Hacettepe Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi

1301-8752 1309-6338

Hacettepe Üniversitesi

10.17065/huniibf.1414451

Small Business Organisation and Management

Küçük İşletme Organizasyonu ve Yönetimi

Consequences of Managers' Rational and Intuitive Decisions in Entrepreneurial Firms Regarding Self-Confidence and Self-Efficacy Antecedents and Role Ambiguity and Role Conflict

Yöneticilerin Rasyonel ve Sezgisel Kararlarının Öz Güven ve Öz Yeterlilik Öncülleri ile Rol Belirsizliği ve Rol Çatışmasına İlişkin Girişimci Firmalardaki Sonuçları

https://orcid.org/0000-0001-9913-3361

Savaşkan

Elif

https://orcid.org/0000-0002-2563-825X

Atay

Özlem

Ankara Üniversitesi

12 25 2024

42 4 618 641 01 04 2024 03 08 2024

1983

Hacettepe Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi

This study aims to examine the relationships between managers' rational and intuitive decisions with self-confidence and self-efficacy antecedents, whether socio-demographic characteristics differ according to decision-making styles, to reveal the effect of self-confidence and self-efficacy levels on decision-making styles, and finally to reveal the role ambiguity of decision-making styles and aims to determine the results regarding the level of role conflict. In this context, it was carried out with data consisting of 239 managers in entrepreneurial companies operating in Ankara University Gölbaşı Teknokent. Data was collected by face-to-face interviews with managers through the prepared survey form. Pearson Correlation and multiple linear regression analyses were used to analyse the data. Because of the analyses, the results of managers' rational and intuitive decisions regarding self-confidence and self-efficacy, as well as role ambiguity and role conflict were evaluated as an application in entrepreneurial companies. Therefore, this study is one of the special studies researched on managers with decision-making authority in entrepreneurial companies operating in Techno parks.

Bu çalışma, yöneticilerin rasyonel ve sezgisel kararlarının öz güven ve öz yeterlilik öncülleri ile ilişkilerini incelemeyi, sosyo-demografik özelliklerin karar verme stillerine göre farklılaşıp farklılaşmadığını, öz güven ve öz yeterlilik düzeylerinin karar verme stilleri üzerindeki etkisini ortaya koymayı, son olarak karar verme stillerinin rol belirsizliği ve rol çatışması düzeyine ilişkin sonuçlarını belirlemeyi amaçlamaktadır. Bu kapsamda çalışma Ankara Üniversitesi Gölbaşı Teknokent’de girişimci firmalardaki 239 yöneticiden oluşan veriler ile gerçekleştirilmiştir. Hazırlanan anket formu aracılığıyla yöneticiler ile yüz yüze görüşülerek veriler toplanmıştır. Verilerin analizinde Pearson Korelasyon ve çoklu doğrusal regresyon analizleri kullanılmıştır. Yapılan analizler sonucunda, yöneticilerin rasyonel ve sezgisel kararlarının öz güven ve öz yeterlilik öncülleri ile rol belirsizliği ve rol çatışmasına ilişkin sonuçları girişimci firmalarda bir uygulama şeklinde değerlendirilmiştir. Dolayısıyla gerçekleştirilen bu çalışma Teknokent’de faaliyet gösteren girişimci firmalardaki karar verme yetkisine sahip olan yöneticilerde araştırılan özel çalışmalardan birisi olma niteliğindedir.

öz güven öz yeterlilik karar verme rasyonel karar verme sezgisel karar verme rol belirsizliği rol çatışması

Self-Confidence Self-Efficacy Decision Making Rational Decision Making Intuitive Decision Making Role Ambiguity Role Conflict

Abubakar, A. M., Elrehail, H., Alatailat, M. A., & Elçi, A. (2019). Knowledge management, decision-making style and organizational performance. Journal of Innovation and Knowledge, 4(2), 104-114.

Alacreu-Crespo, A., Fuentes, M. C., Abad-Tortosa, D., Cano-Lopez, I., González, E., & Serrano, M.Á. (2019). Spanish validity of the general decision-making style scale: Gender constancy, relationships with gender differences and personality, and coping styles. Judging and Deciding, 14(6), 739.

Aksu, A. (2016). Farklı klasmanlardakı̇ futbol hakemlerı̇nı̇n karar verme stı̇llerı̇ ve özgüven düzeylerı̇nı̇n ı̇ncelenmesı̇. [Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. Fırat Üniversitesi.

Atılgan, D. (2018). Spor yönetiminde görev alan yöneticilerde kriz yönetimi, kara verme ve özgüven beceri düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi. [Yayınlanmamış Doktora Tezi]. Selçuk Üniversitesi. Bandura, A. (1977). Self-Efficacy: Toward a unifying theory of behavioral change. Psychological Review, 84, 191-215.

Bandura, A. (1998). Exploration of fortuitous determinants of life paths. Psychological Inquiry, 9(2), 95-99. Behling, O., & Eckel, N. L. (1991). Making sense out of intuition. Academy of Management Perspectives, 5(1), 46-54.

Boles, J. S., Johnston, M. W., & Hair Jr, J.F. (1997). Role stress, work-family conflict and emotional exhaustion: ınter-relationships and effects on some work-related consequences. Journal of Personal Selling & Sales Management, 17(1),17-28.

Burke, L. A., & Miller, M.K. (1999). Taking the mystery out of intuitive decision making. Academy of Management Perspectives, 13(4), 91-99.

Büyüköztürk, Ş., Çokluk, Ö., & Köklü, N. (2016). Sosyal bilimler için istatistik. Ankara: Pegem. Can, H., & Güney, S. (2018). Genel işletme. Arıkan Basım Yayım.

Caruth, D., Caruth, G., & Humphreys, J. (2009). Towards an experiential model of problem initiated decision making. Journal of Management Research, 9(3), 123-132.

Çelik, K. (2013). The effect of role ambiguity and role conflict on performance of vice principals: the mediating role of burnout. Eurasian Journal of Educational Research, 51, 195-213.

Daniels, K. A., & Bailey A. (1999). Strategy development processes and participation in decision making: Predictors of stressors and job satisfaction. Journal of Applied Management Studies, 8(1), 27-41.

Deli, Ş. C. (2019). Beden eğitimi ve spor öğretmenlerinin duygusal zekâ̂ ve karar verme stillerinin incelenmesi. [Yüksek Lisans Tezi]. Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi.

Demircan, Y. (2018). Beden eğitimi öğretmenlerinin problem çözme becerileri karar verme stilleri ve örgütsel bağlılık düzeyleri. [Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. Karadeniz Teknik Üniversitesi.

Deryahanoğlu, G. (2014). Kick boks hakemlerinin karar verme ve atılganlık düzeylerinin algılanan mesleki yeterlilik üzerine etkisinin incelenmesi. [Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. Sakarya Üniversitesi.

Erten, M. (2018). Bağımsız denetçilerde rol belirsizliği, rol çatışması ve algılanan ı̇ş yükünün ı̇ş tatmini üzerindeki etkisi. [Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. Işık Üniversitesi, İstanbul.

Fisher, C. D., & Gitelson, R. (1983). A meta-analysis of the correlates of role conflict and ambiguity. Journal of Applied Psychology. 68(2), 320–333. Doi: https://doi.org/10.1037/0021-9010.68.2.320.

Fitzgerald, D. R., Mohammed, S., & Kremer, G. O. (2017). Differences in the way we decide: the effect of decision style diversity on process conflict in design teams. Personality and Individual Differences, 104, 339–344.

Forbes, D. P. (2005). The effects of strategic decision making on entrepreneurial self– efficacy. Entrepreneurship Theory and Practice, 29(5), 599-626.

Forman, E.H. & Selly, M.A. (2001). “Decision by objectives – how to convince others that you are right”, World Scientific press. 07 Şubat 2022 tarihinde http://www.worldscibooks.com/business/4281.html adresinden alınmıştır. Geisler, M., & Allwood, C. M. (2018). Associating decision-making styles with social orientation and time approach. Journal of Behavioral Decision Making, 31(3), 415-429.

Gist, M. E. (1992). Mitchell, T.R. Self-efficacy: A theoretical analysis of its determinants and malleability. Academy of Management Review. 17, 183–211.

Girard, A. J., Reeve, C. L., & Bonaccio, S. (2016). Assessing decision-making style in french-speaking populations: Translation and validation of the general decision-making style questionnaire. European Review of Applied Psychology, 66, 325-333.

Griffin, R. W., & Moorhead, G. (2002). Organizational Behavior and Management. (Çeviren: John M. Ivancevich, Michael T Matteson). 6. Baskı. New York, McGraw-Hill.

González-Mendoza, J.A., de Jesús Cañizares-Arévalo, J., & Cardenas-García, M. (2022). Decision-making, rationality and human action. Journal of Positive Psychology and Wellbeing, 6(1), 3977-3991.

Gürçay, S. S. (2001). Ergenlerde karar verme davranışlarının öz-saygı ve problem çözme becerileri algısı ile ilişkisi. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 8(8), 106-121.

Holubčík, M., Vodák, J., & Soviar, J. (2018). How to manage business in collaborative environment – A case study of multinational companies, 299–311.Doi: https://doi.org/10.1007/978-3-319-95204-8_26

Hu, W. (2015). Impact of individual decision-making styles on marketing information system based decision-making. International Journal of Innovation and Economic Development, 1(2), 40-49.

Jonassen, D. H. (2012). Designing for decision making. Educational Technology, Research and Development, 60(2), 341-359. https://doi.org /10.1007/s11423-011-9230-5

Kalita, G. (2021). Analyzing the level of self confidence of the post graduate students in relation to certain variables. Psychol. Educ. J. 58, 1381–1383.

Kara, M., & Mirici, A. (2002). KOAH Öz-etkililik ölçeği türkçe formunun geçerlilik ve güvenirliği. Atatürk Üniversitesi Tıp Dergisi, 34, 61-66.

Karamanlıoğlu, A. U. (2022). Yöneticilerin duygusal zekâ̂ yeterliliklerinin karar verme stiline olan etkisinde öz yeterliliğin ve bilişsel esnekliğin rolü. [Yayınlanmamış Doktora Tezi]. Başkent Üniversitesi.

Kanbur, E., Canbek, M., & Özyer, K. (2016). Örgütlerde rol belirsizliği ve rol çatışmasının çalışanların öz-yeterlilik algıları üzerindeki etkisi, Örgütsel Davranış Araştırmaları Dergisi, 1(1), 16-34.

Kartal, E. (2021). Beden eğitimi ve spor öğretmenlerinde duyguların karar verme ve öz yeterlik üzerine etkisi. [Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. Sakarya Uygulamalı Bilimler Üniversitesi.

Katrancı, N. (2019). Yönetici hemşirelerde öz yeterlilik ölçeği geliştirme ve karar verme ile ilişkisini belirleme İ. [Yayınlanmamış Doktora Tezi]. İstanbul Üniversitesi.

Katz, D., & Kahn, R. L. (1977). Örgütsel toplumsal psikolojisi. (Çev.: H. Can & Y. Bayar). Ankara: Türkiye ve Orta Doğu Amme İdaresi Enstitüsü.

Keskin, E. (2017). Otel İşletmeleri yöneticilerinin öz yeterliliklerinin karar verme stillerine etkisinde yönetsel güçlülüğün aracılık rolü. Doktora Tezi, Hacı Bektaş Veli Üniversitesi, Nevşehir.

Malewska, K. (2015). Intuition in decision-making: Theoretical and empirical aspects. The Business & Management Review, 6(3), 97-101.

Mau, W. C. (2000.) Cultural differences in career decision-making styles and self- efficacy. Journal of Vocational Behavior, 57, 365-378.

McKillup, S. (2011). Statistics explained: An introductory guide for life scientists. Cambridge University Press. Müller, R., Spang, K., & Özcan, S. (2009). Cultural Differences in decision making in project teams. International Journal of Managing Projects in Business, 2(1), 70– 93. Doi: http://dx.doi.org/10.1108/17538370910930527

Nadiah, N., Arina, A., & Ikhrom, I. (2019). The students’ self-confidence in public speaking. Elite Journal, 1(1), 1–11. Narangerel, E. O. (2020). İş yükü ve iş kontrolünün karar verme stilleri üzerindeki etkisinde karar verme öz-yeterliğinin aracılık rolü. [Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. Hacettepe Üniversitesi.

Nicholson, P. J., & Goh, S. C. (1983). The relationship of organization structure and interpersonal attitudes to role conflict and ambiguity in different work environments. The Academy of Management Journal, 26(1), 148–155. https://doi.org/10.2307/256141

Nygren, T. E., & White, R. J. (2005). Relating decision making styles to predicting selfefficacy and a generalized expectation of success and failure. Proceedings of the Human Factors and Ergonomics Society Annual Meeting, 49(3), 432–434. Doi: https://doi.org/10.1177/154193120504900346

Ogarca, R. F. (2015). An Investigation of decision making styles in smes from south- west oltenia region. Procedia Economics and Finance, 20, 443-452.

Orhunbilge, N. (2010). Çok değişkenli istatistik yöntemler. İstanbul: İstanbul Üniversitesi Yayınları.

Onyemah, V. (2008). Role ambiguity, role conflict, and performance: empirical evidence of an inverted u relationship. Journal of Personal Selling & Sales Management, 28(3), 299-313.

Öneren, G. E., & Çiftçi, M. (2013) Yöneticilerin öz yeterlilik ve karar verme tarzlarına ilişkin özel bankalarda bir araştırma. Atatürk Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 27(3), 305-321.

Scherbaum, C., Cohen-Charash, Y., & Kern, M. J. (2006). Measuring general self efficacy: A comparison of three measures using ıtem response theory. Educational and Psychological Measurement, 66(6), 1047-1063.

Schwarzer R., & Fuchs R. (1995). Changing risk behaviors and adopting health behaviors the role of self-efficacy beliefs. ın: self-efficacy in changing societies. Ed: Bandura A. New York, Cambridge University Press, 259- 288.

Scott, G. S., & Bruce, A. R. (1995). Decision making style: the development and assessment of a newmeasure. Educational and Psychological Measurement, 55(5), 818‐31.

Simons, T., Pelled, L. H., & Smith, K. A. (1999). Leveraging diversity: Diversity, discussion and decision sophistication in senior management teams. Journal of the Academy of Management, 42(6), 662-673.

Spicer, P. D., & Smith, S. E. (2005). An examination of the general decision making style wuesttionnaire in two UK samples. Journal of Managerial Psychology, 20(2), 137-149.

Sweney, P. D., & McFarlin, D. B. (2002). Organizational behavior: Solutions for management, International edition, McGarw-Hiil.

Raffaldi, S., Iannello, P., Vittani, L., & Antonietti, A. (2012). Decision-making styles in the workplace: Relationships between self-report questionnaires and a contextualized measure of the analytical-systematic versus global-intuitive Approach. Sage Open, 2(2), Doi: https://doi.org/2158244012448082

Rayner, S., & Riding, R. (1997). Towards a categorisation of cognitive styles and learning styles. Educational Psychology, 17(1-2), 5-27.

Rizzo, J. R., House, R. J. & Lirtzman, S. I. (1970). Role conflict and ambiguity in complex organizations. Administrative Science Quarterly, 15(2), 150-163.

Robbins, S. P., Decenzo, A. D., & Coulter, M. (2013). Yönetimin esasları, Âdem Öğüt (ed.), Cihat Erbı̇l (ed.yrd.), Nobel Yayın Dağıtım, 8. Basımdan Çeviri, Ankara.

Rowe, A. J., & Mason, R. O. (1987). Managing with style: A guide to understanding, assessing, and ımproving decision making. San Francisco, CA: Jossey-Bass Inc.

Panisoara, G. (2019). Psihologia Invatarii. Cum Invata Copiii si Adultii? PoliromIasi, Romania.

Pourmohammadshahini, K., & Ranjbar, M. (2019). Identifying decision-making styles & components of succession planning capabilities and examine their relationship case study: Managers of pars special economic energy zone organization. Petroleum Business Review, 3(4), 55-62.

Pušeljić, M., Skledar, A., & Pokupec, I. (2015). Decision-making as a management function. Interdisciplinary Management Research, 11, 234-244.

Tang, Y. T., & Chang, C. H. (2010). Impact of role ambiguity and role conflict on employee creativity. African Journal of Business Management, 4(6), 869-881.

Teh, P. L., Yong, C. C., & Lin, B. (2012). Multidimensional and mediating relationships between role conflict and role ambiguity: A role theory perspective. Journal of Total Quality Management & Business Excellence,25(11-12) 1365-1381.

Temel, V. (2015). Beden eğitimi öğretmenlerinin, problem çözme becerileri, karar verme stilleri ve öfke tarzları. [Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. Karadeniz Teknik Üniversitesi.

Topaloğlu, G. (2017). Doğa koruma ve milli parklar genel müdürlüğüüdürlüğuli parçatışması ve rol belirsizliğinin tükenmişlik ve ı̇ş tatmini üzerine etkilerinin ı̇ncelenmesi. [Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi.

Tripathi, P. C., & Reddy, P. N. (2008). Principles of management. 6. Edition, The McGrow-Hill Publishing Company, Limited.

Yalçın, M. (2016). Millî eğitim bakanlığı merkez örgütü yöneticilerinin öz yeterlilik düzeylerinin karar verme stilleri ile arasındaki ilişkisi. [Yayınlanmamış Doktora Tezi]. Ankara Üniversitesi.

Yan, C. H., Ni, J. J., Chien, Y. Y., & Lo, C. F. (2021). Does workplace friendship promote or hinder hotel employees’ work engagement? The role of role ambiguity. Journal of Hospitality and Tourism Management, 46, 205-214.

Yazar, B. (2019). Finansal karar alma tercihlerinin belirlenmesinde yöneticilerin aşırı özgüven eğilimlerinin davranışsal finans çerçevesinde incelenmesi. [Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. Çankaya Üniversitesi.

Yerebatan, Z. (2019). Basketbol klasman hakemlerinin karar verme stilleri ve özgüven düzeylerinin incelenmesi. [Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. Marmara Üniversitesi.

Zulkosky, K. (2009). Self-efficacy: A concept analysis. Nursing Forum, 44(2), 93-102. Walker, O. C., Churchill, G. A., & Ford, N. M. (1975). Organizational determinants of the industrial salesman's role conflict and ambiguity. Journal of Marketing. 39(1), 32–39. https://doi.org/10.1177/002224297503900106