388-2396. doi:10.1111/jocn.15251 Helvacı A, İzgu N, Özdemir L. Kronik obstrüktif akciğer hastalığı olan bireylerde dispne şiddeti ve etkileyen faktörler. Celal Bayar University Health Sciences Institute Journal. 2020;7(3):318-324. doi:10.34087/cbusbed.684158 O’Donnell DE, Milne KM, James MD, de Torres JP, Neder JA. Dyspnea in COPD: new mechanistic insights and management implications. Adv Ther. 2020;37:41-60. doi:10.1007/s12325-019-01128-9 Ghalehbandi M, Khosravifar S, Aloosh O, et al. The association between sleep quality, health status and disability due to breathlessness in chronic obstructive pulmonary disease patients. Clin Respir J. 2021;15(11):1168-1174. doi: 10.1111/crj.13423 Lin L, Song Q, Duan J, et al. The impact of impaired sleep quality on symptom change and future exacerbation of chronic obstructive pulmonary disease. Respir Res. 2023;24(1):98. doi:10.1186/s12931-023-02405-6 Koulouris N, Dimakou K, Gourgoulianis K, et al. Self-perceived quality of sleep among COPD patients in Greece: the SLEPICO study. Sci Rep, 2022;12(1):540. doi:10.1038/s41598-021-04610-z Aldabayan YS. Mental health and sleep quality among patients with asthma and COPD. Front Med. 2023;10:1181742. doi:10.3389/fmed.2023.1181742 Ağargün MY, Çilli AS, Kara H, et al. Epworth Uykululuk Ölçeğinin geçerliği ve güvenirliği. Türk Psikiyatri Dergisi. 1999;10(4):261-267. Özlü ZK, Özer N. Richard-Campbell Uyku Ölçeği geçerlilik ve güvenirlik çalışması. J Turk Sleep Med. 2015;2(2):29-32. doi:10.4274/jtsm.02.008 Ağargün MY, Kara H, Anlar O. Pittsburgh uyku kalitesi indeksinin geçerliği ve güvenirliği. Türk Psikiyatri Dergisi. 1996;7(2):107-115. Ayhan E. Astım ve Kronik Obstrüktif Akciğer Hastalığı Uyku Ölçeğinin kronik obstrüktif akciğer hastalığında geçerlik ve güvenirlik çalışması. Yüksek lisans tezi. Atatürk Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Erzurum; 2011. Khan N, Vestbo J, Garrow A, et al. The Manchester respiratory-related sleep symptoms scale for patients with COPD: development and validation. Int J Chron Obstruct Pulmon Dis. 2018;13:3885-3894. doi:10.2147/COPD.S171140 Kline RS. Principles and practice of structural equation modeling. New York: The Guilford Press; 2011. Jones PW, Harding G, Berry P, Wiklund I, Chen WH, Leidy NK. Development and first validation of the COPD assessment test. Eur Respir J. 2009;34(3):648-654. doi:10.1183/09031936.00102509 Yorgancioğlu A, Polatli M, Aydemir Ö, et al. KOAH Değerlendirme Testinin Türkçe geçerlilik ve güvenirliği. Tüberküloz ve Toraks Dergisi. 2012;60(4):314-320. Davis KA. Validity and reliability in qualitative research on second language acquisition and teaching. Another researcher comments. TESOL Q. 1992;26(3):605-608. doi:10.2307/3587190. Hadi NU, Abdullah N, Sentosa I. An easy approach to exploratory factor analysis: marketing perspective. JESR. 2016;6(1):215-223. doi:10.5901/jesr.2016.v6n1p215. Brown TA. Confirmatory factor analysis for applied research. Guilford publications. 2015. Sathyanarayana S, Mohanasundaram T. Fit indices in structural equation modeling and confirmatory factor analysis: reporting guidelines. Asian J Econ Busin Acc. 2024;24(7):561-577. doi:10.9734/ajeba/2024/v24i71430. Beaton DE, Bombardier C, Guillemin F, Ferraz MB. Guidelines for the process of cross-cultural adaptation of self-report measures. Spine. 2000;25(24):3186-3191. doi:10.1097/00007632-200012150-00014 Pallant J. SPSS Kullanma Kılavuzu (Çev. Sibel Balcı, Berat Ahi). 2. Baskı. Ankara: Anı Yayıncılık; 2017. Akgül A. Tıbbi araştırmalarda istatistik analiz teknikleri: SPSS uygulamaları. 2. Baskı. Ankara: Emek Ofset Ltd. Şti; 2003. Tabachnick BG, Fidell LS. Using Multivariate Statistics. 6th ed. Boston: Pearson Education; 2013. Alpar CR. Spor, sağlık ve eğitim bilimlerinden örneklerle uygulamalı istatistik ve geçerlik güvenirlik. Ankara: Detay Yayıncılık; 2018.