FSM İlmi Araştırmalar İnsan ve Toplum Bilimleri Dergisi 2148-2217 Fatih Sultan Mehmet Vakıf Üniversitesi 10.16947/fsmia.667322 The Radical Movement of Adopting Violence as a Method and Not Taking into Account the Juristic Principle: Considering the Possiblitity of the Consequences “I‘tibāru’l-Maālāt” Şiddeti Yöntem Olarak Benimseyen Radikal Akımların Dikkate Almadığı Fıkhî Kâide: “İ‘tibâru’l-Meâlât” https://orcid.org/0000-0003-1663-9987 Akgün Ali Rıza FATİH SULTAN MEHMET VAKIF ÜNİVERSİTESİ 12 27 2019 14 327 354 04 11 2019 05 16 2019 Copyright © 2013, FSM İlmi Araştırmalar İnsan ve Toplum Bilimleri Dergisi 2013 FSM İlmi Araştırmalar İnsan ve Toplum Bilimleri Dergisi

In today’s Islamic jurisprudence expressing to consider the possible consequences(i‘tibāru’l-maālāt) is a vital and essential principle of Islam. According to Islam, statementsto be made, fatwas to be given and the actions to be taken necessitate the possibleconsequences of it to be taking into account. The Quran and Sunnah orders taking into accounti‘tibāru’l-maālāt, starting with the companions period Muslims throughout historyhave always abided by this principle. Without a doubt one of the problems with radicalmovements adopting violence as a method is due to not taking into account the i‘tibāru’l-maālāt principle. The relevant movements not taking into account the possible consequencesin their actions and words have resulted the Muslim world to face major problemsand Muslim individuals to experience troubles. This has resulted many places of theMuslim world particularly Afghanistan, Iraq and Syria to witness thousands of people todie, get afflicted with disability and cities to perish. This study will examine this problemin respect of i‘tibāru’l-maālāt.

Günümüz İslam fıkhında “i‘tibâru’l-meâlât” şeklinde ifade edilen “muhtemel sonuçlarındikkate alınması” İslam’da esaslı kâidelerden biridir. İslam’a göre, yapılacak açıklamalarda,verilecek fetvalarda ve ortaya konulacak eylemlerde ortaya çıkacak muhtemelsonuçlar dikkate alınarak hareket edilmesi gerekir. Kur’an ve Sünnet’te dikkate alınmasıemredilmiş olan i‘tibâru’l-meâlât, sahabe döneminden başlayarak tarih boyunca Müslümanlarınriayet ettiği bir kâidedir. Günümüzde şiddeti yöntem olarak benimseyen radikalakımların sorunlarından biri de şüphesiz i‘tibâru’l-meâlât kâidesine uygun hareket etmemesive bu kâideyi dikkate almamasıdır. Söz konusu akımlar, eylemlerinde ve söylemlerindemuhtemel sonuçları dikkate almadıkları için İslam Dünyası’nda büyük problemleresebebiyet vermiş, Müslümanların başına büyük dertler açmışlardır. Afganistan, Irak veSuriye başta olmak üzere İslam Dünyası’nın birçok yerinde binlerce insanın ölmesine,sakat kalmasına ve kentlerin harap olmasına yol açmışlardır.

 Fıkhî kâide i‘tibâru’l-meâlât muhtemel sonuçlar radikal akımlar şiddet Islamic juristic principle i‘tibāru’l-maālāt possible consequences radical movement violence Abdulbari Atvan, Mâ ba‘de Bin Ladin el-Kaide el-cîlu’t-tâlî, Beyrut, Dâru’s- sâkî, 2013. _______, ed-Devletül-İslamiyye, el-cuzûr et-tevehhuş el-müstekbel, 3. bs., Beyrut, Dâru’s-sâkî, 2015. Abdullah Enes, Vilâdetu’l-Afğani’l-Arap, Beyrut, Dâru’s-sâkî, 2002. Abdulmun‘im Munîb, Delîlu’l-harekâti’l-İslâmiyye el-muâsıra, Kahire, Mektebetu’l-medbûlî, 2010. Ahmed Abdu Rabbih, Muhammed Muhtar Kandîl, el-Fikru’l-İslâmî el-cihâdî el-muâsır, Kahire, Dâru’l-meyârâ, 2016. Ahmed Mer‘î Hasan, Fıkhu’t-tenzîl, Beyrut, Merkezu Nemâ li’l-buhûsi ve’ddirâsât, 2015. Ahmed Salah Osman, Halil el-Kâdî, Mâ lem yükteb an Dâiş ru‘ye mine’d-dâhil… el-hataru’l-kâdim, Beyrut, Dâru Eb‘âd, 2015. Ahmed Salim, İhtilâfu›l-İslâmiyyîn, 2. bs., Beyrut, Merkezu Nemâ li’l-buhûsi ve’d-dirâsât, 2014. Alkan, Necati, El-Kaide’den Işid’e Din, Şiddet ve Terörizm, Ankara, Karınca Yayınları, 2016. Aydınalp, Halil, “İslam Dünyasında Siyasi Şiddetin Sosyolojik Unsurları”, Din ve Şiddet, Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi, Ankara, Kalkan Matbaacılık, 2016. Azmi Bişâre, Tanzîmu’d-devle el-Mükennâ Dâiş, Beyrut, el-Merkezu’l-Arabî li’l-ebhâs ve dirâsâti’s-siyâsât, 2018. Beyzâvî, Nâsıruddîn Ebû Saîd Abdullah b. Ömer, Envâru’t-tenzîl ve esrâru’t- te‘vîl, Beyrut, Dâru ihyâi’t-turâsi’l-Arabî, t.y. Buharî, Ebû Abdillah Muhammed b. İsmail Sahîhu’l-Buharî, thk. Muhammed Züheyr, Dâru Tavkı’n-necât, b.y.y, 2001. Cühenî, Mâni’ b. Hammâd, el-Mevsûa’tu’l-müyessere fî’l-edyân ve’l-mezâhib ve’l-ahzâbi’l-muâsıra, 3. bs., Riyad, Dâru’n-Nedveti’l-Âlemiyye, 1997. Cündî, Enver, Hasan el-Bennâ, Dımeşk, Dâru›l-kalem, 2000. Duran, Burhanettin, Yılmaz, Nuh, “Ortadoğu’da Modellerin Rekabeti: Arap Baharından Sonra Yeni Güç Dengeleri”, Türk Dış Politikası Yıllığı, SETA Yayınları, 2011. Ebû Şehbe, Muhammed b. Muhammed, es-Sîretu’n-Nebeviyye fî dav’il-Kur’ani ve’s-Sünne Dımeşk, Dâru’l-kalem, 1992. Ensârî, Ferîd, el-Mustalahu’l-usûlî, Virjinya, el-Mâ‘hadu’l-Âlemî li’l-fikri’l- İslâmî, 2004. Esad el-Azzûnî, Dâiş en-neşetu ve’t-tavzîf, Amman, Dâru Dicle, 2015. _______, Dâiş: Tanzîmu echizeti muhâberâti’d-düvel ve leyse Tanzîmu’d- Devleti’l-İslâmiyye, Amman, Dâru Dicle, 2016. Feyyûmî, Ahmed b. Muhammed b. Ali, el-Misbâhu’l-münîr, Beyrut, Mektebetü Lübnan, 1990. Fuad Hüseyin, Zerkavi el-Kâide’nin İkinci Kuşağı, trc. Defne Bayrak, İstanbul, Küresel Yayınları, 2014. Habîb Süveydiyye, el-Harbu’l-kazirah, Dımeşk, Verd li’t-tıbâati ve’n-neşr ve’t-tevzi, 2003. Hasan Ebû Heniyye, Muhammed Ebû Rummân, Tanzîmu’d-Devleti’l-İslâmiyye, 2. bs., Amman, Frıedrıch Ebert, 2015. Hasan İbrahim ed-Duğaym, el-Ğuluvvu’s-siyâsî, İstanbul, Ru‘ye li’s-sekâfeti ve’l-i‘lâm, 2018. İbn ebî Şeybe, Musannef İbn Ebî Şeybe, thk. Muhammed Avvâme, Dâru’l- kıble, b.y.y., 2006. İbn Fâris, Ebu’l-Hüseyn Ahmed b. Fâris, Mu‘cemu mekâyîsi’l-luğa, thk. Abdüsselam Muhammed Harun, Kahire, Dâru’l-fikr, 1979. İbn Hişâm, Ebû Muhammed Abdu’l-Melik, es-Sîretu’n-Nebeviyye, Kahire, Dâru ihyâi’l-kütübi’l-Arabiyye, t.y. İbn Kayyım el-Cevziyye, Muhammed b. Ebî Bekir, İ‘lâmu’l-muvakkıîn an Rabbi’l-âlemîn, Kahire, Mektebetü’l-külliyyâti’l-ezheriyye, 1968. İbn Kesîr, İmadu’d-Dîn Ebu›l-fidâ, el-Bidâye ve’n-nihâye, Kahire, Dâru’l-hadîs, 1997. İbn Manzûr, Ebu’l-Fazl Cemâluddîn Muhammed b. Mükerrem el-İfrîkî, Lisânul- Arab, Beyrut, Dâru Sâdır, t.y. İbrahim b. Salih el-Âyid, et-Tekfîr inde cemâati’l-unf el-muâsır, Beyrut, Merkezu Nemâ li’l-buhûs-i ve’d-dirâsât, 2014. İzzeddîn b. Abdusselam, Ebû Muhammed, Kavâi‘du’l-ahkam fî mesâlihi’l- enâm, Beyrut, Dâru’l-meârif, t.y. Jason Burge, el-Kâide Terörün Gölgesinde, trc. Ebru Kılıç, İstanbul, Everest Yayınları, 2004. Karadâvî, Yusuf, el-İhvanu’l-Müslimûn, Kahire, Mektebetu Vehbe, 1999. Kennânî, Abdulhalim, Mevsûa’tu’ş-şuhedâ, Tanta, Dâru’l-beşîr, 1994. Kumeyl et-Tavîl, el-Hareketü’l-İslamiyye el-müselleha fi’l-Cezâir, Beyrut, Dâru’n-nehâr li’n-neşr, 1998. _______, el-Kâide ve ehavâtuha, Beyrut, Dâru’s-sâkî, 2007. Mahmud Abdulhalîm, el-İhvânu’l-Müslimûn, Ehdâs sanaati’t-tarîh, İskenderiyye, Dâru’d-dâ’ve, t.y. Malik b. Enes el-Medenî, Muvatta, thk. Muhammed Mustafa el-A’zamî, Ebû Zaby, Müessesetü Zayid b. Sultan, 2004. Mecmûatun mine’l-Kuttâb, Kâlû a‘n devleti’l-Bâğdâdî, Ketâibu red‘i’l-hâvâric, b.y.y., 2015. Muhammed Abdusselem Ferac, el-Farîdatu’l-ğaibe, http://www.alwahabiyah.com/file/Occation/vijename/T-K55-ar.pdf, (Erişim Tarihi, 3. 10. 2019) Muhammed Allûş, Dâiş ve ehavâtuhâ, Beyrut, Riyâdu’r-reyyis li’l-küküb ve’n-neşr, 2015. Muhammed Hâmid Ebu’n-Nasr, Hakîkatu’l-hilâf beyne’l-İhvâni’l-Müslimîn ve Abdunnâsır, Kahire, Dâru’t-tevzi’ ve’n-neşri’l-İslâmiyye, 1988. Mustafa Hamid, Lia Varal, el-Arap fî harbi Afganistan, Büyük Biritanya, Dâru Heyrest, 2015. Müslim, Ebû’l-Hasan b. el-Haccac en-Nîysâbûrî, Sahihu Müslim, thk. M. Fuat Abdulbakî, Beyrut, Dâru ihyau’t turasil-Arabî, t.y. Nesâî, Ebû Abdurrahman Ahmed b. Şuayb el- Horasânî, Sünenü’n-Nesâî, Mektebetu Matbuatu’l-İslamiyye, b.y.y., 1986. Osmânî, Saduddîn, Fıkhu’l-meâlât mefhûmuhû ve kavâiduhû, Kahire, Dâru’l- kelim, 2015. Reysûnî, Ahmed ve Bârût, Cemal, el-İçtihad, Dımeşk, Dâru’l-fikr, 2000. Senûsî, Abdurrahman b. Muammer, İ‘tibâru’l-meâlât ve murââtu netâici’t-tasarrufât, Riyad, Dâru İbni’l-Cevzî, 2003. S. Sayyid, Fundamentalizm Korkusu, trc. Ebubekir Ceylan, Nuh Yılmaz, Şükrü Atsızelti, İstanbul, Açılım kitap, 2017. Suud el-Mevlâ, el-Cemââtu’l-İslâmiyye ve’l-unf, Dubai, Merkezu’l-misbâr li’d-dirâsâti ve’l- buhûs, 2012. Şâtıbî, Ebû İshak İbrahim b. Musa el-Lahmî, el-Muvâfakât fî usûli’ş-şeria, thk. Abdullah Dirâz, Beyrut, Dâru’l-Mârife, 2008. T.C. Başbakanlık Diyanet İşleri Başkanlığı Din İşleri Yüksek Kurulu Başkanlığı, Dini İstismar ve Tedhiş hareketi DEAŞ, Ankara, 2016. Üsame Sa‘d, Eşref Iyd Anteblî, “Mukaddime” et-Tarîhu’ş-şamil li’l-İhvani’l- Müslimin, İstanbul, Dâru Nida, 2017. Verdânî, Salih, Mısır’da İslâmî Akımlar, trc. H. Açar, Ş. Duman, S. Turan, 2. bs. İstanbul, Fecr Yayınları, 2011. Yusuf b. Abdullah Ahmeytu, Mebdeu İ‘tibâri’l-Meâl fi’l-Bahsi’l-Fıkhî, Beyrut, Merkezu Nemâ li’l-Buhûsi ve’d-Dirâsât, 2012. Zehrânî, Raşid b. Osman, el-Cemaatu’l-cihâdiyye el-muâsıra ve ebrezu kıyâdâtihi’l- fikriyye, Riyad, Dâru Vucûh, 2016. https://m.facebook.com/story.php?story_fbid=589713864831004& id=100013771866578 https://youtu.be/3oe3Q751slQ