Mal’ta-Buret’ Kültürü, MÖ 24-15 bin yılları arasında Baykal Gölü’nün kuzeyba tısında, Angara Nehri vadisinde teşekkül etmiş ve gelişmiştir. Dünyanın ilk toplu konut ve özgün yaşam alanlarından biri olan bu bölgede yapılan kazılarda 19 ko nut, 13.000 civarında arkeolojik eser ve mezarlar ortaya çıkarılmıştır. Bunlardan yaklaşık 850 eser, burada yaşayan toplumun kültür ve sanatına dair eşsiz orijinal veriler sunmaktadır. Bahsedilen coğrafi alan binlerce yıldır Türkçe konuşan halkla rın yurdudur. Nitekim “Angara” adının Türkçe kökenli olması ve “Ana Kara / Ana Yurt” anlamına işaret etmesi dikkat çekicidir. Bu eski yaşam alanları ile ilgili onlar ca makale, kitap, monografi, kazı raporları yayımlanmıştır. Ancak çıkan eserlerin Türk Kültürü ile ilişkisi üzerine herhangi bir sistematik bilimsel çalışma şimdiye kadar tespit edilememiştir. Bu çalışmada, Mal’ta-Buret’ Kültürü ile Türk kültür tarihinde bilinen maddi kültür, somut olmayan kültür ve sanat unsurları arasındaki benzerlikler ve ilişkileri ele almayı amaçladım. Çalışma sırasında konu ile ilgili yayımlanmış makale, kitap ve kazı raporlarını inceledim. Bazı eserleri yerinde gözlemledim, arkeolojik verilerin kültürel anlamlarını değerlendirdim, bulguları doküman analizi ve karşılaştırılmalı analiz yöntemiyle yorumladım. Yaptığımız araştırma ve incelemeler söz konusu kültürün öğeleri ile Türk kültürü tarihinin erken dönem unsurları arasında benzerlikler ve olası kültürel etkileşimler bulundu ğunu düşündürmektedir. Mal’ta-Buret’ Kültürü ile Türkçe konuşan halkların kültür ilişkisini inceleyen bu çalışma hem adı geçen kültürün yeniden değerlendirilmesi hem de Türk tarihi, kültürü ve dilinin derin köklerine dair araştırılmasında yeni ufuklar açabilir.
The Mal’ta-Buret’ culture formed and developed between 24,000 and 15,000 BC in the Angara River valley, northwest of Lake Baikal. Excavations in this area which is one of the world’s first collective housing and unique living spaces, have uncovered 19 dwellings, around 13,000 archaeological artefacts and tombs. Around 850 of these artefacts provide unique original data about the culture and art of the community that lived here. Mentioned geographical area has been homeland to Turkish-speaking societies for thousands of years. Indeed, it is remarkable that the name “Angara” has Turkish origin and signifies “Mainland/Homeland”. Dozens of articles, books, monographs and excavation reports have been published about these ancient living quarters. However, no systematic scientific study has yet been identified on the relationship between uncovered artefacts and Turkish culture. In this study I aim to examine the similarities and relationships between the Mal’ta Buret’ Culture and the material culture, intangible culture and artistic elements known in Turkish cultural history. During the study, I examined published articles, books and excavation reports related to the subject. I observed some artefacts on site, evaluated the cultural meanings of the archaeological data, interpreted the f indings using document and comparative analysis methods. Our research and examinations suggest that there are similarities and possible cultural interactions between the elements of the culture in question and the early elements of Turkish cultural history. This study, which examines the cultural relationship between the Mal’ta-Buret’ culture and Turkish-speaking societies can open new horizons both in the re-evaluation of the mentioned culture and in research into the deep roots of Turkish history, culture and language.