İran’daki varlıkları MÖ VIII. yüzyıla kadar uzanan Yahudiler, İlhanlı hâkimiyeti döneminde bölgede yaşayan en eski topluluklarından biriydi. Gayrimüslim İlhanlı hükümdarları, ataları gibi hiçbir ırkı “inançlı” veya “inançsız” şeklinde ayrıştırmaksızın Yahudilere de aynı muameleyi göstermişlerdi. Ancak İslâm’ı yeni bir din olarak kabul eden Ahmed Teküder, ülkedeki gayrimüslimlerin dinî, sosyal ve ekonomik özgürlüklerini kısıtlayacak birtakım kararlar aldı. Buna karşın koyu bir Budist olarak İlhanlı tahtına geçen Argun, Yahudi yanlısı bir politika izledi ve Yahudi tabip Sa‘du’d-devle’yi vezîrlik görevine getirdi. Sa‘du’d-devle’nin iki yıllık vezîrliği devrinde ülkedeki Yahudiler, İlhanlı tarihindeki en parlak dönemlerini yaşadı. Müslüman İlhanlı hükümdarlarından Gazan ve Ölceytü devirlerinde ise Yahudiler, diğer gayrimüslim zümreler gibi bu hükümdarların çeşitli politikalarıyla karşı karşıya kaldı. Bu araştırmanın asıl amacı, Yahudilerin İlhanlı devlet idaresindeki faaliyetlerini ve ülkede yaşayan bir halk olarak İlhanlı hükümdarları tarafından nasıl bir muamele gördüklerini, devrin ana kaynakları ışığında ortaya koymaktır.
The Jews, whose presence in Iran dates back to the 8th century BCE, were one of the oldest communities residing in the region under Ilkhanid rule. The non-Muslim rulers of the Ilkhanid, like their ancestors, did not distinguish any groups as “faithful” or “faithless”, and extended the same treatment to the Jews. However Ahmad Tegüder, who adopted Islām as a new religion, implemented several policies that restricted the religious, social, and economic freedoms of non-Muslims in the country. In contrast, Arghun, a staunch Buddhist who ascended the Ilkhanid throne, pursued a pro-Jewish policy and appointed Sa’d al-Dawla, a Jewish physician, as vizier. During Sa’d al-Dawla’s two-year tenure as vizier, the Jews in the Ilkhanid experienced their most prosperous period in the state’s history. Under the Muslim Ilkhanid rulers, Ghazan and Öljeitü, the Jews, like other non-Muslim groups, encountered various policies implemented by these rulers. The primary aim of this study is to examine the activities of Jews in the administrative apparatus of the Ilkhanid and to explore how they were treated by the Ilkhanid rulers as a community living within the state, based on contemporary primary sources.