Giriş: İklim değişikliği, küresel ölçekte insan sağlığını tehdit eden en önemli çevresel sorunlardan biri hâline gelmiştir. Artan sera gazı emisyonları, yükselen sıcaklıklar ve aşırı hava olayları, özellikle solunum sistemi hastalıkları başta olmak üzere birçok sağlık sonucuyla ilişkilendirilmektedir. Solunum sistemi hastalıklarına bağlı ölümler, çevresel ve iklimsel faktörlere karşı oldukça duyarlı olup, bu durum halk sağlığı açısından önemli bir araştırma alanı oluşturmaktadır. Bu çalışma, iklim değişikliği ile ilişkili çevresel ve iklimsel faktörler ile solunum sistemi hastalıklarına bağlı ölümler arasındaki ilişkiyi incelemeyi amaçlamaktadır. Gereç ve Yöntem: Araştırmada kullanılan veriler, Meteoroloji Genel Müdürlüğü ve Türkiye İstatistik Kurumu’ndan temin edilmiştir. 2013–2023 yılları arasında pnömoni, kronik obstrüktif akciğer hastalığı, bronşektazi ve astıma bağlı ölüm sayıları; toplam ve kişi başına düşen sera gazı emisyonları, yıllık sıcaklık değerleri, aşırı hava olaylarının sayısı ve yıllık toplam yağış miktarları ile karşılaştırılmıştır. İstatistiksel analizlerde Pearson korelasyon testi uygulanmıştır. Bulgular: Toplam ölüm sayıları ile toplam ve kişi başına düşen sera gazı emisyonları arasında ve yılın en yüksek sıcaklık değeri ile yüksek düzeyde pozitif ve istatistiksel olarak anlamlı ilişkiler saptanmıştır. Benzer şekilde, bu değişkenler ile pnömoniye bağlı ölümler arasında da güçlü ilişkiler bulunmuştur. Aşırı hava olaylarının sayısı ile pnömoni arasında orta düzeyde ve istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki belirlenmiştir. Buna karşın, yıllık ortalama sıcaklık ve yağış miktarları istatistiksel olarak anlamlı bulunmamıştır. Bulgular, iklimsel değişkenlerin solunum sağlığı üzerindeki etkisini desteklemekte ve literatürdeki benzer çalışmaları doğrulamaktadır. Ancak, kronik obstrüktif akciğer hastalığı ve astım ile bazı değişkenler arasında anlamlı bir ilişki saptanmamıştır. Sonuç: Bu çalışmanın bulguları, iklim değişikliğinin solunum sistemi hastalıklarına bağlı ölümler üzerinde önemli etkileri olduğunu ortaya koymaktadır. Bazı değişkenler arasında anlamlı ilişki bulunmaması, bölgesel farklılıklar, dolaylı etkiler veya veri yapısına bağlı nedenlerle açıklanabilir.
Introduction: Climate change has emerged as one of the most significant global public health challenges of the 21st century, affecting human health through multiple environmental pathways. Among these, respiratory system diseases are particularly sensitive to changes in climatic and environmental conditions. Increasing greenhouse gas emissions, rising temperatures, and the growing frequency of extreme weather events have raised concerns about their potential impact on respiratory-related mortality. This study examines the relationship between environmental and climatic factors associated with climate change and deaths related to respiratory diseases. Materials and Methods: Using data from 2013 to 2023, deaths related to pneumonia, chronic obstructive pulmonary disease, bronchiectasis, and asthma were compared with greenhouse gas emissions, temperature values, extreme weather events, and precipitation amounts. The data were obtained from the General Directorate of Meteorology and the Turkish Statistical Institute. Pearson's correlation test was applied in the analyses to evaluate the relationships between climatic variables and respiratory-related mortality. Results: Highly positive and significant relationships were found between total death counts and total and per capita greenhouse gas emissions, as well as the highest temperature of the year. Strong relationships were also observed between these variables and pneumonia-related deaths. The number of extreme events showed a moderately significant relationship with pneumonia-related mortality. Annual average temperature and precipitation were not found to be statistically significant. No significant relationship was identified between chronic obstructive pulmonary disease or asthma and some climatic variables. Conclusion: The findings support the impact of climatic variables on respiratory health and are consistent with similar studies reported in the literature. However, the absence of significant associations between certain climatic factors and chronic obstructive pulmonary disease or asthma may be explained by regional differences, adaptive mechanisms, or indirect effects of climate-related exposures.