hemarge dergisi Hemşirelikte Araştırma Geliştirme Dergisi 1307-9557 1307-9549 Hemşirelikte Araştırma Geliştirme Derneği 10.69487/hemarge.1727921 ​Internal Diseases Nursing​ Nurse Education Dahili Hastalıklar Hemşireliği Hemşirelik Eğitimi Hemşirelik Lisans ve Lisansüstü Eğitiminde Romatoloji Hemşireliği Dersinin Değerlendirilmesi: Türkiye Örneği Evaluation of Rheumatology Nursing Education in Undergraduate and Graduate Nursing Programs: The Case of Türkiye https://orcid.org/0000-0001-7621-8506 Sezgin Yasemin HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ HASTANESİ https://orcid.org/0000-0002-9151-6795 Vardar İnkaya Bahar Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Fakültesi 04 28 2026 28 1 21 33 06 26 2025 01 09 2026 Copyright © 1999, Hemşirelikte Araştırma Geliştirme Dergisi 1999 Hemşirelikte Araştırma Geliştirme Dergisi

Amaç: Bu çalışma Türkiye’deki hemşirelik bölümlerinde lisans ve lisansüstü eğitimde verilen romatoloji hemşireliği dersinin durumunu incelemek amacıyla tanımlayıcı ve kesitsel nitelikte yapılmıştır. Yöntem: Çalışmanın evrenini Yükseköğretim Bilgi Sistemi'nde (YÖK) yer alan 101 üniversite, örneklemini ise, romatoloji hemşireliği dersi olan 21 hemşirelik lisans ve lisansüstü hemşirelik programı oluşturmuştur. Yükseköğretim Kurumu'ndan Mayıs- Haziran 2024 tarihleri arasında sistemde kayıtlı olan, hemşirelik lisans, lisansüstü eğitimi veren toplam 101 devlet üniversitesinin yer aldığı liste elde edilmiştir. Araştırmada elde edilen veriler tanımlayıcı istatistiklerden sayı ve yüzde hesabı kullanılarak SPSS 21.0 Windows paket programında analiz edilmiştir. Dersin amacı, konu içeriği ve öğrenim çıktıları ile ilişkili toplanan verilerin analizinde MAXQDA 2022 Programı kullanılarak veriler MAXQDA 2022 programına aktarıldı. MAXQDA 2022 Programı içerisinde Tematik Analiz ile verilerin analizi yapıldı.Bulgular: Ülkemizde hemşirelik eğitimi veren programların 21'inde (%20) romatoloji hemşireliği dersi lisans ve lisansüstü düzeyde verilmektedir.21 üniversitenin 5’i lisans düzeyinde olmakla beraber dersin adı romatoloji hemşireliği olarak geçmektedir. Lisans düzeyinde verilen derslerin uygulaması bulunmamaktadır. 3’ü yüksek lisans 13’ü de doktora programında olmakla beraber 16’sı da lisansüstü program kapsamında işlenmektedir.Sonuç: Türkiye’de romatoloji hemşireliği ders kapsamında lisans-lisansüstü düzeyindeki romatoloji hemşireliği ders müfredatının ilk araştırmasıdır. Müfredat içeriğinde lisans ve lisansüstü öğretimde dersin uyumlu alanları olduğu kadar farklılık olan tarafları da yer almakta ve ülke bazında ulusal standardizasyonun olmadığı saptanmıştır. Buna karşın dersi kalifiye öğretim üyelerinin verdiği görülmüştür. Ek olarak üniversiteler bünyesinde romatoloji hemşireliği eğitimi bağlamında önemli adımlar atıldığı da tespit edilmiştir.

Objective: The present descriptive and cross-sectional study was conducted to examine the status of rheumatology nursing courses offered at the undergraduate and graduate levels in nursing programs across Türkiye.Methods: The population of the study consisted of 101 universities listed in the Council of Higher Education Information System (YÖK). The sample included 21 undergraduate and graduate nursing programs that offered a rheumatology nursing course. A list of 101 state universities providing undergraduate and graduate nursing education was obtained from the Council of Higher Education between May and June 2024. The data were analyzed using descriptive statistics (frequency and percentage) with the SPSS 21.0 Windows package program. Data related to the course objectives, content, and learning outcomes were analyzed using MAXQDA 2022. All qualitative data were imported into MAXQDA 2022, and a thematic analysis approach was employed to evaluate the content.Results: In Türkiye, 21 (20%) of the nursing programs offer a rheumatology nursing course at the undergraduate and graduate levels. Among these 21 programs, five universities provide the course at the undergraduate level under the title Rheumatology Nursing. However, no practical component is included in the undergraduate-level courses. At the graduate level, three programs offer the course within master’s curricula, whereas 13 universities include it within doctoral programs. In total, 16 of the 21 identified courses are delivered within graduate-level programs.Conclusion: This is the first research into the syllabus of rheumatology nursing lessons at undergraduate-postgraduate level in Turkey. The syllabus content had consistent areas in undergraduate and postgraduate teaching, just as there were different aspects. It was identified that there was no national standardization on a country basis. However, it appeared the lessons were given by qualified lecturers. Additionally, it was found that important steps were taken in the context of rheumatology nursing education within universities.

 Education Rheumatology Nursing Undergraduate-Postgraduate Level Eğitim Romatoloji Hemşireliği Lisans-Lisansüstü Düzey Abhishek, A., Iagnocco, A., Bijlsma, J. W. J., Doherty, M., & Lioté, F. (2018). Cross-sectional survey of the undergraduate rheumatology curriculum in European medical schools: a EULAR School of Rheumatology initiative. Rheumatic & Musculoskeletal Diseases, 4(2), e000743. https://doi.org/10.1136/rmdopen-2018-000743 Al Maini, M., Adelowo, F., Al Saleh, J., Al Weshahi, Y., Burmester, G.R., Cutolo, M., …. & Kvien, T.K. (2015).The global challenges and opportunities in the practice of rheumatology: white paper by the World Forum on Rheumatic and Musculoskeletal Diseases. Clin Rheumatol, 34(5), 19-29. https://doi.org/10.1007/s10067-014-2841-6 Almeida, C., Clarke, B., O'Brien, A., Hammond, A., Ryan, S., Kay, L., & Hewlett, S. (2006). Current provision of rheumatology education for undergraduate nursing, occupational therapy and physiotherapy students in the UK. Rheumatology (Oxford), 45(7), 868-73. https://doi.org/10.1093/rheumatology/kel008 Auyezkhankyzy, D., Khojakulova, U., Yessirkepov, M., Qumar, A. B., Zimba, O., Kocyigit, B. F., & Akaltun, M. S. (2024). Nurses’ roles, interventions, and implications for management of rheumatic diseases. Rheumatology International, 1-9. https://doi.org/10.1007/s00296-024-05603-7 British Society of Rheumatology (BSR). (2019). Specialist nursing in rheumatology: The state of play. British Society of Rheumatology. Erişim Adresi: https://www.rheumatology.org.uk/news/details/specialist-nursing-in-rheumatology-the-state-of-play Erişim Tarihi: 10.06.2024 Edelaar, L., Nikiphorou, E., Fragoulis, G. E., Iagnocco, A., Haines, C., Bakkers, M., ... & Vlieland, T. P. V. (2020). 2019 EULAR recommendations for the generic core competences of health professionals in rheumatology. Annals of the Rheumatic Diseases, 79(1), 53-60. https://doi.org/10.1136/annrheumdis-2019-215803 Fragoulis, G. E., Edelaar, L., Vlieland, T. P.V., Iagnocco, A., Schäfer, V. S., Haines, C., ... & Nikiphorou, E. (2019). Development of generic core competences of health professionals in rheumatology: a systematic literature review informing the 2019 EULAR recommendations. Rheumatic & Musculoskeletal Diseases, 5(2), e001028. https://doi.org/10.1136/rmdopen-2019-001028 Hewlett, S., Clarke, B., O'Brien, A., Hammond, A., Ryan, S., Kay, … & Almeida, C. (2008). Rheumatology education for undergraduate nursing, physiotherapy and occupational therapy students in the UK: standards, challenges and solutions. Rheumatology (Oxford), 47(7), 1025-30. https://doi.org/10.1093/rheumatology/ken139 Miloslavsky, E.M., & Bolster, M.B. (2020, August). Addressing the rheumatology workforce shortage: a multifaceted approach. In Seminars in Arthritis and Rheumatism, 50(4), 791-796. WB Saunders. https://doi.org/10.1016/j.semarthrit.2020.05.009 Ritschl, V., Sperl, L., Andrews, M. R., Björk, M., Boström, C., Cappon, J., ... & Stamm, T. A. (2023). Educational readiness among health professionals in rheumatology: low awareness of EULAR offerings and unfamiliarity with the course content as major barriers—results of a EULAR-funded European survey. Rheumatic & Musculoskeletal Diseases, 9(2), e003120. https://doi.org/10.1136/rmdopen-2023-003120 Ryan, S., Hassell, A., Paskins, Z., Rule, K., Brooks, M., & Tajuria, G. (2023). Rheumatology nurses' perceptions of undertaking a postgraduate education programme: A phenomenological study. Musculoskeletal Care, 21(4), 1571-1577. https://doi.org/10.1002/msc.1832 Tozak, F., Demirtaş, H., & Aba, G. (2024). Hemşirelikte Mesleki Örgütlenme: Türkiye’de ve Seçili Ülkelerde Mevcut Durum. Süleyman Demirel Üniversitesi Vizyoner Dergisi, 15(42), 728-747. https://doi.org/10.21076/vizyoner.1324526 Tuna, H.İ., & Örsal, Ö. (2021). Hemşire Liderliğinde Romatoid Artritli Hastalara Verilen Bakımın Etkinliği (Sistematik Derleme). Gümüşhane Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, 10(1), 144-152. https://doi.org/10.37989/gumussagbil.712618 Vlieland, T.P.V., Van Den Ende, C.H., Alliot-Launois, F., Beauvais, C., Gobbo, M., Iagnocco, A., ... & Wiek, D. (2016). Educational needs of health professionals working in rheumatology in Europe. Rheumatic & Musculoskeletal Diseases, 2(2), e000337. https://doi.org/10.1136/rmdopen-2016-000337 Wang, Y., Chen, Y., Liu, H., Chen, H., & Liang, Y. (2024). Evaluation of nurse practitioners’ roles and competencies among rheumatology nurses: Results of a national survey. Medicine, 103(1), e36842. https://doi.org/10.1097/MD.0000000000036842