Frege, Russell ve Wittgenstein, 20. yüzyılın başlarında analitik felsefenin kuru cuları olarak özellikle doğruluk, anlam, referans, kullanım gibi yönleri açısından dile odaklandılar. Ancak dilin doğası, dil ve dünya arasındaki ilişkinin felsefi an lamda incelenmesi eski bir konu olup antik dönemlere kadar gitmektedir. Örneğin Platon’un Kratylos’u, dille şeyler arasında doğal bir ilişkiyi savunan “doğalcılık” ile dilin kökeninin toplumsal sözleşmelere dayandığını ileri süren “uzlaşımcılık” görüşlerinin tartışıldığı ilk eserlerdendir. Platon’un, idealar teorisi bağlamında do ğalcılıktan yana olduğu ileri sürülebilir. Öğrencisi Aristoteles ise açıkça uzlaşımcı yaklaşımı savunur. 10. yüzyılda Türk İslam filozofu Fârâbî de Aristoteles ile aynı görüşü paylaşır. Literatür taraması yapılan bu makalede Fârâbî’nin uzlaşımcı dil teorisine odaklanılmıştır. Çalışmanın temel iddiası, Fârâbî’nin bu görüşe temayül etmesinde, onun çokdilli olmasının pratik bir katkısı olduğudur. Dayanak, çeşitli diller bilmesinin, ona bunlar arasında bir kıyaslama yaparak aynı anlamın farklı dillerde farklı şekillerde dile getirildiğini ve bunların birbirlerine anlamsal olarak bir önem hiyerarşisine tabi tutulamayacağını bilme imkânı sağladığı düşüncesidir. Çalışmada, öncelikle Fârâbî’nin dil meselesine eğilmesinin mantıkla ilişkisi çerçe vesinde felsefi bir temele dayandığı ortaya konmuştur. Ayrıca filozofun zengin dil varlığı incelenmiş ve bunun uzlaşımcı dil teorisini benimsemesinde deneyimsel bir etkisi olduğu sonucuna ulaşılmıştır.
Gottlob Frege, Bertrand Russell, and Ludwig Wittgenstein, as founders of analytic philosophy in the early twentieth century, focused on language, particularly investigating issues such as truth, meaning, reference, and use. Nevertheless, the philosophical examination of the relationship between language and the world dates back to antiquity. Plato’s Cratylus, for example, is one of the earliest works to discuss the views of naturalism, which posits a natural relationship between language and things, and conventionalism, which argues that the origin of language is based on social conventions. It can be argued that Plato’s own position inclines toward naturalism due to his theory of Forms. His student Aristotle, by contrast, clearly advocates a conventionalist approach. The tenth-century Turkish Islamic philosopher Al-Fārābī shares this view. This article examines al-Fārābī’s conventional theory of language. Its main argument is that a determining factor in al-Fārābī’s adoption of the conventionalist view is his multilingualism. It is argued that his knowledge of multiple languages enabled him to compare them and to recognize that the same meanings can be expressed in different linguistic forms. Consequently, languages cannot be arranged within a semantic hierarchy of importance. The article first demonstrates that al-Fārābī’s conventional theory of language rests on a philosophical foundation. It then examines his extensive linguistic knowledge. Finally, it concludes that his multilingualism provides concrete support for his conventional theory of language.