Fransız filozof Michel Foucault ile beraber sosyal bilimlerde giderek yaygınlık kazanan heterotopya kavramı, farklı, karşıt ve öteki mekanları ifade eder. Bir şehirde ya da bir kültürün içinde normdan farklılaşanların bulunduğu mekânı tanımlayan heterotopya, kullanıcıyı “başka bir mekandaymış” gibi hissettirir. Çalışma alanı olan İstanbul, heterotopik mekanlar açısından zengin bir çalışma ortamı sağlamaktadır. Şehrin kadim bir geleneğe sahip olması, üç imparatorluğa başkentlik yapması ve farklı etnik-kültürel grupları barındırması, çeşitli heterotopya mekanlarını ortaya çıkarmıştır. Bu çalışmada İstanbul’un heterotopya mekanları farklı örnekler üzerinden tartışılmıştır. Farklı etnik ve dini grupların mekânı olarak Fener-Balat semti; iç göçlerin mekânsal yansıması olarak Siirt Kadınlar Pazarı; muhafazakâr grupların mekânı olarak Fatih Çarşamba Semti; kozmopolitliğin, gösteri ve yürüyüşlerin merkezi olarak İstiklal Caddesi ve Taksim Meydanı; bir kaçış mekânı olarak Moda ve Yeldeğirmeni ve son olarak ölülerin mekânı olarak da İstanbul’un en büyük ve en eski mezarlığı olan Karacaahmet Mezarlığı seçilmiştir. Araştırmacıların İstanbul’daki 20 yıllık deneyimlerine ve şehrin farklı bölgelerinde yürütülen saha araştırmalarına dayanarak söz konusu heterotopya mekanları belirlenmiş, daha sonra belirlenen mekanlarda katılımcı-gözlemci tekniği kullanılmıştır. Bu mekanları ziyaret edenlerin yaşadıkları deneyim, tecrübe ve algılarını ölçmek adına Google Yorumlar ve Tripadvisor isimli dijital ortamlarda yapılan yorumlar analiz edilmiş, böylece çalışmanın güvenirliliği artırılmıştır. Çalışmada, sanal ortamda yapılan yorumların, belirlenen mekanların heterotopik özelliklerini büyük ölçüde yansıttığı anlaşılmıştır
The concept of heterotopia, introduced by French philosopher Michel Foucault, refers to a spatial situation in which different, opposing, and incompatible forms can live together in the same space. With its cosmopolitan structure, Istanbul provides a rich study ground regarding heterotopic spaces. This study discusses the heterotopia spaces of Istanbul through different examples. The Fener-Balat district was chosen as the space of different ethnic and religious groups; Siirt Kadınlar Pazarı as the spatial reflection of internal migration; Fatih Çarşamba District as the space of conservative groups; Istiklal Street and Taksim Square as the center of cosmopolitanism, demonstrations, and protests; Moda and Yeldeğirmeni as a place of escapism; and finally, Karacaahmet Cemetery, the oldest and largest cemetery in Istanbul, as the space of the dead. The heterotopia spaces in the study were defined on the basis of the researchers’ 20 years of experience in Istanbul and field research conducted in different parts of the city. After defining the spaces, the participant-observer technique was used in these areas. The comments made on the digital media Google Reviews and Tripadvisor were analyzed to increase the study’s reliability. In the study, it was understood that the comments made in the digital media primarily reflected the heterotopic characteristics of the identified places.