-

Abstract

   A  Critical  Analysis  of  Musa  Jarullah  Bigiyef’s  Interpretations  on  The  Quran  Musa  Jarullah  Biqiyef,  who  apperared  among  the  Qazan  Turks  in  the  beginning  of  the  20th  century  with  attractive  thoughts  and  works,  in  a  life  which  is  full  of  suffering  and  exile  he  managed  to  write  many  books.  Almost  in  all  of  these  works,  he  tried  to  say  some  thing  new  about  the  Quran  and  to  suggest  Quranic  solutions  in  order  to  save  Muslim  World  from  miserable  stuation.  It  seems  that  his  thoughts  are  based  on  the  idea  that  the  methodology  and  princibles  of  the  traditional  Islamic  sciences  should  be  omitted  and  the  Quran  should  be  rethought  and  reinterpreted.  But  although  he  very  harshly  critises  traditional  methodology  of  interpretation  of  mufassirs,  mutakallims  and  and  faqihs  he  does  not  seem   to   be   successful   in   developing   an   alternative   coherent   methodology   of   interpretation   of   the  Quran.  Thus,  his  interpretations  on  the  Quran  appears  to  be  particular  rather  than  universal;  and  he  seems   to   produced   subject-­‐‑oriented   works   rather   than   suggesting   an   alternative   methodology   of  interpretation.  As  a  natural  result  of  this,  his  works  seem  to  have  some  methodological  incoherences.  

Keywords

•  Jarullah,  Bigiyef,  Kur’an,  Tafsir,  Ta’wil.  

MUSA CARULLAH BİGİYEF’İN KUR’AN YORUMLARINA DAİR ELEŞTİREL BİR TAHLİL

Abstract

20. yüzyılın başlarında Kazan Türkleri arasında dikkat çekici eser ve fikirleriyle ortaya çıkan Musa Carullah Bigiyef, çileler ve sürgünler; zindanlar ve hicranlarla dolu hayatında pek çok eser telif etmiş ve hemen her eserinde Kur’an’a dair yeni bir şeyler söylemeye çalışmış, İslâm dünyasının içinde bulunduğu hâl-i pürmelâlden çıkış için Kur’an kaynaklı çözümler üretmenin gayreti içinde olmuştur. Onun fikirlerinin temelinde, geleneksel İslâmî ilimlerin usul ve kabullerini bir tarafa bırakarak Kur’an’ı yeniden anlamaya ve yorumlamaya çalışmanın yattığı görülmektedir. Ancak müfessirlerin, mütekellimlerin ve fakihlerin Kur’an âyetlerini anlama ve yorumlama yöntemlerini her fırsatta sert bir şekilde eleştiren Carullah’ın kendisinin somut ve tutarlı bir tefsir ve tevil yöntemi ortaya koymada pek başarılı olamadığı anlaşılmaktadır. Onun Kuran yorumları incelendiğinde, bütüncül bir bakış açısından ziyade parçacı bir yaklaşımı tercih ettiği; somut ve sınırları belli bir yöntem geliştirmek yerine konu odaklı çalışmalar ortaya koyduğu anlaşılmaktadır. Bu durumun doğal bir neticesi olarak da onun eserlerinde yöntemsel olarak bazı çelişkilerin ortaya çıktığı görülmektedir.

Keywords

• Carullah,  Bigiyef,  Kur’an,  Tefsir,  Tevil

References

1. Kur’ân-ı Kerîm.
2. Akyol, Taha, “Cedidcilik”, DİA, VII, 211-213.
3. Albayrak, Halis, “(Musa Carullah Bigiyef’in) Kur’an’ın
4. Anlaşılması Ko-nusundaki Görüşleri”, Ölümünün 50.
5. Yıldönümünde Musa Carullah Bigiyef, TDV Yayınları, Ankara 2002, s. 19-37.
6. Balaban, Mustafa Rahmi, “Musa Carullah, Hayatı, Felsefesinden Birkaç Çizgi, Eserleri”, İslâm Tetkikleri Enstitüsü Dergisi, cilt:1, cüz: 1-4, s. 173-178.
7. Baltanova, Goulnar, “Rızâeddin Fahreddîn ”, DİA, XXXV, 70-71.
8. el-Beydâvî, Nâsıruddîn Ebû Saîd Abdullah b. Ömer, Envâru’t-Tenzîl ve Esrâru’t-Te’vîl, Dersaâdet Kitabevi, İstanbul ts.

9. el-Buhârî, Ebû Abdillah Muhammed b. İsmail, el-Câmiu’s-Sahîh, Çağrı Yayınları, İstanbul 1992.
10. Carullah, Musa, Hatun, hazırlayan: Mehmet Görmez, Kitâbiyât, Ankara 1999.
11. _____, Uzun Günlerde Oruç, Hazırlayan: Abdullah Kahraman, İz Yayıncılık, İstanbul 2009.
12. _____, Büyük Mevzularda Ufak Fikirler, Hazırlayan: Musa Bilgiz, Kitâbiyât, Ankara 2001.
13. _____, İslam Nazarında Müskirât ve Meyyit Yakmak Meseleleri, Hazırlayan: Ferhat Koca, Ankara Okulu Yayınları, Ankara 2003.
14. _____, Kitâbu’s-Sünne, çeviren: Mehmet Görmez, Ankara Okulu Yayınları, Ankara 1998.
15. _____, Kur’ân-ı Kerîm Âyet-i Kerîmelerinin Mu’ciz İfadelerine Göre Ye’cûc, Berlin 1933.
16. _____, İslâm’ın Elifbâ’sı, hazırlayan: İbrahim Maraş-Seyfettin Erşahin, Se-ba Yayınları, Ankara 1997.
17. _____, Halk Nazarına Bir Nice Mesele, Kazan 1912.
18. _____, Kavâid-i Fıkhiyye, Kazan 1927.
19. Durmuş, İsmail, “Tağlîb”, DİA, XXXIX, 372-374.
20. Ebû Davud, Süleyman b. Eş’as es-Sicistânî, es-Sünen, Çağrı Yayınları, İs-tanbul 1992.
21. Elmalılı, Muhammed Hamdi Yazır, Hak Dini Kur’ân Dili, Eser Neşriyat, y.y., 1979.
22. Görmez, Mehmet, Musa Carullah Bigiyef, Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları, Ankara 1994.
23. Hâşim Nâhid, Türkiye İçin Necât ve İ’tilâ Yolları, Şems Matbaası, İstanbul ts.
24. İbnu’l-Arabî, Muhyiddîn, el-Fütûhâtu’l-Mekkiyye, Dâru Sâdır, Beyrut ts.
25. İbn Kesîr, Ebu’l-Fidâ İsmail ed-Dımaşkî, Tefsîru’l-Kur’âni’l-Azîm, ed-Dâru’l-Mısriyye el-Lübnâniyye, Kahire 1990.
26. İşleyen, Ahmet, Musa Carullah Bigiyef’in Kur’an Anlayışı ve Yorum Yönte-mi, basılmamış yüksek lisans tezi, Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitü-sü, Ankara 2002.
27. Kanlıdere, Ahmet, Kadimle Cedit Arasında Musa Carullah, Dergah Yayınları, İstanbul 2005.
28. _____, “Mûsâ Cârullah”, DİA, XXXI, 214-216.
29. Karaman, Hayrettin ve diğerleri, Kur’an Yolu, Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları, Ankara 2008.
30. el-Kurtubî, Ebû Abdillah Muhammed b. Ahmed el-Ensârî, el-Câmi’ li Ahkâmi’l-Kur’ân, nşr. Hişam Semîr el-Buhârî, Dâru İhyâi’t-Turâsi’l-Arabî, Beyrut 1995
31. en-Nesâî, Ebu Abdurrahman Ahmed b. Şuayb, es-Sünen, Çağrı Yay., İs-tanbul 1992.
32. Özalp, Ömer Hakan, Rızâeddin Bin Fahreddin, Dergah Yayınları, İstanbul 2001.
33. er-Râzî, Fahruddîn Muhammed b. Ömer, et-Tefsîru’l-Kebîr li’l-İmâm Fah-ruddîn er-Râzî (Mefâtîhu’l-Gayb), Dâru İhyâi’t-Turâsi’l-Arabî, Beyrut 2001.
34. Reşîd Rızâ, Tefsîru’l-Menâr, Dâru’l-Marife, Beyrut 1993.
35. Sabrî, Mustafa, Yeni Müctehidlerin Kıymet-i İlmiyyesi, Evkâf-ı islâmiyye Matbaası, İstanbul 1337/1335.
36. _____-Musa Carullah, İlâhî Adâlet, Pınar yayınları, İstanbul 1996.
37. Şentürk, Mustafa, “Musa Carullah’ın Eğitim Üzerine Düşünceleri: “Tari-hu’l-Kur’an Vel’l-Mesahıf” Adlı Eseri Bağlamında”, Atatürk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi, 2012, sayı: 48, s. 257-268.
38. _____, “Mûsâ Cârullâh’ın Târîhu’l-Kur’ân ve’l-Mesâhıf Adlı Eseri ve Tefsîr İlmi Açısından Değeri”, Atatürk Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi (Atatürk Üniversitesi İslâmi İlimler Fakültesi Dergisi) [İİFD] [EAÜİFD], 2014, sayı: 42, s. 107-125.
39. et-Taberî, Ebû Ca’fer Muhammed b. Cerîr, Câmiu’l-Beyân an Te’vîli Âyi’l-Kur’ân, Dâru’l-Fikr, Beyrut 1988.
40. et-Tirmizî, Ebû İsa Muhammed b. İsa, es-Sünen, Çağrı Yay., İstanbul 1992.
41. ez-Zemahşerî, Ebu’l-Kâsım Cârullah Mahmud b. Ömer, el-Keşşâfu an Hakâiki Ğavâmıdı’t-Tenzîl ve Uyûnu’l-Ekâvîl fî Vücûhi’t-Te’vîl, thk. Muhammed Abdüsselâm Şâhîn, Dâru’l-Kütübi’l-İlmiyye, Beyrut 1995.