Review

Cıva Maruziyetinin Nörodejeneratif Hastalıklar Üzerindeki Etkisi: Geleneksel Derleme

Volume: 44 Number: 1 March 1, 2024
EN TR

Cıva Maruziyetinin Nörodejeneratif Hastalıklar Üzerindeki Etkisi: Geleneksel Derleme

Abstract

Çevre kirliliği nedeniyle insanlar günlük yaşamlarında cıva da dahil olmak üzere çeşitli ağır metallere maruz kalmaktadır. Cıva doğada yaygın olarak bulunur ve termometrelerde, barometrelerde, diş dolgularında kullanılır. Toksik bir ağır metaldir ve farklı mekanizmalarla toksik etkileri olan üç farklı formda bulunur. Cıvaya maruz kalınması proteinlerin yapısında bozulma, reaktif oksijen türlerinde artma ve enzim inhibisyonu gibi çeşitli toksik etkilere yol açar. Nörodejeneratif bozuklukların, kusurlu protein yıkımı ve agregasyonu, oksidatif stres ve serbest radikal oluşumu ile ilgili mitokondriyal işlev bozukluğu ve metal toksisitesi nedeniyle ortaya çıktığı ileri sürülmektedir. Cıva ve bileşiklerinin nörodejeneratif hastalıklara neden olduğuna dair çeşitli kanıtlar vardır. Cıva maruziyeti nedeniyle DNA parçalanması ve nöronların bütünlüğünün bozulması gibi toksik etkiler gözlenebilir. Nöronların ciddi şekilde hasar görmesi nöronal kayıplara neden olurken, nöronal kayıplar nörodejeneratif hastalıkların görülmesini kaçınılmaz kılmaktadır. Bu derlemede, başlıca nörodejeneratif hastalıklardan Alzheimer hastalığı, Parkinson hastalığı, amyotrofik lateral skleroz ve multipl skleroz hastalıklarının cıva maruziyeti ile ilişkili olup olmadığı konusunda yapılan araştırmalar özetlenmiştir. Çalışmalar, cıva maruziyetinin başta Alzheimer hastalığı olmak üzere tüm nörodejeneratif hastalıklarla ilişkili olabileceğini göstermiştir. Özetle, cıvanın nörodejenerasyon ve buna bağlı patolojik durumlar ile ilişkili olabileceği ifade edilebilir.

Keywords

References

  1. 1. PubChem. PubChem Element Summary for AtomicNumber 80, Mercury [Internet]. Bethesda (MD): National Library of Medicine (US), National Center for Biotechnology Information; 2004. [cited October 2023]. Available from: https://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov/element/Mercury
  2. 2. USEPA. How People are Exposed to Mercury [Internet]. The United States Environmental Protection Agency; 2023. [cited October 2023]. Available from: https://www.epa.gov/mercury/how-people-are-exposed-mercury.
  3. 3. Naija A, Yalcin HC. Evaluation of cadmium and mercury on cardiovascular and neurological systems: Effects on humans and fish. Toxicol Rep. 2023;10:498-508. https://doi.org/10.1016/j.toxrep.2023.04.009
  4. 4. Sharma BM, Sáňka O, Kalina J, Scheringer M. An overview of worldwide and regional time trends in total mercury levels in human blood and breast milk from 1966 to 2015 and their associations with health effects. Environment international. 2019;125:300-19. https://doi.org/10.1016/j.envint.2018.12.016
  5. 5. Tchounwou PB, Ayensu WK, Ninashvili N, Sutton D. Environmental exposure to mercury and its toxicopathologic implications for public health. Environ Toxicol. 2003;18(3):149-75. https://doi.org/10.1002/tox.10116
  6. 6. Yiğit V, Müftügil N. Bazı balık türlerinde saptanan civa miktarları. Gıda. 1985;10(1):53-56.
  7. 7. Yavuz CI. Environmental mercury exposure and health effects. Turkish Journal of Public Health. 2020;18(2):204-17. https://doi.org/10.20518/tjph.554605
  8. 8. Fernandes Azevedo B, Barros Furieri L, Pecanha FM, Wiggers GA, Frizera Vassallo P, Ronacher Simoes M, et al. Toxic effects of mercury on the cardiovascular and central nervous systems. J Biomed Biotechnol. 2012;2012:949048. https://doi.org/10.1155/2012/949048

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Pharmaceutical Toxicology

Journal Section

Review

Publication Date

March 1, 2024

Submission Date

August 31, 2023

Acceptance Date

February 13, 2024

Published in Issue

Year 2024 Volume: 44 Number: 1

APA
Duru, E., Tezel, H., Çakır, D. A., Baydar, T., & Erkekoğlu, P. (2024). Cıva Maruziyetinin Nörodejeneratif Hastalıklar Üzerindeki Etkisi: Geleneksel Derleme. Hacettepe University Journal of the Faculty of Pharmacy, 44(1), 62-74. https://doi.org/10.52794/hujpharm.1353188
AMA
1.Duru E, Tezel H, Çakır DA, Baydar T, Erkekoğlu P. Cıva Maruziyetinin Nörodejeneratif Hastalıklar Üzerindeki Etkisi: Geleneksel Derleme. HUJPHARM. 2024;44(1):62-74. doi:10.52794/hujpharm.1353188
Chicago
Duru, Elif, Hülya Tezel, Deniz Arca Çakır, Terken Baydar, and Pınar Erkekoğlu. 2024. “Cıva Maruziyetinin Nörodejeneratif Hastalıklar Üzerindeki Etkisi: Geleneksel Derleme”. Hacettepe University Journal of the Faculty of Pharmacy 44 (1): 62-74. https://doi.org/10.52794/hujpharm.1353188.
EndNote
Duru E, Tezel H, Çakır DA, Baydar T, Erkekoğlu P (March 1, 2024) Cıva Maruziyetinin Nörodejeneratif Hastalıklar Üzerindeki Etkisi: Geleneksel Derleme. Hacettepe University Journal of the Faculty of Pharmacy 44 1 62–74.
IEEE
[1]E. Duru, H. Tezel, D. A. Çakır, T. Baydar, and P. Erkekoğlu, “Cıva Maruziyetinin Nörodejeneratif Hastalıklar Üzerindeki Etkisi: Geleneksel Derleme”, HUJPHARM, vol. 44, no. 1, pp. 62–74, Mar. 2024, doi: 10.52794/hujpharm.1353188.
ISNAD
Duru, Elif - Tezel, Hülya - Çakır, Deniz Arca - Baydar, Terken - Erkekoğlu, Pınar. “Cıva Maruziyetinin Nörodejeneratif Hastalıklar Üzerindeki Etkisi: Geleneksel Derleme”. Hacettepe University Journal of the Faculty of Pharmacy 44/1 (March 1, 2024): 62-74. https://doi.org/10.52794/hujpharm.1353188.
JAMA
1.Duru E, Tezel H, Çakır DA, Baydar T, Erkekoğlu P. Cıva Maruziyetinin Nörodejeneratif Hastalıklar Üzerindeki Etkisi: Geleneksel Derleme. HUJPHARM. 2024;44:62–74.
MLA
Duru, Elif, et al. “Cıva Maruziyetinin Nörodejeneratif Hastalıklar Üzerindeki Etkisi: Geleneksel Derleme”. Hacettepe University Journal of the Faculty of Pharmacy, vol. 44, no. 1, Mar. 2024, pp. 62-74, doi:10.52794/hujpharm.1353188.
Vancouver
1.Elif Duru, Hülya Tezel, Deniz Arca Çakır, Terken Baydar, Pınar Erkekoğlu. Cıva Maruziyetinin Nörodejeneratif Hastalıklar Üzerindeki Etkisi: Geleneksel Derleme. HUJPHARM. 2024 Mar. 1;44(1):62-74. doi:10.52794/hujpharm.1353188