<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<!DOCTYPE article PUBLIC "-//NLM//DTD JATS (Z39.96) Journal Publishing DTD v1.4 20241031//EN"
        "https://jats.nlm.nih.gov/publishing/1.4/JATS-journalpublishing1-4.dtd">
<article  article-type="research-article"        dtd-version="1.4">
            <front>

                <journal-meta>
                                    <journal-id></journal-id>
            <journal-title-group>
                                                                                    <journal-title>Gümüşhane Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi</journal-title>
            </journal-title-group>
                                        <issn pub-type="epub">2146-7900</issn>
                                                                                            <publisher>
                    <publisher-name>Gümüşhane Üniversitesi</publisher-name>
                </publisher>
                    </journal-meta>
                <article-meta>
                                        <article-id/>
                                                                                                                                                                                            <title-group>
                                                                                                                        <article-title>MÜTEKADDİMUN EŞ’ARÎLERİN ŞİÎLİK ELEŞTİRİLERİ (BÂKILLÂNÎ ÖRNEĞİ)</article-title>
                                                                                                                                        </title-group>
            
                                                    <contrib-group content-type="authors">
                                                                        <contrib contrib-type="author">
                                                                    <contrib-id contrib-id-type="orcid">
                                        https://orcid.org/0000-0002-0525-1293</contrib-id>
                                                                <name>
                                    <surname>Hakyemez</surname>
                                    <given-names>Cemil</given-names>
                                </name>
                                                                    <aff>HİTİT ÜNİVERSİTESİ, İLAHİYAT FAKÜLTESİ</aff>
                                                            </contrib>
                                                    <contrib contrib-type="author">
                                                                    <contrib-id contrib-id-type="orcid">
                                        https://orcid.org/0000-0003-3594-8427</contrib-id>
                                                                <name>
                                    <surname>Yurtalan</surname>
                                    <given-names>Betül</given-names>
                                </name>
                                                                    <aff>HİTİT ÜNİVERSİTESİ, İLAHİYAT FAKÜLTESİ</aff>
                                                            </contrib>
                                                                                </contrib-group>
                        
                                        <pub-date pub-type="pub" iso-8601-date="20180715">
                    <day>07</day>
                    <month>15</month>
                    <year>2018</year>
                </pub-date>
                                        <volume>7</volume>
                                        <issue>14</issue>
                                        <fpage>57</fpage>
                                        <lpage>72</lpage>
                        
                        <history>
                                    <date date-type="received" iso-8601-date="20180622">
                        <day>06</day>
                        <month>22</month>
                        <year>2018</year>
                    </date>
                                                    <date date-type="accepted" iso-8601-date="20180703">
                        <day>07</day>
                        <month>03</month>
                        <year>2018</year>
                    </date>
                            </history>
                                        <permissions>
                    <copyright-statement>Copyright © 2012, Gümüşhane Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi</copyright-statement>
                    <copyright-year>2012</copyright-year>
                    <copyright-holder>Gümüşhane Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi</copyright-holder>
                </permissions>
            
                                                                                                <abstract><p>Şiîlerle Şiî olmayanlar arasında ilkdönemlerden itibaren başta imamet bahsi olmak üzere ilmi konular tartışılmış vekarşılıklı eleştiriler yöneltilmiştir. Şiîlerle imamet bahsi üzerinden ilktartışmaları Mu’tezililer yapmıştır. Her ne kadar sonraki süreçte Hanbeliler Şiîlerinşiddetli bir muhalifi olarak karşımıza çıkmışlarsa da, eleştiriler ilmi anlamdadaha ziyade Eş’arî âlimler tarafından sürdürülmüştür. Eş’arî gelenekten Şiîlikeleştirisiyle öne çıkan isimlerden birisi Bâkıllânî’dir. O hem Bâtınilere karşımüstakil bir eser yazarak eleştiride bulunmuş hem de diğer eserlerinde İmamiyye’yieleştirmiştir. Dolayısıyla bu şekilde Şia’nın iki güçlü kolunu da muhatapolarak karşısına almıştır. Bunun sebebi, onun, İmamilerin daha rahat hareketedebildikleri ve bunun yanı sıra Fâtımîlerin ve Karmatilerin farklı bölgelerdeetkili olduğu bir dönemde yaşamış olmasıdır. Bâkıllânî, Batınilik reddiyesindetevil anlayışları üzerine yoğunlaşırken İmamiyye’yi imamet bahsi üzerindeneleştirmiştir. O, imametle ilgili eleştirilerde temelde Mu’tezili geleneğitakip etmişse de meseleyi detaylı bir biçimde ele almış ve kendi delilleriniortaya koymuştur. Batınilik eleştirisi ise, günümüze ulaşan ilk tam reddiyeolması dolayısıyla oldukça önemlidir. Onun Bâtınilere yaklaşımı kendisindensonraki âlimler için de belirleyici olmuştur. Bâkıllânî’nin iki mezhebe yönelikeleştiride de, kendisinden sonraki Eş’arî âlimler üzerinde hem yöntem hem dedelillendirme yönünden etkisi olduğu anlaşılmaktadır.</p></abstract>
                                                                                    
            
                                                            <kwd-group>
                                                    <kwd>Bâkıllânî</kwd>
                                                    <kwd>  Şia</kwd>
                                                    <kwd>  Ehl-i Sünnet</kwd>
                                                    <kwd>  reddiye</kwd>
                                                    <kwd>  imamet</kwd>
                                                    <kwd>  Batınilik</kwd>
                                            </kwd-group>
                                                        
                                                                                                                                                    </article-meta>
    </front>
    <back>
                            <ref-list>
                                    <ref id="ref1">
                        <label>1</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Avcu, Ali, “Erken Dönem İsmailîliğinde Şeriatın Neshi Sorunu Üzerine”, Cumhuriyet Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 2009, c. 13, sayı: 2, s. 267-287.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref2">
                        <label>2</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Avcu, Ali, “Fatımî- Karmatî İlişkisine Dair Bazı Mülahazalar”, Cumhuriyet Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 2009, c. 13, sayı: 2, s. 243-265.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref3">
                        <label>3</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Aydınlı, Osman, “Mu&#039;tezilî Siyaset Düşüncesinde Değişim Süreci: Kâdî Abdulcebbâr’ın İmâmet Anlayışı”, Dinbilimleri Akademik Araştırma Dergisi, 2005, c. V, sayı: 1, s.113-146.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref4">
                        <label>4</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">el-Bağdâdî, Abdulkahir, Ehl-i Sünnet Akaidi, çev. Ömer Aydın, İşaret Yayınları, İstanbul 2016.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref5">
                        <label>5</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">el-Bağdâdî, Abdulkahir, Mezhepler Arasındaki Farklar, çev.: Ethem Ruhi Fığlalı, TDV, Ankara 2011.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref6">
                        <label>6</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Bâkıllânî, Ebû Bekr Muhammed b. Tayyib b. Muhammed el-Basrî, Kitabu Temhidü’l-evail ve telhisü’d-delail, tahk.: ‘İmadüddin Ahmed Haydar, Müessesetü’l-kütübi’s-sakafiye, Beyrut, 1993.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref7">
                        <label>7</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">el-Beyhî, İbrahim Muhammed İbrahim, Keşfu’l-esrar ve hetkü’l-estar li Ebî Bekr el-Bâkıllânî dirase ve tahkik, Camiatu Ümmü’l-Kura, Suudi Arabistan 2015.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref8">
                        <label>8</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Bulut, Halil İbrahim, “Şiî-Usuli Gelenekte Hz. Ali ve İmametinin Dayanakları: Şeyh Müfid Örneği”, Hazreti Ali Sempozyum Bildirileri, İzmir 2009, s. 75-115.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref9">
                        <label>9</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">ed-Demîcî, Ahmed Abdurrahman, Keşfu’l-esrar ve hetkü’l-estar li Ebî Bekr el-Bâkıllânî dirase ve tahkik el-kısmu’s-sani, Camiatu Ümmü’l-Kura, Suudi Arabistan 2015.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref10">
                        <label>10</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Eşit, Davut, “Eş’arîliğin Fıkhi Mezheplerdeki Temsiliyeti”, Uluslararası İmam Eş’arî ve Eş’arîlik Sempozyumu Bildirileri 21-23 Eylül 2014, 2015, c. II, s. 593-614.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref11">
                        <label>11</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Geçit, Mehmet Salih, “Cüveynî’nin Hilâfet Anlayışı”, EKEV Akademi Dergisi - Sosyal Bilimler -, 2014, c. XVIII, sayı: 58, s. 485-504.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref12">
                        <label>12</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Gölcük, Şerafeddin, “Bâkıllânî”, DİA, IV/532.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref13">
                        <label>13</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">el-Hayyat, Ebu’l-Hüseyin (300/912), Kitabu’l-İntisar ve’r-Red ale’r-Ravendiyi’l-Mulhîd, tahk.: Albert Nasri Nader, Beyrut 1957.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref14">
                        <label>14</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Hizmetli, Sabri, “Kitâbu’l-Osmâniyye’ye Göre Câhız’ın İmâmet Anlayışı”, AÜİFD, 1983, c. XXVI, s. 681-716.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref15">
                        <label>15</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">İbn Haldun, Mukaddime, haz.: Süleyman Uludağ, Dergah Yayınları, İstanbul 2016.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref16">
                        <label>16</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">el-İsferayini, Ebu’l Muzaffer Şehfur, Dini Basiret İtikadi Mezhepler ve Ehl-i Sünnet, çev. Mustafa Özgen, Palet Yayınları, Konya 2017.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref17">
                        <label>17</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Kalaycı, Mehmet, Tarihsel Süreçte Eşarilik Maturidilik İlişkisi, Ankara Okulu Yayınları, Ankara 2013.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref18">
                        <label>18</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Kutlu, Sönmez, “Ehl-i Sünnet Siyaset Anlayışının Dinî Temellerinin Sorgulanması”, e-Makâlât Mezhep Araştırmaları, 2008, c. I, sayı: 1, s. 7-26.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref19">
                        <label>19</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Makdisî, Ebû Abdillah Muhammed b. Ahmed, Ahsenu’t-Tekâsîm fî Ma’rifeti’l-Ekâlîm, ed.: M. D. De Goeje, Leiden 1906.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref20">
                        <label>20</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Nas, Abdülhakim, İmamet Probleminin Sünni Literatüre Girişi ve Bâkıllânî&#039;ye Göre İmamet, Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Marmara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, 1998.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref21">
                        <label>21</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Okumuş, Ejder, “Ehl-i Sünnet ve’l-Cemaat”in Bir Meşrûiyet Aracı Olarak İcat ve İstihdamı”, Marife: Dini Araştırmalar Dergisi [Bilimsel Birikim], 2005, c. V, sayı: 3, s. 47-59.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref22">
                        <label>22</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Öz, Mustafa, “Haşişiyye”, DİA, XVI/418.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref23">
                        <label>23</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Şeyh Müfid, Meseletün Uhra fi’n-Nass ala Ali (as), tahk.: Muhammed Rıza el-Ensari, 1993.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref24">
                        <label>24</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">et-Taberî, Ebu Ca’fer Muhammed b. Cerîr (310/922), Tarihu’l-Umem ve’l-Mulûk, tahk.: Muhammed Ebu’l Fazl İbrahim, Dârü’l-Mearîf, Kahire ts., c. VIII.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref25">
                        <label>25</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Toru, Ümüt, Eş’ari Makalat Geleneğinde İmamiyye Algısı, Yayınlanmamış Doktora Tezi, Cumhuriyet Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, 2017.</mixed-citation>
                    </ref>
                            </ref-list>
                    </back>
    </article>
