gummfd Gazi Üniversitesi Mühendislik Mimarlık Fakültesi Dergisi 1300-1884 1304-4915 Gazi Üniversitesi 10.17341/gazimmfd.630497 Engineering Mühendislik AISI H10 sıcak iş takım çeliğinin mekanik özelliklerine temperleme ve yaşlanma işlemlerinin etkisi https://orcid.org/0000-0002-2115-4063 Taştemür Demet KARABÜK ÜNİVERSİTESİ https://orcid.org/0000-0003-4285-5114 Gündüz Süleyman KARABÜK ÜNİVERSİTESİ 05 24 2021 36 3 1387 1398 10 07 2019 02 06 2021 Copyright © 1986, Gazi Üniversitesi Mühendislik Mimarlık Fakültesi Dergisi 1986 Gazi Üniversitesi Mühendislik Mimarlık Fakültesi Dergisi

Bu çalışmada, 1050 °C’de 1 saat östenitleme işlemiuygulandıktan sonra suda soğutulan ve ardından 550 oC’de farklızaman aralıklarında temperlenen AISI H10 sıcak iş takım çeliğinin mikroyapı vemekanik özellikleri incelenmiştir. Ayrıca optimum parametrelerin elde edildiği550 °C’de 2 saat temperlenen numunelerin dinamik deformasyon yaşlanmadavranışları araştırılmıştır. Yaşlandırma işleminde çekme deneyleri 25-700 °Csıcaklık aralığında ve 1x10-3 s-1 deformasyon oranındagerçekleştirilmiştir. Çekme sonucu kopan numunelerin kırık yüzeyleriincelenerek dinamik deformasyon yaşlanmasının kırılma davranışına etkisi tespitedilmiştir. Çekme sonuçları temperlenmiş numunelerin dinamik deformasyonyaşlanması ile tutarlı olarak 200 °C ve 300 °C'de akma dayanımında ve maksimumçekme dayanımında bir artış olduğunu, ancak % uzama değerlerinin sabit kaldığını göstermiştir.AISI H10 sıcak iş takımçeliğinde dislokasyonlar ile arayer atomları (C veya N) veya yer alan atomları(Cr veya Mo) arasındaki etkileşim nedeniyle dinamik deformasyon yaşlanmasınınfarklı sıcaklıklarda meydana geldiği gözlenmiştir.

 Sıcak iş takım çelikleri dinamik deformasyon yaşlanması mekanik özellikler Karabük Üniversitesi Bilimsel Araştırma Projeleri Koordinasyon Birimi KBU-BAP-16/2-YL-072 ASM International Handbook Committee, Casting. In: Metals Handbook 9th ed., Cilt 15, Editör: Sully LJD, ASM International, Ohio,1988. ASM International Handbook Committee, ASM Speciality Handbook: Tool Materials, Editör: Davis J.R., ASM International, Ohio, 1995. Sjöström J., Chromium martensitic hot-work tool steels, Ph. D Thesis, Karlstad University, Department of Materials Engineering, Karlstad, 2004. Roberts G., Krauss G., Kennedy R., “Tool Steels 5th ed.”, ASM International, Ohio, 1998. Arain A., Heat treatment and toughness behavior of tool steels (D2 and H13) for cutting blades, M. Sc. Thesis, Toronto University, Department of Metallurgy and Materials Science, Toront, 1999. Medvedeva A., Bergström J., Gunnarsson S., Andersson J., High-temperature properties and microstructural stability of hot-work tool steels, Mater. Sci. Eng., A, 523 (1-2), 39-46, 2009. Kohandehghan A.R., Sadeghi A.R., Akhgar J.M., Serajzadeh S., Investigation into dynamic strain aging behaviour in high carbon steel, Ironmaking Steelmaking, 37 (2), 155-160, 2010. Savaşkan T., Malzeme Bilgisi ve Muayenesi, Derya Kitapevi, İstanbul, 2009. Honeycombe R. W. K., Bahadeshia H. K. D. H., Steels Microstructure and Properties 2 ed., Editör: Arnold E., London, 1995. Kayalı S., Çimenoğlu H., Plastik Şekil Verme İlke ve Uygulamaları, Bilim Teknik Yayınları, İstanbul, 1995. Gladman T., The Physical Metallurgy of Microalloyed Steels, CRC Press, London, 1997. Keller C., Margulies M.M., Guillot I., Experimental analysis of the dynamic strain ageing for a modified T91 martensitic steel, Mater. Sci. Eng., A, 536, 273-275, 2012. Taştemur, D., Gündüz S., The Effect of Heat Treatment on Dynamic Strain Aging Behaviour of AISI H10 Hot Work Tool Steel, Mater. Res., 21(1), 1-10, 2018. Beukel, V.D.A., Theory of the effect of dynamic strain ageing on mechanical properties, Phys. Status Solidi A, 30, 197–206 1975. Lou S., Northwood D. O., Elevated temperature mechanical properties and dynamic strain aging in pressure vessel quality steel plate, Can. Metall. Q., 131: 225-229, 1992. Mulford R.A., Kocks U.F., New observations on the mechanisms of dynamic strain ageing and of jerky flow, Acta Metall., 27,1125-1134, 1979. Baird J.D., The effect of strain ageing due to interstitial solutes on the mechanical properties of metal, Metallurgical Rewiews, 16, 1-18,1971. Eisenhüttenleute V. D., Steel: A Handbook for Materials Research and Engineering, Springer-Verlag, Berlin 1992. Gündüz S., Dynamic strain ageing effects in niobium microalloyed steel, Ironmaking Steelmaking, 29, 341-346, 2002. Smith W.F., Structure and Properties of Engineering Alloys, McGraw-Hill, New York, 1981. Mukherjee T., Sellars C.M., Tensile properties of tempered chromium steels in the temperature range 0 oC to 700 oC, Metall. Trans. B, 3(4), 953-962, 1972.