History Studies 1309-4688 1309-4173 Osman KÖSE 10.9737/historystudies.1766003 History of The Republic of Turkiye Türkiye Cumhuriyeti Tarihi Yedigün Dergisinde Modern Savaş Teknolojileri, Hava Gücü, Kimyasal Silahlar ve Yeni Savaş Doktrinleri (1933-1950) Modern Warfare Technologies, Air Power, Chemical Weapons and New Warfare Doctrines in Yedigün Magazine (1933-1950) https://orcid.org/0000-0001-6153-2076 Çelebi Seren ÇANKIRI KARATEKİN ÜNİVERSİTESİ 02 24 2026 0 18(1) 259 276 08 15 2025 02 08 2026 Copyright © 2009, History Studies 2009 History Studies

I. Dünya Savaşı sırasında matbuat kullanımının yükselmesi, dünya çapında yayımlanan dergilerin sayısının hemen hemen her konuda artmasına yol açmıştır. Değişen ve dönüşen dünyanın gidişatına paralel olarak şekillenen matbuat, etkisini her alanda hissettirmiştir. Dünyanın dört bir yanında, toplumu ilgilendiren moda, magazin, savaş, aile gibi konularda süreli yayınlar yayımlanmaya başlanmıştır. Toplumlarını değişen ve dönüşen dünyaya uyumlu bir şekilde şekillendirmek isteyen devletler, toplumlarını bilinçlendirme sürecinde süreli yayınları bir araç olarak kullanmaya yönelmiştir. Henüz yeni kurulmuş bir devlet olan Türkiye Cumhuriyeti de bu devletlerden biridir. Türkiye Cumhuriyeti içerisinde gerçekleştirilen yenilikler gerek devletin kendi bünyesinde gerek de şahsi olarak çıkarılan dergilerde yayımlanmıştır. Bu yayınlardan biri, 15 Mart 1933 tarihinde Yedigün dergisidir. Bu çalışmanın amacı, Yedigün Dergisinde yer alan dönemin en önemli olayı olan II. Dünya Savaşına dair izlerini incelemektir. Bütün dünyayı etkisi altına alan II. Dünya Savaşı, Yedigün dergisi tarafından kayıtsız kalınmadan ele alınmış ve I. Dünya Savaşı’ndan farkı ortaya koyulmuş, yayımlanan yazılarda değişen savaş teknolojisi üzerinde durulmuştur. Özellikle hava silahlarının etkileri vurgulanmış ve halkın bilinçlenmesi amacıyla yazılar yayımlanmıştır. Bu makalede, bu yayımlar üzerinden savaşın değişen ve dönüşen yüzü ele alınacak, hava saldırılarının sivil halk üzerindeki etkisi tartışılacak ve toplumun bu konuda bilinçlendirilmesi için gerekli tedbirler hakkında yazılar değerlendirilecektir.

The rise in the use of the press during World War I led to an increase in the number of magazines published worldwide on almost every topic. Shaped in parallel with the changing and transforming world, the press made its impact felt in every field. Around the world, periodicals began to be published on topics related to society such as fashion, entertainment, war, and family. States seeking to shape their societies in a way that aligns with the changing world have turned to periodicals as a tool in the process of raising societal awareness. The Republic of Turkey, a newly established state, is one of these countries. The reforms carried out within the Republic of Turkey were published both within the state itself and in magazines published individually. One of these publications is Yedigün magazine, which was first published on March 15, 1933. The aim of this study is to examine the traces of World War II, the most significant event of the era, as reflected in Yedigün magazine. The Second World War, which affected the entire world, was addressed by Yedigün magazine without indifference, highlighting the differences between it and World War I, with a focus on the changing technology of warfare in the published articles. In particular, the effects of aerial weapons were emphasized, and articles were published to raise public awareness. This article will discuss the changing and transforming face of war through these publications, examine the effects of airstrikes on civilian populations, and evaluate articles on the necessary measures to raise societal awareness on this issue.

 Savaş II. Dünya Savaşı Hava Silahları Sivil War World War II Aerial Weapons Civil Ahıskal, A. “Harpte Tayyare ve Tayyareci”, Yedigün Dergisi (10 Eylül 1940) 5. Ahıskal, A. “Hava Zaferleri”, Yedigün Dergisi (5 Eylül 1939) 8-9. Ahıskal, A. “Havacılığın En Meraklı Tarafları”, Yedigün Dergisi (15 Mayıs 1941) 6-7. Ahıskal, A. “Havadan Gelecek Tehlike”, Yedigün Dergisi (17 Ekim 1939) 3-4. Ahıskal, A. “Tayyareci Olmak İstiyorum”, Yedigün Dergisi (12 Aralık 1939) 16. Ahıskal, A. “Tayyareci Olmak İstiyorum”, Yedigün Dergisi (27 Şubat 1940) 12. Ahıskal, A. “Tayyareci Olmak İstiyorum”, Yedigün Dergisi (28 Kasım 1939) 17. Ahıskal, A. “Tayyareci Olmak İstiyorum”, Yedigün Dergisi (5 Aralık 1939) 17. Atabek, Eşref Şefik. “Uçan Kaleler”, Yedigün Dergisi (27 Ocak 1941) 10-11. Atabey, E.S. “Bugünkü Harp ve Tayyare”, Yedigün Dergisi (30 Nisan 1940) 10-11,17. Çakmakcı, İsmail. “Topyekün Savunma ve Milli Seferberlik”, Ankara Nümune Hastanesi Bülteni VI, no. 5-6 (1966): 577-579. Çelik, Mümin. “Yedigün Dergisi Üzerine Bir İnceleme” Yüksek lisans tezi, Kırıkkale Üniversitesi, 2017. Ergin, Mehmet Akif. “Yedigün Mecmuasındaki Röportaj ve Anılar Üzerine Bir Araştırma” Yüksek lisans tezi, Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi, 2019. Eşref Şefik, “Bu Gidişle Yolcu Tayyarelerine Sporcular Binecek”, Yedigün Dergisi (6 Ağustos 1940) 15. Eşref Şefik, “Bu Harbi Kazanacak Silah Tayyare Midir”, Yedigün Dergisi (31 Mart 1941) 10-11. Eşref Şefik, “Hava Harplerinde Avcı ve Bombardıman Tayyareleri”, Yedigün Dergisi (30 Ocak 1940) 10-11-12. G, V. “Churchill Kimdir?”, Yedigün Dergisi (27 Aralık 1941) 8-9. Gövsa, İbrahim Alaettin. “Hitler Normal Midir?”, Yedigün Dergisi (14 Kasım 1939) 5. Gövsa, İbrahim Alaettin. “Şakuli Harp ve Kör Döğüşü”, Yedigün Dergisi (30 Nisan 1944) 5. Kocaman, Enise, “Türkiye'de Domestik Kültürün Değişimi: Yedigün Dergisi Üzerinden Bir İnceleme (1933-1940)” Yüksek lisans tezi, İstanbul Bilgi Üniversitesi, 2022. Koçak, Cemil. Geçmişiniz İtinayla Temizlenir, İstanbul: İletişim Yayınları, 2013. Nizamettin Nazif, “Mussolini ve Hitler”, Yedigün Dergisi (13 Mayıs 1945) 4. Ömer Rıza, “Hitler Nasıl Yaşar”, Yedigün Dergisi (15 Kasım 1933) 3. Ömer Rıza, “Mussolini”, Yedigün Dergisi (12 Nisan 1933) 5,15. R, F. “Harbi İnsanileştirmeli Mi?”, Yedigün Dergisi (11 Nisan 1939) 10. R, N. “Harp Refah Getirir Mi?”, Yedigün Dergisi (4 Ekim 1938) 3-4. S., “Orduların Makinalaşması ve Motörleşmesi”, Yedigün Dergisi (3 Şubat 1937) 10-11. Süer, Seyfi. “Boğucu Gaz”, Yedigün Dergisi (22 Ocak 1936) 3-4. Şahin, Şadan, “Halide Edip Adıvar'ın Yedigün Dergisi ve Tan Gazetesi'nde Çıkan Yazıları (1936-1944) İnceleme-Metin” Yüksek lisans tezi, Marmara Üniversitesi, 2008. Şükrü, T. “55.000.000 Asker 23.000 Tayyare”, Yedigün Dergisi (8 Nisan 1936) 3-4. T, S. “Türk Pazusu”, Yedigün Dergisi (24 Mart 1937) 22. Tevfik Tuğrul, Bombardımanlar, Yedigün Dergisi (18 Ekim 1943) 2, 7, 11. Tunç, Nezihe, “Kadın-Kadın Hakları Sedat Simavi'nin Yedigün Dergisinde Kadın Konusunun İşlenmesi (1933-1938)” Yüksek lisans tezi, Gazi Üniversitesi, 1988. Yalçın, Hüseyin Cahit. “Harp İstiyenler”, Yedigün Dergisi (8 Nisan 1936) 5. Yalın, Ahmet İlteriş. “Bir Şiir Mektebi Olarak Yedigün Mecmuası” Yüksek lisans tezi, Gazi Üniversitesi, 2012. Yedigün Dergisi, “Avrupa Silah Başında” (8 Ocak 1936) 18-19,30. Yedigün Dergisi, “Bomba Yağmuru” (6 Aralık 1943) 2. Yedigün Dergisi, “Bu Harbin Çocuğu” (27 Aralık 1943) 7,9. Yedigün Dergisi, “Bu Harpte Kadın” (31 Aralık 1944) 10-11,15. Yedigün Dergisi, “Fotoğraflarla Hadiseleri Takip Edelim” (24 Ekim 1939) 8. Yedigün Dergisi, “Fotoğraflarla Hadiseleri Takip Edelim” (26 Eylül 1939) 8-9. Yedigün Dergisi, “Fotoğraflarla Hadiseleri Takip Edelim”, 8. Yedigün Dergisi, “Geçen Harbi Kim Çıkardı” (12 Eylül 1939) 1, 5. Yedigün Dergisi, “General Wavel” (10 Şubat 1941) 2. Yedigün Dergisi, “Harbin Kadını” (16 Nisan 1944) 2. Yedigün Dergisi, “Harbin Kadını” (21 Şubat 1944) 2. Yedigün Dergisi, “Harpte Dünya Kadını” (21 Eylül 1942) 2. Yedigün Dergisi, “Harpte Tayyare” (1 Haziran 1942) 2. Yedigün Dergisi, “Hava Kruvazörleri” (19 Eylül 1939) 10-11. Yedigün Dergisi, “Havadan Gelen Korku” (19 Haziran 1935) 3-4. Yedigün Dergisi, “Havalarda Üstünlük” (12 Temmuz 1943) 2. Yedigün Dergisi, “Hitler Kim?” (5 Nisan 1933) 7-8. Yedigün Dergisi, “İngiliz Tayyarelerinin Muvaffakiyetli Akınları” (4 Haziran 1940) Kapak Sayfası. Yedigün Dergisi, “İstikbaldeki Muharebeler Nasıl Olacak?” (2 Mayıs 1934) 11-12,19. Yedigün Dergisi, “Muharebede Zafer En Çok Sürat Gösterenindir” (24 Temmuz 1935) 17,21. Yedigün Dergisi, “Müthiş Bombardımanlar”, (31 Mayıs 1943) 2. Yedigün Dergisi, “Paraşüt Harbi İflas Etti” (4 Haziran 1940) 6. Yedigün Dergisi, “Sihirbaz Tayyareler” (25 Haziran 1940) 7. Yedigün Dergisi, “Son Bir Haftalık Dünya Harbinin Muhtelif Hadiselerine Bir Kuşbakışı” (18 Haziran 1940) 10. Yedigün Dergisi, “Temiz Kan Davası” (21 Ağustos 1935) 3-4. Yedigün Dergisi, “Tepkili Uçaklar” (19 Haziran 1948) 6-7. Yedigün Dergisi, “Torpilli Tayyare” (13 Aralık 1938) 11. Yedigün Dergisi, “Uçan Hemşireler” (23 Ekim 1948) 20. Yedigün Dergisi, “Yarın Dünyada Harp Olursa” (12 Ocak 1934) 9. Yedigün Dergisi, “Yedigün 2. Senesine Girerken” (7 Mart 1934), 5. Yedigün Dergisi, “Yedigün Çıkarken” (15 Mart 1933), 15. Yedigün Dergisi, “Yedigünün Büyük Muvaffakiyeti” (28 Şubat 1934), 17. Yedigün Dergisi, “Yıkılan Herşey!” (23 Temmuz 1944) 2. Yedigün Dergisi, Tayyareye Karşı Yeni Bir Silah, (12 Ocak 1938) 6. Yedigün Dergisi,” Fotoğraflarla Hadiseleri Takip Edelim” (3 Teşrinievvel 1939), 8.