Otizm Spektrum Bozukluğunda Endokrin Bozucuların Rolü Var mıdır?
Abstract
İnsan sağlığı ve neslinin devamı metabolizma, büyüme-gelişme, zihinsel işlevler, bağışıklık sistemi ve üreme için yaşamsal rolü bulunan hormon ve benzeri sinyal taşıyıcı maddelerin kusursuz çalışmasına bağlıdır. Bebekler ve küçük çocuklar yetişkinlere oranla besinlerdeki kirleticilere daha duyarlıdır. Bebeklik ve erken çocukluk döneminde endokrin bozuculara maruz kalmak, çocukluk çağı hastalıklarının gelişimi açısından önemlidir. Prenatal dönemde bebekler plasenta yoluyla kirleticilere maruz kalabilirler. Bu maruziyet sonucunda, vücudun endokrin sistemi etkilenip, nörolojik, üreme, kardiyovasküler, metabolik ve bağışıklık sistemi üzerine olumsuz etkiler ortaya çıkmaktadır. Endokrin bozucular östrojen, androjenler ve tiroid hormonlarının etkisini değiştirerek etki gösterebilir. Otizm spektrum bozukluğu (OSB) yaşam boyu devam eden ve genellikle tahrip edici etkisi olan, hem bu hastalığa sahip bireyi hem de tüm ailesini önemli düzeyde etkileyen bir durumdur. OSB’ye neden olan faktörler kesin olarak bilinmemekle birlikte genetik temelli olduğu bildirilmiştir. Çevresel faktörlerin de OSB’ye neden olabileceği düşünülmektedir. Hem genetik faktörlerin hem de çevresel faktörlerin etkileri üzerine çok sayıda araştırma yapılmaktadır. Son dönemde yapılan çalışmalarda, gebe kadınların vücut sıvılarının (idrar, serum) endokrin bozucu madde içerikleri ile ölçülen kimyasalların prenatal vücut yüküne ve bunların çocuklara olan etkisi ve OSB ile ilişkisine bakılmaktadır. Endokrin bozucuların OSB ile ilişkisi üzerine çalışmalar olmasına rağmen bu konuda daha fazla çalışmaya gerek duyulmaktadır. Bu derleme yazıda OSB ve endokrin bozucular arasındaki olası ilişkinin güncel çalışma sonuçlarına göre değerlendirilmesi amaçlanmıştır.
Keywords
References
- Alabdali, A., Al-Ayadhi, L., & El-Ansary, A. (2014). A key role for an impaired detoxification mechanism in the etiology and severity of autism spectrum disorders. Behavioral and Brain Functions, 10(1), 14.
- Association, D.-A. P. (2013). Diagnostic and statistical manual of mental disorders. Arlington: American Psychiatric Publishing.
- Bailey, A., Le Couteur, A., Gottesman, I., Bolton, P., Simonoff, E., Yuzda, E., & Rutter, M. (2009). Autism as a strongly genetic disorder: evidence from a British twin study. Psychological Medicine, 25(01), 63. doi:10.1017/s0033291700028099
- Baron-Cohen, S., Auyeung, B., Norgaard-Pedersen, B., Hougaard, D. M., Abdallah, M. W., Melgaard, L., Lombardo, M. V. (2015). Elevated fetal steroidogenic activity in autism. Mol Psychiatry, 20(3), 369-376. doi:10.1038/mp.2014.48
- Baron-Cohen, S., Knickmeyer, R. C., & Belmonte, M. K. (2005). Sex differences in the brain: implications for explaining autism. Science, 310(5749), 819-823.
- Bergman, Å., Heindel, J. J., Jobling, S., Kidd, K., Zoeller, T. R., & Organization, W. H. (2013). State of the science of endocrine disrupting chemicals 2012: summary for decision-makers.
- Braun, J. M., Muckle, G., Arbuckle, T., Bouchard, M. F., Fraser, W. D., Ouellet, E., Lanphear, B. P. (2017). Associations of Prenatal Urinary Bisphenol A Concentrations with Child Behaviors and Cognitive Abilities. Environ Health Perspect, 125(6), 067008. doi:10.1289/EHP984
- Cheslack-Postava, K., Rantakokko, P. V., Hinkka-Yli-Salomaki, S., Surcel, H. M., McKeague, I. W., Kiviranta, H. A., Brown, A. S. (2013). Maternal serum persistent organic pollutants in the Finnish Prenatal Study of Autism: A pilot study. Neurotoxicol Teratol, 38, 1-5. doi:10.1016/j.ntt.2013.04.001
Details
Primary Language
Turkish
Subjects
Health Care Administration
Journal Section
Review
Publication Date
February 25, 2019
Submission Date
May 3, 2018
Acceptance Date
January 31, 2019
Published in Issue
Year 2018 Volume: 5 Number: 3