Öz
Antik çağlardan itibaren her toplumda özel anlarda bir şeyi yapma veya yapmamanın uğur ya da uğursuzluk getireceğine dair inanışlar yer etmiştir. Her toplumun kutsiyet telakkisine göre değişmekle birlikte daha ziyade su, ateş, gök veya doğa olayları ile ilgili hadiselerin iyilik ya da kötülüğün habercisi olduğuna, uğur ya da tehlikeye işaret ettiğine inanılır. Ortak coğrafyada, müşterek bir bellekten beslenen Türk-Moğol ulusları arasında da bu türden batıl inançlara rastlanır. Birçoğu, Türkler ve Moğollar arasında güçlü bir taban bulmuş olan Şamanizm’den kaynaklandığı için bu iki ulus arasındaki batıl itikatlar, dikkat çekici bir benzerlik göstermektedir. Dönemin yerli/yabancı seyyah ve müelliflerinin dikkatini çeken, mantıksal dayanağından ziyade kozmik ve ritüelistik anlamıyla ön plana çıkan bu alışkanlıklar, zamanla gizemli metaforlara dönüşerek bozkır halk kültüründe derin simgesel anlamlar kazanmıştır. Bu makalede genel olarak Türk-Moğol toplumları arasında yapılmasının uğur veya uğursuzluk getireceğine inanılan, bazıları günümüze kadar intikal etmiş batıl inanışlardan bahsedilecektir.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Alinge, Curt. Moğol Kanunları. Çeviren Coşkun Üçok, İstanbul: Bilge Kültür Sanat, 2022.
- Anonim. Moğolların Gizli Tarihi. Çeviren Ahmet Temir, Ankara: TTK Yayınları, 1986.
- Âşık Paşazade. Osmanoğulları’nın Tarihi. Hazırlayan K. Yavuz-M. A. Y. Saraç, İstanbul: K Kitaplığı, 2003.
- Barthold, Vasilij Vladimiroviç. Orta Asya Türk Tarihi Hakkında Dersler. Ankara: Türk Tarih Kurumu Yayınları, 2013.
- Boratav, Pertev Naili. Türk Mitolojisi (Oğuzların-Anadolu, Azerbaycan ve Türkmenistan Türk-lerinin Mitolojisi). Ankara: Bilgesu Yayınları, 2012.
- Boyle, J. A. “Dynastic And Political History of The Il-Khans”. Cambridge History of Iran V, (2007): 303-421.
- Boyle, J. A. “Turkish and Mongol Shamanism in the Middle Ages”. Folklore 83, sy 3, (1972): 177-193.
- Ch’un, Ch’ang. Cengiz Han’ın Ölümsüzlük Arayışı Taoist Simyacı Bir Keşişin Türkistan Seya-hatnâmesi (1221-1224). Çeviren Gülşah Hasgüçmen, İstanbul: Kronik Kitap, 2022.
- Crucis, Ricoldus De Monte. Doğu Seyahatnâmesi Bir Dominikan Keşişin Anadolu ve Ortadoğu Yolculuğu 1289-1291. Çeviren Ahmet Deniz Altunbaş, İstanbul: Kronik Kitap, 2018.
- Cüveynî, Alaaddin Ata Melik. Tarih-i Cihan Güşa. Çeviren Mürsel Öztürk, Ankara: Türk Tarih Kurumu Yayınları, 2014.
- Çakan, İsmail Lütfi. Hurafeler ve Batıl İnanışlar. İstanbul: Marifet, 1981.
- Dilek, İbrahim. Resimli Türk Mitolojisi Sözlüğü (Altay/Yakut). Ankara: Türk Dünyası Vakfı, 2014.
- D’ohsson, Abraham Constantin. Moğol Tarihi: Denizler İmparatoru Cengiz. Çeviren Bahadır Apaydın, İstanbul: Nesnel Yayınları, 2008.
- Eberhard, W. Çin’in Şimal Komşuları. Çeviren Nimet Uluğtuğ, Ankara: Türk Tarih Kurumu Yayınları, 1996.
- Eliade, Mircea. İmgeler ve Simgeler. Çeviren Mehmet Ali Kılıçbay, Ankara: Doğu Batı Yayınları, 2022.
- Eliade, Mircea. Şamanizm. Çeviren İsmet Birkan, İstanbul: İmge Kitabevi, 1999.
- Gökyay, Orhan Şaik. Dede Korkut Hikâyeleri. İstanbul: MEB Yayınevi, 1976.
- Gregory Abû’l-Farac. Abû’l-Farac Tarihi. Çeviren Ö. Riza Doğrul, II. cilt, Ankara: Türk Tarih Kurumu Yayınları, 1999.
- İbn Battuta. İbn Battuta Seyahatnâmesi. Çeviren A. Sait Aykut. I. cilt, İstanbul: YKY Yayınları. 2000.
- İbn Fazlan. İbn Fazlan Seyahatnâmesi. Çeviren Ramazan Şeşen, İstanbul: Bedir Yayınevi, 1975.
- İbn Kesir. Büyük İslam Tarihi el-Bidâye ve’n-Nihâye. Çeviren Mehmet Keskin, XIII. cilt, İstanbul: Çağrı Yayınları, 1995.
- İnan, Abdülkadir. Hurafeler ve Menşeleri. Ankara: Nur Matbaası, 1962.
- İnan, Abdülkadir. “Müslüman Türklerde Şamanizm Kalıntıları”. Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, sy 4, (1952): 19-30.
- İnan, Abdülkadir. Tarihte ve Bugün Şamanizm/Materyaller ve Araştırmalar. Ankara: Türk Tarih Kurumu Yayınları, 2013.
- İnostrantsev, K. “Eski Türklerin İnançları Hakkında Bir Kaç Söz”. Belleten 14, sy 53, (1950): 45-48.
- Kafesoğlu, İbrahim. Eski Türk Dini. Ankara: Kültür Bakanlığı Yayınları, 1980.
- Kaşgarlı Mahmud. Divân-ı Lügâti’t Türk. Çeviren Besim Atalay, I., III. ciltler Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları, 1985-1986.
- Korykoslu Hayton. Doğu Ülkeleri Tarihinin Altın Çağı. Çeviren Altay Tayfun Özcan, İstanbul: Selenge Yayınları, 2015.
- Köprülü, Mehmed Fuad. “İslam Sufi Tarikatlerine Türk-Moğol Şamanlığının Tesiri”. Çeviren Yaşar Altan, Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 18, (1970): 141-152.
- Kütük, Ahmet. “Metinler Arası İlişki Bağlamında Orta Çağ Tarih Yazımında İktibas Yöntemi ve Bilgi Deformasyonu”. Mukaddime 12, sy 1, (2021): 45-68. https://doi.org/10.19059/mukaddime.781096.
- Mandeville, John. The Travels of Sir John Mandeville. London: Macmillan and Co., 1900.
- Marco Polo. Marco Polo’nun Gezi̇ler Ki̇tabı. Çeviren Ömer Güngören, İstanbul: Yol Yayınları, 1985.
- Mehmed Esad Efendi. Üss-i Zafer. İstanbul, 1293.
- Menander Protector. The History of Menander the Guardsman. Translation R. C. Blockley, Britain: Francis Cairns, 1985.
- Minhac-ı Sirac el-Cüzcanî. Tabakat-ı Nâsırî Moğol İstilasına Dair Kayıtlar. Çeviren Mustafa Uyar, İstanbul: Ötüken Neşriyat, 2022.
- Mirhand. Ravzatu’s-Safâ’ya Göre Moğollar (1155-1259). Çeviren Mustafa Köksal, İstanbul: Albaraka Yayınları, 2025.
- Myrinalı Agathias. Bizans Tarihi: Agathias Kroniği (552-559). Çeviren Hüseyin Uçar, İstanbul: Timaş Yayınları, 2023.
- Odoric of Pordenone. “The Eastern Parts of The World Described”. Cathay and The Way Thither, Çeviren Clonel Sir Henry Yule, London: Hakluty Society, 1913. II:97-277.
- Orkun, Hüseyin Namık. Eski Türk Yazıtları. Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları, 1994.
- Ögel, Bahaeddin. Türk Mitolojisi. I. cilt, Ankara: Türk Tarih Kurumu Yayınları, 1993.
- Özcan, Abdülkadir. “Etmeydanı”. TDV İslam Ansiklopedisi, cilt 11. İstanbul: TDV Yayınları, 1995, 497-498.
- Plano Carpini. Moğolistan Seyahatnâmesi 13. Yüzyılda Avrupa’dan Asya’ya Yolculuk (1245-1247). Çeviren Ergin Ayan, İstanbul: Kronik Kitap, 2018.
- Radloff, Wilhelm. Türklük ve Şamanlık. Çeviren A. Temir, T. Andaç, N. Uğurlu, İstanbul: Örgün Yayınevi, 2008.
- Rashiduddin Fazlullah. Jami’u’t-Tawarikh: Compendium of Chronicles (A History of the Mongols). Translation W. M. Thackston, I-II. vols., Harvard: Harvard University Press, 1998.
- Roux, Jean Paul. Türklerin ve Moğolların Eski-Dini. Çeviren Aykut Kazancıgil, İstanbul: İşaret Yayınları, 1994.
- Ruysbroeckli Williem. Mengü Han’ın Sarayına Yolculuk 1253-1255. Çeviren Zülal Kılıç, İstanbul: Kitap Yayınevi, 2010.
- Sayılır, Şeyda Büyükcan. “Türklerin Ağaç İle Mitolojik ve Tarihî Bağları Üzerine Bir Değerlendirme”. Genel Türk Tarihi Araştırmaları Dergisi 3, sy 6, (2021): 187-198. https://doi.org/10.53718/gttad.940879.
- Şihabeddin b. Fazlullah el-Ömerî. Türkler Hakkında Gördüklerim ve Duyduklarım (Mesaliku’l Ebsar). Çeviren Ahsen Batur, İstanbul: Selenge Yayınları, 2014.
- Tanyu, Hikmet. “Türklerde Ağaçla İlgili İnançlar”. Türk Folkloru Araştırmaları Yıllığı, (1975): 129-142.
- Togan, Zeki Velidi. Oğuz Destanı-Reşideddin Oğuznâmesi, Tercüme ve Tahlili. İstanbul: Enderun Kitabevi, 1982.
- Vambery, Arminius. Sketches of Central Asia. Philadelphia: H. Allen & Co, 1868.
Öz
Since ancient times, there have been beliefs in every society that doing or not doing something would bring good luck or bad luck. Although it varies according to the holiness perception of each society, it is believed that events related to water, fire, sky or natural events are the harbingers of good or evil, and indicate luck or danger. Similar superstitions also emerged among the Turkish-Mongolian nations who shared a common geography and a common memory. These habits, which attracted the attention of local/foreign travelers and authors of the period and came to the fore with their ritualistic meaning rather than their logical basis, acquired deep symbolic meanings in the steppe folk culture. This article will discuss superstitions that are generally nourished by Turkish-Mongolian Shamanism, believed to bring good luck or bad luck, and some of which have survived to the present day
Kaynakça
- Alinge, Curt. Moğol Kanunları. Çeviren Coşkun Üçok, İstanbul: Bilge Kültür Sanat, 2022.
- Anonim. Moğolların Gizli Tarihi. Çeviren Ahmet Temir, Ankara: TTK Yayınları, 1986.
- Âşık Paşazade. Osmanoğulları’nın Tarihi. Hazırlayan K. Yavuz-M. A. Y. Saraç, İstanbul: K Kitaplığı, 2003.
- Barthold, Vasilij Vladimiroviç. Orta Asya Türk Tarihi Hakkında Dersler. Ankara: Türk Tarih Kurumu Yayınları, 2013.
- Boratav, Pertev Naili. Türk Mitolojisi (Oğuzların-Anadolu, Azerbaycan ve Türkmenistan Türk-lerinin Mitolojisi). Ankara: Bilgesu Yayınları, 2012.
- Boyle, J. A. “Dynastic And Political History of The Il-Khans”. Cambridge History of Iran V, (2007): 303-421.
- Boyle, J. A. “Turkish and Mongol Shamanism in the Middle Ages”. Folklore 83, sy 3, (1972): 177-193.
- Ch’un, Ch’ang. Cengiz Han’ın Ölümsüzlük Arayışı Taoist Simyacı Bir Keşişin Türkistan Seya-hatnâmesi (1221-1224). Çeviren Gülşah Hasgüçmen, İstanbul: Kronik Kitap, 2022.
- Crucis, Ricoldus De Monte. Doğu Seyahatnâmesi Bir Dominikan Keşişin Anadolu ve Ortadoğu Yolculuğu 1289-1291. Çeviren Ahmet Deniz Altunbaş, İstanbul: Kronik Kitap, 2018.
- Cüveynî, Alaaddin Ata Melik. Tarih-i Cihan Güşa. Çeviren Mürsel Öztürk, Ankara: Türk Tarih Kurumu Yayınları, 2014.
- Çakan, İsmail Lütfi. Hurafeler ve Batıl İnanışlar. İstanbul: Marifet, 1981.
- Dilek, İbrahim. Resimli Türk Mitolojisi Sözlüğü (Altay/Yakut). Ankara: Türk Dünyası Vakfı, 2014.
- D’ohsson, Abraham Constantin. Moğol Tarihi: Denizler İmparatoru Cengiz. Çeviren Bahadır Apaydın, İstanbul: Nesnel Yayınları, 2008.
- Eberhard, W. Çin’in Şimal Komşuları. Çeviren Nimet Uluğtuğ, Ankara: Türk Tarih Kurumu Yayınları, 1996.
- Eliade, Mircea. İmgeler ve Simgeler. Çeviren Mehmet Ali Kılıçbay, Ankara: Doğu Batı Yayınları, 2022.
- Eliade, Mircea. Şamanizm. Çeviren İsmet Birkan, İstanbul: İmge Kitabevi, 1999.
- Gökyay, Orhan Şaik. Dede Korkut Hikâyeleri. İstanbul: MEB Yayınevi, 1976.
- Gregory Abû’l-Farac. Abû’l-Farac Tarihi. Çeviren Ö. Riza Doğrul, II. cilt, Ankara: Türk Tarih Kurumu Yayınları, 1999.
- İbn Battuta. İbn Battuta Seyahatnâmesi. Çeviren A. Sait Aykut. I. cilt, İstanbul: YKY Yayınları. 2000.
- İbn Fazlan. İbn Fazlan Seyahatnâmesi. Çeviren Ramazan Şeşen, İstanbul: Bedir Yayınevi, 1975.
- İbn Kesir. Büyük İslam Tarihi el-Bidâye ve’n-Nihâye. Çeviren Mehmet Keskin, XIII. cilt, İstanbul: Çağrı Yayınları, 1995.
- İnan, Abdülkadir. Hurafeler ve Menşeleri. Ankara: Nur Matbaası, 1962.
- İnan, Abdülkadir. “Müslüman Türklerde Şamanizm Kalıntıları”. Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, sy 4, (1952): 19-30.
- İnan, Abdülkadir. Tarihte ve Bugün Şamanizm/Materyaller ve Araştırmalar. Ankara: Türk Tarih Kurumu Yayınları, 2013.
- İnostrantsev, K. “Eski Türklerin İnançları Hakkında Bir Kaç Söz”. Belleten 14, sy 53, (1950): 45-48.
- Kafesoğlu, İbrahim. Eski Türk Dini. Ankara: Kültür Bakanlığı Yayınları, 1980.
- Kaşgarlı Mahmud. Divân-ı Lügâti’t Türk. Çeviren Besim Atalay, I., III. ciltler Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları, 1985-1986.
- Korykoslu Hayton. Doğu Ülkeleri Tarihinin Altın Çağı. Çeviren Altay Tayfun Özcan, İstanbul: Selenge Yayınları, 2015.
- Köprülü, Mehmed Fuad. “İslam Sufi Tarikatlerine Türk-Moğol Şamanlığının Tesiri”. Çeviren Yaşar Altan, Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 18, (1970): 141-152.
- Kütük, Ahmet. “Metinler Arası İlişki Bağlamında Orta Çağ Tarih Yazımında İktibas Yöntemi ve Bilgi Deformasyonu”. Mukaddime 12, sy 1, (2021): 45-68. https://doi.org/10.19059/mukaddime.781096.
- Mandeville, John. The Travels of Sir John Mandeville. London: Macmillan and Co., 1900.
- Marco Polo. Marco Polo’nun Gezi̇ler Ki̇tabı. Çeviren Ömer Güngören, İstanbul: Yol Yayınları, 1985.
- Mehmed Esad Efendi. Üss-i Zafer. İstanbul, 1293.
- Menander Protector. The History of Menander the Guardsman. Translation R. C. Blockley, Britain: Francis Cairns, 1985.
- Minhac-ı Sirac el-Cüzcanî. Tabakat-ı Nâsırî Moğol İstilasına Dair Kayıtlar. Çeviren Mustafa Uyar, İstanbul: Ötüken Neşriyat, 2022.
- Mirhand. Ravzatu’s-Safâ’ya Göre Moğollar (1155-1259). Çeviren Mustafa Köksal, İstanbul: Albaraka Yayınları, 2025.
- Myrinalı Agathias. Bizans Tarihi: Agathias Kroniği (552-559). Çeviren Hüseyin Uçar, İstanbul: Timaş Yayınları, 2023.
- Odoric of Pordenone. “The Eastern Parts of The World Described”. Cathay and The Way Thither, Çeviren Clonel Sir Henry Yule, London: Hakluty Society, 1913. II:97-277.
- Orkun, Hüseyin Namık. Eski Türk Yazıtları. Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları, 1994.
- Ögel, Bahaeddin. Türk Mitolojisi. I. cilt, Ankara: Türk Tarih Kurumu Yayınları, 1993.
- Özcan, Abdülkadir. “Etmeydanı”. TDV İslam Ansiklopedisi, cilt 11. İstanbul: TDV Yayınları, 1995, 497-498.
- Plano Carpini. Moğolistan Seyahatnâmesi 13. Yüzyılda Avrupa’dan Asya’ya Yolculuk (1245-1247). Çeviren Ergin Ayan, İstanbul: Kronik Kitap, 2018.
- Radloff, Wilhelm. Türklük ve Şamanlık. Çeviren A. Temir, T. Andaç, N. Uğurlu, İstanbul: Örgün Yayınevi, 2008.
- Rashiduddin Fazlullah. Jami’u’t-Tawarikh: Compendium of Chronicles (A History of the Mongols). Translation W. M. Thackston, I-II. vols., Harvard: Harvard University Press, 1998.
- Roux, Jean Paul. Türklerin ve Moğolların Eski-Dini. Çeviren Aykut Kazancıgil, İstanbul: İşaret Yayınları, 1994.
- Ruysbroeckli Williem. Mengü Han’ın Sarayına Yolculuk 1253-1255. Çeviren Zülal Kılıç, İstanbul: Kitap Yayınevi, 2010.
- Sayılır, Şeyda Büyükcan. “Türklerin Ağaç İle Mitolojik ve Tarihî Bağları Üzerine Bir Değerlendirme”. Genel Türk Tarihi Araştırmaları Dergisi 3, sy 6, (2021): 187-198. https://doi.org/10.53718/gttad.940879.
- Şihabeddin b. Fazlullah el-Ömerî. Türkler Hakkında Gördüklerim ve Duyduklarım (Mesaliku’l Ebsar). Çeviren Ahsen Batur, İstanbul: Selenge Yayınları, 2014.
- Tanyu, Hikmet. “Türklerde Ağaçla İlgili İnançlar”. Türk Folkloru Araştırmaları Yıllığı, (1975): 129-142.
- Togan, Zeki Velidi. Oğuz Destanı-Reşideddin Oğuznâmesi, Tercüme ve Tahlili. İstanbul: Enderun Kitabevi, 1982.
- Vambery, Arminius. Sketches of Central Asia. Philadelphia: H. Allen & Co, 1868.
Ayrıntılar
| Birincil Dil | Türkçe |
|---|---|
| Konular | Orta Asya Tarihi, Türk Bozkır Kültürü, Türk Halkları ve Toplulukları, Türk Kültür Tarihi |
| Bölüm | Araştırma Makalesi |
| Yazarlar | |
| Gönderilme Tarihi | 16 Mayıs 2025 |
| Kabul Tarihi | 22 Eylül 2025 |
| Yayımlanma Tarihi | 4 Şubat 2026 |
| DOI | https://doi.org/10.9737/historystudies.1700592 |
| IZ | https://izlik.org/JA89JK94WR |
| Yayımlandığı Sayı | Yıl 2026 Sayı: 18(1) |
Amaç ve Kapsam
History Studies tarih alanında yapılan çalışmaları yayınlayarak bu alanda bir literatür oluşturmak amacıyla kurulmuş uluslararası nitelikte hakemli akademik bir dergidir ve akademisyenler, araştırmacılar ve lisansüstü öğrenciler için zengin ve kaliteli bir literatür sağlamayı hedeflemektedir.
Tarihin her alanı, tüm zaman ve mekanlar derginin konuları dahilindedir. Bu nedenle modern zamandan tarihin bilinen ilk zamanlarına varıncaya kadar olan kesitte cereyan eden siyasi, sosyal, askeri ve ekonomik gelişmeler bu dergide kendine yer bulmaktadır.
History Studies modern zamandan tarihin bilinen ilk zamanlarına varıncaya kadar olan kesitte cereyan eden siyasi, sosyal, askeri ve ekonomik gelişmeleri konu edinen makaleleri yayınlar.
History Studies’te yayınlanan makale türleri:
-Orijinal araştırma makaleleri
-Derleme makaleler
-Sempozyum Bildirisi olarak sunulmuş fakat yayımlanmamış bildiriler ve tezlerden üretilmiş makaleler (yayınlanma kararı alanın bu türdeki makalelerin tezden üretildiği bilgisi dipnotunda belirtilmelidir).
History Studies’e yazar/lar tarafından gönderilen tüm yazılar, editörler tarafından hakem değerlendirmesine yönelik ön değerlendirmeye tabi tutulur.
Editör onayından sonra en az iki bağımsız ve uzman hakem tarafından çift körleme yöntemi ile değerlendirilir.
History Studies’in içeriğine anında açık erişim sağlamaktadır.
History Studies, kamuoyuna daha fazla küresel bilgi alışverişini destekler.
Yazım Kuralları
GENEL İLKELER
- History Studies Şubat, Mayıs, Ağustos ve Kasım aylarında üç ayda bir yayınlanan hakemli bir dergidir. Yayın dili Türkçe ve İngilizcedir. Almanca ve Fransızca yazılmış makaleler de yayın kurulu kararıyla kabul edilebilir.
- Makaleler, 4,000 ila 8,000 kelime arasında olmalıdır. Blok alıntılar makalenin toplam kelime sayısının %10'unu geçmemelidir. Blok alıntı sınırı kuralı üç veya daha fazla satırdan oluşan doğrudan alıntılar için geçerlidir.
- Makaleler sisteme Word formatında yüklenmelidir. Lütfen makalenizi PDF olarak göndermeyiniz.
- Makalenizi hazırlamaya yardımcı olmak için lütfen Makale Yazım Şablonunu inceleyiniz. Makalenizi hazırlarken History Studies'te daha önce yayımlanmış çalışmalardan ziyade güncel Yazım Kuralları ve Makale Yazım Şablonunu esas alınız.
- Editörler, hem Türkçe hem de İngilizce başlıklarda açıklık ve doğruluğu sağlamak için gerekli değişiklikleri yapma hakkını saklı tutar.
- Gönderilen Türkçe çalışmalarda en az makale tam metninin %10'u kadar genişletilmiş İngilizce özet (Summary) eklenmelidir. Genişletilmiş İngilizce özet makalenin amacını, önemini, yöntemini, temel bulguları ve sonuçlarını içermelidir.
- Gönderilen yazıların daha önce başka bir yerde yayımlanmamış olması veya aynı anda başka bir yerde değerlendirme aşamasında olmaması gerekmektedir.
- Yayımlanmamış sempozyum/kongre bildirilerinin yayımı ise sempozyum/kongre bildirisinin gözden geçirilmiş hali olduğunun belirtilmesi şartıyla mümkündür.
- Tez çalışmalarından üretilen makalelerde çalışmanın tezden üretildiği belirtilmeli ve makalenin tezden bağımsız olarak özgün bir katkı sunduğu net bir şekilde ortaya konulmalıdır. Tezden üretilmiş makalelerin dilimle yöntemiyle üretilmemiş olması ve tezle yüksek benzerlik taşımaması gerekmektedir.
- Makale yazarlarının tamamının en az Doktora derecesine sahip olmaları gerekmektedir. ( 1 Kasım 2024 öncesinde gönderilmiş olan ve aktif olarak değerlendirme sürecinde bulunan makaleler bu kuraldan muaftır.)
- Makalesi yayınlanan bir yazarın bir sonraki makalesi en erken 6 sayı sonra yayınlanabilir. (Bu kural yalnızca yazarın sorumlu/birinci yazar olduğu durumlarda geçerlidir. İkinci yazar olduğu ve makalenin sorumlu yazarı olmadığı durumlarda bu kural aranmaz.)
- İmlâ ve noktalama açısından, makalenin ya da konunun zorunlu kıldığı özel durumlar dışında (Örneğin özel terminoloji, yabancı dilde kullanılan özel terimler gibi), Türk Dil Kurumunun İmlâ Kılavuzu esas alınmalıdır.
- Yazar kişisel bilgileri, çıkar çatışması, fon/destek ve yazar katkı beyanları ile varsa makaleniz hakkında eklemek istediğiniz diğer hususları lütfen ön yazıya (cover letter) ekleyin.
- Lütfen makalenizde kullanılan görselleri yalnızca Ekler bölümüne ekleyiniz. Görsellerin yüksek kalitede olması gerekmektedir (çizim için 1200 dpi, gri tonlama için 600 dpi, renkli için 300 dpi). Fotoğraf çekimiyle elde edilen düşük kaliteli görselleri kullanmayınız.
İlgili Dokümanlar:
Kaynak Gösterme Rehberi
Makale Yazım Şablonu
Telif Hakkı Devir Formu
Makale Ön Değerlendirme Formu
Örnek Ön Yazı Şablonu (Cover Letter)
Etik İlkeler ve Yayın Politikası
History Studies Yayın Etiği ve Yayında Suiistimal Beyanı
History Studies, tüm paydaşlarından uluslararası akademik etik ilkelerini gönüllü olarak benimsemelerini ve uygulamalarını bekler. History Studies, tarih alanında uluslararası bilimsel bilgi birikimini desteklemek amacıyla kâr amacı gütmeyen ve açık erişimli yayın politikasını benimseyen uluslararası hakemli akademik bir dergidir. Yayıncı ve editörler History Studies’in sürekli olarak gelişimini sağlamayı bir sorumluluk olarak benimsemişlerdir.
1. History Studies, makaleleri yalnızca akademik içerik ve metodolojileri üzerinden değerlendirerek kabul ve ya reddeder. Makalelerin değerlendirilmesinde her türlü ön yargıdan uzak adil bir değerlendirme süreci taahhüt eder. Editoryal süreçlerin yürütülmesinde “COPE Best Practice Guidelines for Journal Editors” kılavuzunda yer alan etik sorumlulukları benimser.
2. Editörler makaleleri yazarların etnik kimlik, uyruk, cinsiyet, inanç, kıdem, politik görüşüne ve kurumsal bağlantılarına bakmaksızın, dergi kapsamına uygunluğu, bilime ve literatüre katkı düzeyi gibi objektif kıstasları göz önünde bulundurarak değerlendirir.
3. History Studies, tüm makalelerin çift anonim hakem incelemesinden geçtiğini ve gelecekte de geçeceğini, etkili bir intihal kontrolü yapacağını, makalelerin orijinalliğini kontrol etmek için güvenilir bir benzerlik taramasından geçireceğini beyan eder.
4. Editörler, hakemler ve yazarlar arasında olası çıkar çatışmalarını engellemek için gerekli önlemleri alır ve meydana gelen çatışma durumlarında adil ve şeffaf bir süreç yöneteceğini taahhüt eder. (Bkz. Makale Değerlendirme ve Yayın Süreci)
5. History Studies, yayında suistimal durumunda, kendisine bildirilen ihbarları gizlilik içerisinde değerlendirerek, gerekli görüldüğü durumlarda (tekrar yayın ve aynı çalışmanın birden çok dergiye değerlendirilmek üzere gönderilmesi vb.) bir makale yayınlanmış olsa bile COPE Retraction Guidelines çerçevesinde geri çeker. History Studies, history@historystudies.net üzerinden her türlü suistimal beyanının kendisine iletilmesini memnuniyetle karşılar. İhbar edenin kimliğini gizli tutmayı etik bir ilke olarak benimser. İhbarları büyük bir ciddiyet ve titizlikle değerlendirir ve ihbar edene hızlı ve yapıcı bir biçimde dönüş yapar.
6. History Studies editörleri, yayınlanan makalelerdeki küçük hatalar için düzeltme, bulguları ve sonuçları geçersiz kılan büyük hatalar için geri çekme prosedürlerini yürütür ve bu süreçlerde COPE yönergelerini takip eder. Yayın sonrası fark edilen hata veya eksikliklerde, yayın tarihinden itibaren beş gün içinde editör kararı ile düzeltme yapılabilir. Daha eski tarihli yayınlar için ise düzeltme makalesi yayımlanır. Düzeltme talepleri yazardan, dergi editörlerinden veya üçüncü şahıslardan gelebilir. Düzeltme makalesi, orijinal makale ile referanslanarak bağlanır ve okuyuculara makalenin düzeltildiği bildirilir, bu düzeltme ilk sayıda yayımlanarak ayrı bir DOI ile sunulur.
7. History Studies, tüm paydaşlarını ve verilerinin gizliliğini koruyacağını beyan eder. Makale değerlendirme sürecinde yalnızca editörler ve yayın kurulu üyeleri, yazarın kimliğini görebilir. Hakemler de dahil olmak üzere üçünü şahıslar hiçbir şekilde yazar/yazarların kimliğine ulaşamaz.
8. Dergi yayıncısı/sahibi dahil olmak üzere hiçbir kişi ve hükümet dahil olmak üzere hiçbir kurum editörlerin bağımsız karar almasını engelleyemez, her türlü ön yargıdan uzak adil bir değerlendirme sürecine müdahale edemez.
9. History Studies, yazarlık ve katkı beyanı konusunda (ICMJE) önerilerini benimsemektedir. Yazar/Yazarlar makalede yapay zekâ araçlarını kullanmışsa bunu teşekkür kısmında beyan etmelidirler.
10. History Studies'de yayınlanan çalışmalar Creative Commons Atıf-Ticari Olmayan 4.0 Uluslararası (CC BY-NC 4.0) olarak lisanslıdır. Creative Commons Atıf-Ticari Olmayan 4.0 Uluslararası (CC BY-NC 4.0) lisansı, eserin ticari kullanım dışında her boyut ve formatta paylaşılmasına, kopyalanmasına, çoğaltılmasına ve orijinal esere uygun şekilde atıfta bulunmak kaydıyla yeniden düzenleme, dönüştürme ve eserin üzerine inşa etme dâhil uyarlanmasına izin verir.
Kaynaklar:
https://publicationethics.org/files/u2/Best_Practice.pdf
https://doaj.org/apply/transparency/
https://publicationethics.org/node/19881
https://publicationethics.org/sites/default/files/retraction-guidelines-cope.pdf
https://publicationethics.org/postpublication
https://publicationethics.org/peerreview
https://www.icmje.org/recommendations/browse/roles-and-responsibilities/defining-the-role-of-authors-and-contributors.html
https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0/deed.tr
Ücret Politikası
Makale İşlem Ücreti (Article Processing Charge – APC) Politikası
History Studies dergisinde yürütülen yayın süreçlerinde, editöryal değerlendirme, hakemlik organizasyonu ve yayın altyapısının sürdürülebilirliğini sağlamak amacıyla makale işlem ücreti (Article Processing Charge – APC) uygulanmaktadır.
Yayınlanmak üzere dergiye gönderilen tüm makaleler, öncelikle editörlük tarafından ön incelemeye tabi tutulur. Ön incelemesi olumlu sonuçlanan ve hakem değerlendirme sürecine alınmasına karar verilen makaleler için makale işlem ücreti talep edilmektedir. Ön inceleme aşamasında reddedilen çalışmalardan herhangi bir ücret alınmaz.
Türkiye adresli yazarlar için makale işlem ücreti, makale başına 10.000 TL’dir. Yurt dışı adresli yazarlar için ücretlendirme, Dünya Bankası ülke gelir gruplandırması esas alınarak 500–750 ABD Doları aralığında belirlenmektedir. Ücret sorumlu yazarın kurumsal adresinin bulunduğu ülkeye göre tespit edilir.
Makale işlem ücreti, hakem değerlendirme sürecinin başlatılabilmesi için zorunludur ve bu aşamada yapılan ödeme iade edilmez. Ücretin ödenmesi, hiçbir şekilde makalenin yayına kabul edileceği anlamına gelmez. Tüm çalışmalar bilimsel yeterlilik, özgünlük, metodolojik tutarlılık ve akademik etik ilkelere uygunluk esas alınarak değerlendirilir.
Ön incelemesi olumlu sonuçlanan makaleler için, sorumlu yazara e-posta yoluyla ödeme bilgileri ve ilgili IBAN iletilir. Ödeme sürecinin tamamlanmasının ardından makale değerlendirme aşamasına alınır.
History Studies, yayın süreçlerinde Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı’nın doçentlik başvurularına ilişkin ilke ve yönergeleriyle tam uyum içinde hareket etmektedir. Nitekim YÖK’ün 2021 Eylül Dönemi Doçentlik Başvuruları Sıkça Sorulan Sorular Belgesi’nin 44. maddesinde açıkça belirtildiği üzere, makale başvuru sürecinde (kabul veya ret şartı aranmaksızın) alınan işlem ücretleri akademik değerlendirme süreçlerinde geçerli sayılmakta ve beyannameye dahil edilebilmektedir.
History Studies, makale işlem ücretine ilişkin politikasını şeffaflık, akademik etik ve uluslararası bilimsel yayıncılık standartları çerçevesinde yürütmeyi taahhüt eder.
