Gümüşhane Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 2146-7900 Gümüşhane Üniversitesi TARİH FELSEFESİ VE METODOLOJİSİ, BİYOGRAFİK TARİH YAZIMI ÇERÇEVESİNDE, TEFSİR TARİHİ YAZIMI AÇISINDAN ŞEMSÜDDÎN MUHAMMED B. ALİ ED-DÂVÛDÎ VE “TABAKÂTÜ’L-MÜFESSİRÎN” ADLI ESERİ WITHIN THE FRAMEWORK OF PHILOSOPHY OF HISTORY AND METHODOLOGY AND BIOGRAPHICAL HISTOGRAPHY , IN TERMS OF HISTORICAL WRITING OF TAFSIR, ŞEMSÜDDIN MUHAMMED B. ALİ DÂVÛDÎ AND HIS BOOK NAMED “TABAQAT- EL MUFESSİRÎN” Deliser Bilal 12 01 2015 4 8 182 203 01 13 2016 Copyright © 2012, Gümüşhane Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 2012 Gümüşhane Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi

Bu makalede genel olarak tabakât ve tabakâtü’l-müfessirîn kavramı, özel olarak da tabakâtü’l-müfessirîn eserleri üzerinde durulacaktır. Tabakât eserlerine tarih felsefesi, tarih metodolojisi ve biyografi yazıcılığı çerçevesinde bakılarak, Dâvûdî’nin (ö.945/1540) bu alanda yazmış olduğu “Tabakâtü’l-Müfessirîn” adlı eserinin tefsir tarihi yazımı açısından değerlendirilmesi yapılacaktır.

In this article we will focus on the concept of tabaqat and tabaqat-el mufessirin generally, in private on the books of Tabaqat-el Mufessirin. Tabaqat literature will handle within the framework of philosophy of history, methodology of history and biography writing and the book of Tabaqat el Mufessirin written by Dâvûdî (death:945/1540) will be evaluated in terms of writing of history of Tafsir.

 Tarih Felsefesi Tarih Metodolojisi Biyografi Davûdî Tabakât Philosophy of History Methodology of History Biography Davûdî Tabaqat Başkan, Ömer, “Taşköprîzâde’nin Miftâhu’s-Saâde’si Bağlamında Osmanlı İlimler Tasnifi Geleneğinde Tefsir Tarihi Algısı” Hitit Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 2012/1, cilt: 11, sayı: 21(2012/1). Bekiroğlu, Harun, Tefsir Metodolojisi Açısından el-Burhan ve el-İtkan, Araştırma Yayınları, Ankara 2013. Bergamalı Cevdet Bey, Tefsir Usulü ve Tarihi, sadeleştiren, Mustafa Özel, Kayıhan Yayınları, İstanbul 2002. Bilmen, Ömer Nasuhi, Büyük Tefsir Tarihi: Tabakâtü’l-Müfessirîn, Bilmen Yayınları, İstanbul 1973. Birışık, Abdulhamit, “Tabakāt(Tefsir)”, DİA, İstanbul 2010. ………, “Müfessir”, DİA, İstanbul 2006. Cündioğlu, Dücane, "Çağdaş Tefsir Tarihi Tasavvurunun Kayıp Halkası: Osmanlı Tefsir Mirası", İslamiyat, cilt: 2, sayı: 4, (Ekim-Aralık 1999). Çalışkan, İsmail, “Tefsir Tarihi Yazımında Yenilenmenin Gerekliligi Eleştiriler- Gerekçeler-Teklifler”, Tefsir Eğitim ve Öğretiminin Problemleri Sempozyumu, YYÜİF(11-12 Haziran 205 Van), KURAV Yayınları, Bursa, 2007. Çetin, Mahmut, Biyografi Kitabı, İstanbul 2012. Davudoğlu, Ahmet, “Tarih Metodolojisi Ve Geleneği Yeniden Yorumlama Sürecindeki Önemi”, 1. Uluslararası Kutlu Doğum Sempozyumu,(İslam, Gelenek ve Yenileşme) TDV İslam Araştırmaları Merkezi Yayınları, İstanbul 1996. Durmuş, İsmail, Tabakāt, DİA, İstanbul 2010. Durusoy, Ali, “Mantık Ve Mantık Tarihi Üzerine Bir Değerlendirme”, İslalmi İlimler Dergisi, yıl: 5, sayı: 2, (Güz 2010). Edirnevî, Ahmed b. Muhammed el- Tabakâtu'l-miüfessirin, Tahkik, Süleyman b. Salih, Mektebetü’l- Ulûm ve’l- Hikem, Medine 1998. Evkuran, Mehmet, “Tarihçiliğin Bunalımı ve Tarih’in Doğuşu -İbni Halduncu Çözümlemenin Özgünlüğü Üzerine”- İslami İlimler Dergisi, Yıl 3, Sayı 2. (Güz 2008). Eyim, Ahmet, “Bilim Tarihi Yazımı Ve Nesnelik Tartışmaları Üzerine”, I. Uluslararası Katılımlı Bilim Din ve Felsefe Tarihinde Harran Okulu Sempozyumu, , (28-30 Nisan 2006), Şanlıurfa 2006. Fayda, Mustafa, Tarih, DİA, İstanbul, 2011, XXXX, 30. Filiz, Şahin, “Tarih Felsefesi Açısından İslam Felsefesi Tarihi ve Müntehab Sivanu'l-Hikme”, Türk-İslam Medeniyeti Akademik Araştırmalar Dergisi, Konya 2006/2. Hizmetli,,Sabri, “Siyer ve İslam Tarihçiliği Üzerine”, Diyanet Dergisi, Ekim- Kasım-Aralık, Ankara, 1989. İbn Haldun Mukaddime, Çeviren, Zeki Kadiri Ugan, MEB Yay., İstanbul 1989. Karagöz, Mustafa, Tefsir tarihi Yazımı ve Problemleri, Araştırma Yayınları, Ankara. 2012. Mertoğlu, Mehmet Suat, "Suyûti" (Kur'an İlimleri Kısmı)”, DİA, İstanbul 2010. Okumuş, Mesut, “Darülfünun İlahiyat Fakültesi Muallimi Cevdet Bey ve "TefsirTarihi" Adlı Eserinin Tefsir Tarihi Yazıcılığındaki Yeri”, Darülfünun İlahiyat Sempozyumu Tebliğleri, (18-19 Kasım 2009) İstanbul 2010. Özkan, Mustafa, “İbnü'l-Esir El-Cezeri'de Tarih Metodolojisi”, Bilim Düşünce ve Sanatta Cizre (Uluslararası Bilim Düşünce ve Sanatta Cizre Sempozyumu), İstanbul 2012. Öztürk, Mustafa Osmanlı Tefsir Mirası, Ankara Okulu Yayınları, Ankara, 2012. Taşköprîzâde, Ahmet Efendi, Miftâhu’s-Saâde ve Misbâhu’s-Siyâde fi Mevzuâti’l-Ulûm, Daru’l-Kütübi’l-İlmiyye, Beyrut 1985. Suyuti, Tabakâtü'l-müfessirîn, tahkik, Ali Muhammed Ömer, Mektebetü Vehbe, Kahire, 1976. Şulul, Kasım, “Kafiyeci'nin Tarih Metodolojisi İle İlgili Görüşleri”, Dokuz Eylül Üniversitesi İlahiyat Fakiültesi Dergisi, Sayı: 13-14, İzmir 2001. Temel, Ali Rıza, “Davûdî Muhammed b. Ali”, DİA., İstanbul 1994. Utku, Nihal Şahin, “Biyografik Tarih Yazımı İçinde Siyer”, Marmara Üniversitesi İlâhiyat Fakültesi Dergisi , 44 (2013/1). Yaran, Rahmi, “Ömer Nasuhi Bilmen”, DİA, İstanbul 1992.