Yıl 2015, Cilt , Sayı 32, Sayfalar 65 - 108 2016-04-01

The Marriage Between Muslim Women and The Men Belonging People of The Book in The Qur’anic Exegesis Literature
TEFSÎR LİTERATÜRÜNDE MÜSLÜMAN KADINLARIN EHL-İ KİTÂB ERKEKLERİ İLE EVLEN-ME(ME)LERİ MESELESİ

Mustafa ŞENTÜRK [1]


In this study, the marriage between muslim women and the men belonging to People of the Book will be discussed in the context of the Qur’anic verses and on the basis of Its commentary (tafsir). The relationship between marriage and religious belief has been dercribed in verses Bakara 2/221 and Maide 5/5 and Mumtehıne 60/10, in order of Mushaf in Qur’an. In this context, the basic question to be answered is “what are the reflections of this kind of marriage practises into theory between Muslim women and Ahlu’l-Kitâb men?” In other words, “are these kinds of possible cases push the limits of interpretation of Qur’anic verses, or not?”

Bu çalışmada Müslüman kadınların Ehl-i Kitâb erkekleri ile evlilikleri meselesi, ilgili âyetler çerçevesinde ve tefsîr literatürü temelinde ele alınacaktır. Kur’ân’da evlilik ile dînî inanç ilişkisi, Mushaf sırasına göre temel olarak Bakara 2/221, Mâide 5/5 ve Mümtehıne 60/10. âyetlerde anlatılmaktadır. Buna göre Müslümanların üç inanç grubu, yani kâfirler/Allah’ı inkâr edenler, müşrikler/Allah’a ortak koşanlar ve Ehl-i Kitâb ile evlilikleri konu edilmektedir. Bu bağlamda cevap arayacağımız temel soru, günlük hayatta muhtemel bazı Müslüman kadınlar ile Ehl-i Kitâb erkekleri arasındaki evlilik pratiğinin teoriye yansımalarının neler olduğu; başka bir deyişle bu tür muhtemel durumların, âyetlerin yorum sınırlarını zorlayıp zorlamadığı şeklinde olacaktır.
  • Acar,  Halil  İbrahim;  “Evlenme  Engeli  Olarak  Din  Farkı”,  Atatürk  Üniver-­‐‑ sitesi  İlahiyat  Fakültesi  Dergisi,  sayı:  17,  Erzurum,  2002.
  • Altuner,  Şerife  Hanım;  “Yabancı  Kadınlarla  Evlilik”,  Küreselleşen  Dünya-­‐‑ da  Aile:  2009  Yılı  Kutlu  Doğum  Sempozyumu,  Ankara,  2010.
  • Atar,  Fahrettin;  “Nikâh”,  DİA,  İstanbul,  2007.
  • ________;  “Muharremât”,  DİA,  İstanbul,  2006.
  • Atay,  Hüseyin;  Kur’an’a  Göre  Araştırmalar  I-­‐‑III,  Atay  Yay.,  Ankara,  1997.
  • Ateş,  Süleyman;  “İslâm’ın  Kadına  Getirdiği  Haklar”,  İslâmî  Araştırmalar,   10/4,  1997.
  • ________;  “Müslüman kız,  Hristiyan erkekle  evlenebilir  mi?”  (Çevrimiçi)   http://www.suleyman-­‐‑
  • ates.com/index.php?option=com_content&view=article&id=246:mueslueman-­‐‑ kz-­‐‑hristiyan-­‐‑erkekle-­‐‑evlenebilir-­‐‑mi-­‐‑-­‐‑okurumun-­‐‑takdiri&catid=32:aralk-­‐‑ 2011&Itemid=100 21  Ekim  2015.
  • ________;   Yüce   Kur’ân’ın   Çağdaş Tefsîri,   Yeni   Ufuklar   Neşr.,   İstanbul,   1988.
  • Bahçekapılı,  Nedim;  “İslam  ve  Kilise  Hukuku  Açısından  Aile  ve  Evlilik”,   Avrupa  İslam  Üniversitesi  İslam  Araştırmaları  Dergisi,    sayı:  1,  2008.
  • Bayındır,   Abdülaziz;   “Din   Farklılığının   Evliliğe   Etkisi”,   (Çevrimiçi)
  • http://www.kurandersi.com/konulu-­‐‑kuran-­‐‑sohbetleri/2009/din-­‐‑farkliliginin-­‐‑evlilige-­‐‑ etkisi.html,  10 Şubat  2012.
  • Bilgin,  Beyza,  İslam’da  Kadının  Rolü,  Türkiye’de  Kadın,  Ankara,  2001.
  • Bilmen,  Ömer  Nasuhi;  Hukukı  İslâmiyye  ve  Istılahatı  Fıkhıyye  Kamusu,  Bil-­‐‑ men  Yay.,  İstanbul,  trs..
  • Buhârî,  Muhammed   b.  İsmâîl   (256/869-­‐‑70); el-­‐‑Câmiu’s-­‐‑Sahîh, Çağrı  Yay.,   İstanbul,  1992.
  • Cessâs,  Ebû  Bekr  er-­‐‑Râzî  (370/980);  Ahkâmu’l-­‐‑Kur’ân,  Dâru  İhyâi’t-­‐‑Türâs,   Beyrut,  1405/1984.
  • Cin,   Halil;   İslâm   ve   Osmanlı   Hukukunda   Evlenme,   Selçuk   Üniversitesi   Yayınları,  Konya,  1988.
  • Hüseyin  Çelik,  “Ehli  Kitabın  Kestiğinin  Yenilmesi  ve  Kadınları  ile  Evle-­‐‑ nilmesi  Meselesi  (Mâide  Suresi  5.  Ayeti  Bağlamında  Bir  Tahlil)”,  Dicle  Üniversi-­‐‑ tesi  İlahiyat  Fakültesi  Dergisi,  cilt:  XII,  sayı:  1,  2010.
  • Dağcı,   Şamil;   “İslam   Aile   Hukukunda   Evlenme   Engelleri   I:   Sürekli   Evlenme   Engelleri”,  Ankara  Üniversitesi  İlahiyat  Fakültesi  Dergisi,  sayı:  XXXIX,  Ankara,   trs.
  • ________; “İslam  Aile  Hukukunda  Evlenme  Engelleri   II:  Geçici  Evlenme  En-­‐‑ gelleri”,  Ankara  Üniversitesi  İlahiyat  Fakültesi  Dergisi,  Sayı:  XLI,  Ankara,  trs.
  • Dalgın,   Nihat,   “İslam   Hukuku   Açısından   Bayanın   Ehl-­‐‑i   Kitâb Erkekle   Evliliği”,  İslam  Hukuku  Araştırmaları  Dergisi,  sayı: 2,  2003.
  • ________;   İslâm   Hukukuna   Göre   Müslüman-­‐‑Gayr-­‐‑i   Müslim   Evliliği,   Etüt   Yayınları,  Samsun,  2005.
  • Demir,  Ömer;  Acar,  Mustafa;  Sosyal  Bilimler  Sözlüğü,  Ağaç  Yay.,  İstanbul, 1993.
  • Demircan,  Ali  Rıza;  “Müslüman Kadınlar  Müşrik  ve  Gayr-­‐‑i  Müslim  Ar-­‐‑ keklerle Evlenebilirler   mi..?”,   (Çevrimiçi)   http://www.alirizademircan.net/musluman-­‐‑kadinlar-­‐‑musrik-­‐‑ve-­‐‑gayr-­‐‑i-­‐‑muslim-­‐‑ arkeklerle-­‐‑evlenebilirler-­‐‑mi-­‐‑5-­‐‑306h.html,  21  Ekim  2015.
  • Demirci,  Muhsin;  Tefsîr Tarihi,  İfav  Yay.,  İstanbul,  2003.
  • Ebû  Zehra,  Muhammed,  el-­‐‑Ahvâlü’ş-­‐‑Şahsıyye,  Dâru’l-­‐‑Fikri’l-­‐‑Arabî,  Kahi-­‐‑ re,  trs..
  • Elmalılı,  Muhammed  Hamdi  Yazır  (1361/1942);  Hak  Dini  Kur’an  Dili,  Eser   Neşr,  İstanbul,  1979.
  • Esen,  Muammer;  “Kur’an’ın  Ehl-­‐‑i  kitab’a  Bakışı”,  Ankara  Üniversitesi  İla-­‐‑ hiyat  Fakültesi  Dergisi,  51:1,  2010.
  • Esmer,  Yılmaz;   “Algılama  ve  Anlatımda  Eşler  Arası  Farklılıklar”,  Kadın   ve  Cinsellik,  (Haz.  Necla  Arat),  Say  Yayınları,  İstanbul,  1993.
  • Eşkan,  Selma;  “İslâm  Aile  Hukukunda  Evlilik  Engeli  Olarak  Din  Farkı  Prob-­‐‑ lemi”,  (Yayınlanmamış Doktora  Tezi),  Atatürk  Üniversitesi,  Erzurum,  2007.
  • Goldziher,   Ignaz;   İslam   Tefsîr Ekolleri,   (çev.   Mustafa   İslamoğlu),   Denge   Yay.,  İstanbul,  1997.
  • Güler,   İlhami;   “Kur’an’da   Kadın   Erkek   Eşitsizliğinin   Temelleri”,   İslâmî   Araştırmalar,  ,  c.  5,  s.  4,  1991.
  • Hamîdullah,  Muhammed;  “Hudeybiye  Antlaşması”,  DİA,  İstanbul,  1998.
  • Huotari,   Voitto;   “Finlandiya’da   Ortodoks   ve   Luteryanlar   Arası   Evlilik-­‐‑ ler”   (Çev.   Kemal   Ataman),   Uludağ Üniversitesi  İlahiyat   Fakültesi   Dergisi,   cilt:   5,   sayı:  5,  1993.
  • İbn  Abdilberr  (463/1070);  el-­‐‑İstizkâr,  Dâru  Kuteybe,  Beyrut,  1993.
  • İbnü’l-­‐‑Arabî,  Muhammed   b.   Abdullah   Ebû   Bekr (543/1148);     Ahkâmü’l-­‐‑ Kur’ân,   (Thk.   Ali   Muhammed   el-­‐‑Becâvî),   Dâru   İhyâi’t-­‐‑Türâsi’l-­‐‑Arabî,   Beyrut,   trs..
  • İbn  Âşûr,  Muhammed  Tâhir  (1393/1973);  et-­‐‑Tahrîr  ve’t-­‐‑Tenvîr,  ed-­‐‑Dâru’t-­‐‑ Tûnusiyye  li’n-­‐‑Neşr,  Tunus,  1984.
  • İbn  Ebî  Şeybe,  Ebû  Bekr  Abdullah  b.  Muhammed  (235/850);  el-­‐‑Musannef   fi’l-­‐‑Ehâdîsi  ve’l-­‐‑Âsâr,  Mektebetü’r-­‐‑Rüşd,  Riyad,  1409-­‐‑1988.
  • İbn  Kayyım  el-­‐‑Cevziyye  (751/1350),  Ahkâmü  Ehli’z-­‐‑Zimme,  (Thk.  Yûsuf  b.   Ahmed  el-­‐‑Bekrî,  Şâkir  b.  Tevfîk  el-­‐‑Ârûrî),  S.  Arabistan,  1997.
  • İslamoğlu,   Mustafa;   “Gayri   Müslim   Erkekle   Evlilik”   (Çevrimiçi)   http://www.mustafaislamoglu.com/482_-­‐‑Gayri-­‐‑Muslim-­‐‑Erkekle-­‐‑Evlilik.html 25   Şubat   2012.
  • Karadâvî,   Yusuf;   “Zevâcü’l-­‐‑Müslimi   bi   Gayri’l-­‐‑Müslime”   (Çevrimiçi)     http://qaradawi.net/new/library2/267-­‐‑2014-­‐‑01-­‐‑26-­‐‑18-­‐‑46-­‐‑21/2465-­‐‑ 21  Ekim  2015.
  • Karaman,  Hayrettin  (Red.);  İlmihal  II:  İslâm  ve  Toplum,  TDV  Yay.,  Ankara,   2006.
  • ________; Kur’an  Yolu,  DİB  Yay.,  Ankara,  2007.
  • ________; “Müslüman kadının  gayr-­‐‑i  müslim  erkekle  evlenmesinin  caiz   olmaması”,   (Çevrimiçi)   http://www.hayrettinkaraman.net/sc/00100.htm,   09   Şubat   2012.
  • Kâsânî,   Alâüddîn   Ebû   Bekr   b.   Mes'ʹûd   b.   Ahmed   (587/1191);   Bedâiu’s-­‐‑ Sanâi’  fî  Tertîbi’ş-­‐‑Şerâi’,  Dâru’l-­‐‑Kütğbi’l-­‐‑İlmiyye,  yrs.,  2.  bs.,  1406/1986.
  • Kasapoğlu,  Abdurrahman;  “İslama  Göre  Evlilikte  Eşler  Arasında  Uyum   Sorunu  -­‐‑İnanç  ve  Ahlâk  Uyumu”,  Bilimname  XII,  2007/1.
  • Kâsımî,   Cemâlüddîn   (1332/1914);   Mehâsinü’t-­‐‑Te’vîl,   (Thk.   Muhammed   Bâsil),  Dâru’l-­‐‑Kütübi’l-­‐‑İlmiyye,  Beyrut,  1418/1997.
  • Khadduri,   Majid;   “İslâm   Hukukunda   Evlilik:   Modernist   Bakış Açısı”   (Çev.  Ali  Duman),  İslam  Hukuku  Araştırmaları  Dergisi,  sayı:  9,  2007.
  • Kurtubî,   Ebû   Abdullah   Muhammed   b.   Ahmed   (671/1272);   el-­‐‑Câmi’   li   Ahkâmi’l-­‐‑Kur’ân,  (Thk.  Hişâm  Semîr  el-­‐‑Buhârî), Dâru  ilmi’l-­‐‑Kütüb,  Riyad,  2003.
  • Komisyon,   “İslam  Dünyasına  Yeni  Ufuklar  Açma  Hamlesi”   (Çevrimiçi)   http://www.diyanetdergisi.com/diyanet-­‐‑dergisi-­‐‑42/konu-­‐‑642.html,   21   Ekim   2015.
  • Komisyon,   “Ehl-­‐‑i   kitab”   (Çevrimiçi)   http://www.sevde.de/islam_Ans/E/ehli_kitap.htm 09  Şubat  2012.
  • Komisyon,   “Evlilik”   (Çevrimiçi)   http://www.tubaterim.gov.tr/TUBA/index.php/w_anasayfa/w_aramaSonucu/1   21 Şubat  2012.
  • Mâverdî,   Ebû’l-­‐‑Hasen   Ali   b.   Muhammed   (450/1058);   “Ehl-­‐‑i   Kitâp   Kadınlarla  Evlilik”  (Çev.  Muhittin  Özdemir),  İslam  Hukuku  Araştırmaları  Dergisi,   sayı:  9,  2007.
  • Mekkî   b.  Ebî  Tâlib (437/1045),  el-­‐‑Hidâye  ilâ  Bülûgı’n-­‐‑Nihâye,   Külliyetü’d-­‐‑ Dirâsâti’l-­‐‑Ulyâ  ve’l-­‐‑Bahsi’l-­‐‑İlmiyyi,  Câmiatü’ş-­‐‑Şârika,  yrs.,  2008.
  • Merâgî,   Mustafa;   Tefsîru’l-­‐‑Merâgî,   Mustafa   el-­‐‑Halebî   ve   Oğulları   Mat-­‐‑ baası,  Mısır,  1365/1946.
  • Mergınânî,  Ali  b.  Ebû  Bekr  (593/1196);  el-­‐‑Hidâye  fî  Şerhı  Bidâyeti’l-­‐‑Mübtedî,   (Thk.  Talâl  Yûsuf),  Dâru  İhyâi’t-­‐‑Türâsi’l-­‐‑Arabî,  Beyrut,  trs..
  • Müslim,  Ebu'ʹl-­‐‑Hüseyin  el-­‐‑Haccâc   (261/847); el-­‐‑Câmiu’s-­‐‑Sahîh,  Çağrı  Yay,   İstanbul,  1992.
  • Öz,  Mustafa;  “Ahmed  Han,  Seyyid”,  DİA,  İstanbul,  1989.
  • Özgüven,  İbrahim  Ethem;    Evlilik  ve  Aile  Terapisi,  PDREM  Yayınları,  An-­‐‑ kara,  2000.
  • Öztürk,  Yaşar  Nuri;  Kur’an’daki  İslam,  Yeni  Boyut  Yay.,  İstanbul,  2000.
  • Râzî,  Fahruddîn  (606/1210);  et-­‐‑Tefsîru’l-­‐‑Kebîr,  Tahran,  trs..
  • Rızâ,  Reşîd  (1353/1935);  Tefsîru’l-­‐‑Menâr,  Kahire,  1947.
  • Sağlam,   Fatma;   “Türk-­‐‑Alman   Örnekleminde   Karma   Evli   Çiftlerin   Ço-­‐‑ cuklarındaki   Dilsel   Gelişim   Üzerine”,   Hacettepe   Üniversitesi   Edebiyat   Fakültesi  Dergisi,  cilt:  23,  sayı:  1,  2006.
  • Serahsî,  İbn  Sehl;  el-­‐‑Mebsût,  Dâru’l-­‐‑Ma’rife,  Beyrut,    trs..
  • Sifil,   Ebubekir;   “Ehl-­‐‑i   Kitap   Erkekle   Evlilik   ve   Diyanet  İlmihali”  Çevri-­‐‑ miçi,   https://ebubekirsifil.com/gazete-­‐‑yazilari/ehl-­‐‑i-­‐‑kitap-­‐‑erkekle-­‐‑evlilik-­‐‑ve-­‐‑ diyanet-­‐‑ilmihali/ 21  Ekim  2015.
  • Sugur,  Nadir  (Ed.),  Sosyolojiye  Giriş,  Anadolu  Ünv.  Yay.,  Eskişehir,  2010.
  • Süleyman,  Mukatil  b.   (150/767)  Tefsîru  Mukatil  b.  Süleyman,  Thk.  Abdul-­‐‑ lah  Mahmûd  Şehhâte,  Dâru  İhyâi’t-­‐‑Türâs,  1.  bs.,  Beyrut,  1423/2002.
  • Şahinkaya,   Rezan;   Psiko-­‐‑Sosyal   Yönleriyle   Aile,   Kardeş Basımevi,   Ankara   1979.
  • Şevkânî,   Muhammed   b.   Ali   (1250/1834);   Fethu’l-­‐‑Kadîr…,   yy.,   Beyrut,   1412/1991.
  • Şentürk,   Mustafa;   “Kur’ân’a   Göre   Ehl-­‐‑i   Kitâb ile   Evlenme:   Endülüs   Tefsîri   Örneği”,  Uluslararası  Dinlerde  Nikâh Sempozyumu,  DEÜ İlahiyat  Fakültesi,  06-­‐‑ 08  Nisan  2012,  İzmir,  Türkiye,  İsav  Yay..
  • Şimşek,   Sait;   Günümüz   Tefsîr Problemleri,   Kitap   Dünyası   Yay.,   Konya,   2004.
  • Tabatabâî,   Muhammed   Hüseyin;   el-­‐‑Mîzân   fî Tefsîri’l-­‐‑Kur’ân,   Müessese-­‐‑ tü’l-­‐‑A’lemî  li’l-­‐‑Matbûât,  Beyrut,  1417/1997.
  • Taberî,  Muhammed  İbn  Cerîr   (310/922);  el-­‐‑Câmiu’l-­‐‑Beyân  an  Te’vîli  Âyi’l-­‐‑ Kur’ân,  (Thk.  Ahmed  Muhammed  Şâkir),  Müessesetü’r-­‐‑Risâle,  Yrs.,  1420/2000.
  • Tabresî,   Fadl   b.   Hasan   b.   Fadl;   Mecmeu'ʹl-­‐‑Beyân   fî   Tefsîri’l-­‐‑Kur’ân,   (Thk.   İbrâhîm  Şemsüddîn),  Dâru’l-­‐‑Kütübi’l-­‐‑İlmiyye,  Beyrut,  1418/1997.
  • Topçuoğlu,  Ali  Aslan;  “Yahudilik-­‐‑Hristiyanlık  ve  İslâm  Hukuku’na  Göre   Nikâh  Akdine  Etkisi  Bakımından  Din  Farklılığı”  Dinbilimleri  Akademik  Araştırma   Dergisi,  cilt  10,  sayı  2,  2010.
  • Unaş,  Esra;  “İslam  Hukukunda  Batıl  Nikâhlar”,   (Yayınlanmamış Y.  Lisans   Tezi),  Cumhuriyet  Ünv.  SBE,  Sivas,  2010.
  • Zuhaylî,   Vehbe;   İslâm   Fıkhı   Ansiklopedisi,   (Çev.   Ahmet   Efe,   vd.),   Risale   Yay.,  İstanbul,  1992.
Konular Sosyal, Din Bilimi
Bölüm Makaleler
Yazarlar

Yazar: Mustafa ŞENTÜRK
Kurum: TRAKYA ÜNİVERSİTESİ
Ülke: Turkey


Tarihler

Yayımlanma Tarihi : 1 Nisan 2016

Bibtex @araştırma makalesi { iuilah179719, journal = {Journal of Istanbul University Faculty of Theology}, issn = {1303-5746}, address = {}, publisher = {İstanbul Üniversitesi}, year = {2016}, volume = {}, pages = {65 - 108}, doi = {}, title = {The Marriage Between Muslim Women and The Men Belonging People of The Book in The Qur’anic Exegesis Literature}, key = {cite}, author = {Şentürk, Mustafa} }
APA Şentürk, M . (2016). The Marriage Between Muslim Women and The Men Belonging People of The Book in The Qur’anic Exegesis Literature . Journal of Istanbul University Faculty of Theology , (32) , 65-108 . Retrieved from https://dergipark.org.tr/tr/pub/iuilah/issue/17208/179719
MLA Şentürk, M . "The Marriage Between Muslim Women and The Men Belonging People of The Book in The Qur’anic Exegesis Literature" . Journal of Istanbul University Faculty of Theology (2016 ): 65-108 <https://dergipark.org.tr/tr/pub/iuilah/issue/17208/179719>
Chicago Şentürk, M . "The Marriage Between Muslim Women and The Men Belonging People of The Book in The Qur’anic Exegesis Literature". Journal of Istanbul University Faculty of Theology (2016 ): 65-108
RIS TY - JOUR T1 - The Marriage Between Muslim Women and The Men Belonging People of The Book in The Qur’anic Exegesis Literature AU - Mustafa Şentürk Y1 - 2016 PY - 2016 N1 - DO - T2 - Journal of Istanbul University Faculty of Theology JF - Journal JO - JOR SP - 65 EP - 108 VL - IS - 32 SN - 1303-5746- M3 - UR - Y2 - 2021 ER -
EndNote %0 İstanbul Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi The Marriage Between Muslim Women and The Men Belonging People of The Book in The Qur’anic Exegesis Literature %A Mustafa Şentürk %T The Marriage Between Muslim Women and The Men Belonging People of The Book in The Qur’anic Exegesis Literature %D 2016 %J Journal of Istanbul University Faculty of Theology %P 1303-5746- %V %N 32 %R %U
ISNAD Şentürk, Mustafa . "The Marriage Between Muslim Women and The Men Belonging People of The Book in The Qur’anic Exegesis Literature". Journal of Istanbul University Faculty of Theology / 32 (Nisan 2016): 65-108 .
AMA Şentürk M . The Marriage Between Muslim Women and The Men Belonging People of The Book in The Qur’anic Exegesis Literature. Journal of Istanbul University Faculty of Theology. 2016; (32): 65-108.
Vancouver Şentürk M . The Marriage Between Muslim Women and The Men Belonging People of The Book in The Qur’anic Exegesis Literature. Journal of Istanbul University Faculty of Theology. 2016; (32): 65-108.
IEEE M. Şentürk , "The Marriage Between Muslim Women and The Men Belonging People of The Book in The Qur’anic Exegesis Literature", Journal of Istanbul University Faculty of Theology, sayı. 32, ss. 65-108, Nis. 2016