Yıl 2013, Cilt 0 , Sayı 29, Sayfalar 133 - 178 2014-06-26

KUTBUDDÎN EŞ-ŞÎRÂZÎ (Ö. 710/1311)’NİN FETHU’L-MENNÂN TEFSİRİNİN ÖZGÜN YÖNLERİ

Resul ERTUĞRUL [1] , Resul ERTUĞRUL [2]


 Even  though  it  has  the  features  of  its  contemporary  commentaries  and  is  a  product  of  its  age’s  requirements,   Kutbuddin   Al-­‐‑Shirazi’s   commentary   has   some   unique   aspects   that   differ   from   others.  Especially  it  differs  from  others  in  the  purpose  of  written.  It  was  written  for  the  public,  for  counselling  *     Bu  makale  doktora  tezimizden  istifade  edilerek  hazırlanmıştır.  Bkz.  Resul  Ertuğrul,  Kutbuddin  eş-­‐‑Şîrâzî  ve  Tefsiri,  Ankara  Üniversitesi  S.  B.  E.,  Ankara,  2011.  **     Yrd.   Doç.   Dr.,   Artvin   Çoruh   Üniversitesi,   Eğitim   Fakültesi,   İlköğretim   Din   Kültürü   ve   Ahlak  Bilgisi  Eğitimi  Bölümü.  
Özellikle  yazılış  amacı  bakımından  tefsir  geleneğinden  farklı  olarak  halk  için,  öğüt  verme  ve  zamanına   yön   verme   maksadı   ile   yazılmıştır.   Bunun   yanında   çeşitli   görüşlere   yer   verme   ve   görüşler   arasında   tercihte  bulunma  dışında  yazarın  kendi  tasarrufunun  az  bulunduğu  derleme  türü,  tefsir  dışı  konuların   genişçe  yer  aldığı  ve  yazarın  önemsediği  bir  kısım  konuları  birden  fazla  yerde  tekrarladığı  bir  eserdir.   Müfessirin,   zamanındaki   bilim   dallarında   uzman   olmasına   karşın   bilimsel   izahlara   yeterince   yer   vermemesi,  kısmen  de  olsa  rivâyetleri  bilimsel  görüşlere  tercih  etmesi,   temsilcilerinden  sayıldığı  İşrâkî   felsefeye  yok  denecek  kadar  az  yer  vermesi  yanında  İşrâkî görüşleri  eleştirel  mahiyette  ifadelere  de  yer   vermesi   ve   döneminde   yazılan   tefsirlerde   kaynak   sıkıntısı   çekilmesine   karşın   çok   sayıda   kaynaktan   istifade  ile  tefsirini  yazmış  olması  tefsiri  kendine  özgü  kılan  yönlerdendir.
Kutbuddin eş-­‐‑Şîrâzî,   Fethu’l-­‐‑Mennân   fi   Tefsîri’l-­‐‑Kur’ân,   Tefsîru’l-­‐‑‘Allâmî,   Kur’an,  tefsir,  rivâyet tefsiri,  İşrâkî  felsefe.
  • Abdulbaki,  Muhammed  Fuad,  el-­‐‑Mu‘cemü’l-­‐‑Mü’fehres  li  Elfâzi’l-­‐‑Kur’ân’il-­‐‑ Kerim,  Daru’l-­‐‑Hadis,  2.bs.,  Kahire,  1988.
  • Albayrak,  Halis,  Tefsir  Usûlü Yöntem-­‐‑ Ana  Konular-­‐‑ İlkeler-­‐‑ Teklifler, Şule   Y.,  İstanbul  1998.
  • Ata,  Mehmet  Mahfuz,  Kevâşî   ve  Kur’an’ı  Yorumlama  Yöntemi,  Emre  Mat-­‐‑ baacılık,  İstanbul  2002.
  • Ateş,  Süleyman,  İşârî  Tefsir  Okulu,  Yeni  Ufuklar  Neşriyat,  2.  bs.,  İstanbul   1998.
  • Aydemir,   Abdullah,   Büyük   Türk   Bilgini   Şeyhulislâm Ebussuûd   Efendi   ve   Tefsirdeki  Metodu,  DİB  Yay.,  2.  bs.,  Ankara  1993.
  • el-­‐‑Bagavî,  Ebû  Muhammed  el-­‐‑Huseyn  Mes‘ûd   (ö.  516/1122),  Me‘âlimu’t-­‐‑ Tenzîl,   Thk.   ve   Tahric:   Muhammed   ‘Abdullâh   en-­‐‑Nemr   vd.,   Dâru   Tayyibe,   Riyâd  1409-­‐‑1412.
  • Bağdatlı   İsmail   Paşa   (ö.   1338/1920),   Hediyyetü’l-­‐‑‘Ârifîn   Esmâü’l-­‐‑Müellifîn   ve  Âsâru’l-­‐‑Musannifîn,  İstanbul  1955.
  • Bakar,  Osman,  Classification  of  Knowledge  in  Islam,  A  Study  in  Islamic  Phi-­‐‑ losophies   of   Science,   Institute   for   Policy   Research,   Kuala   Lumpur   Malaysia   1992.
  • -­‐‑-­‐‑-­‐‑-­‐‑-­‐‑-­‐‑-­‐‑,   Gelenek   ve   Bilim;  İslâm’da   Bilim   Tarihi   ve   Felsefesi   Üzerine,   çev.   Er-­‐‑ cüment  Asil,  Gelenek  Yay.,  İstanbul  2003.
  • Baltacı,   Burhan,   Şâtıbî’nin   Kur’an’ı   Yorumlama   Yöntemi,   (Doktora   tezi),   Ankara  2005.
  • el-­‐‑Beyhakî,  Ebû  Bekr  Ahmed  b.  el-­‐‑Huseyn  (384-­‐‑458),  el-­‐‑Câmi‘u  li  Şu‘abi’l-­‐‑ Îmân,  Thk.  Abdulalî  Abdulhamîd  Hâmid,  Mektebetü’r-­‐‑Rüşd,  Riyâd  1423/2003.
  • Bursalı  Mehmet  Tâhir  b.  Rıfat  Bey,  Delîlü’t-­‐‑Tefâsir,  Hilal  Matbaası,  İstan-­‐‑ bul  1324  h.,  (Sül.  Ktp,  H.  Hayri-­‐‑Abdullah  Ef.,  nr.  0000267).
  • Cerrahoğlu,  İsmail,  Tefsir  Ehl-­‐‑i  Sünnetü,  TDV  Yay.,  9.  bs.,  Ankara  1993.
  • -­‐‑-­‐‑-­‐‑-­‐‑-­‐‑-­‐‑-­‐‑-­‐‑,  Tefsir  Tarihi,  Fecr  Yay.,  Ankara  1996.
  • Çetiner,   Bedreddin,   Ebu’l-­‐‑Berekât   en-­‐‑Nesefî   ve   Medârik   Tefsiri,   MÜİFAV   Yay., İstanbul  1995.
  • Demirci,   Muhsin,   Tefsir   Ehl-­‐‑i   Sünnetü,   MÜİFAV   Yay.,   3.   bs.,   İstanbul   2003.
  • Ebû  Zeyd,  Nasr  Hamid,  İlahi  Hitabın  Tabiatı  -­‐‑Metin  Anlayışımız  ve  Kur’an   İlimleri  Üzerine-­‐‑,  çev.  Mehmet  Emin  Maşalı,  Kitâbiyât  Yay.,  2.  bs.,  Ankara  2006.
  • Erdoğan,  İsmail,  “İşrâkîlik’in  İslâm  Felsefesi  İçerisindeki  Yeri  ve  Kaynak-­‐‑ ları”,  Fırat  Üniv.  İlahiyat  Fak.  Dergisi 8  (2003).
  • Gazzâlî,  Ebû  Hâmid  Muhammed  b.  Muhammed,    İhyâu  ‘Ulûmi’d-­‐‑Dîn  ve   bi  Hâmişihî:  Tahrîcu  Ehâdîsi’l-­‐‑İhyâ’,  Dâru’ş-­‐‑Şa‘b,  Kâhire,  ts. Hayta,  Ufuk  -­‐‑ Birışık,  Abdulhamit,  “Hayatı  ve  Eserleriyle  Abdülmecîd  b.   Şeyh   Nasûh   Tosyevî   ve   Cevâhiru’l-­‐‑Kur’ân   ve   Zevâhiru’l-­‐‑Furkân   Adlı   Tefsir   Risâlesinin  İlmî  Değeri”,  Uludağ  Üniv.  İlahiyat  Fak.  Dergisi,  c.  XVI,    Sayı:  2,  2007.
  • İbn  ‘Atıyye  el-­‐‑Endelûsî,  el-­‐‑Kâdî  Ebû  Muhammed  Abdulhak  b.  Gâlib   (ö.   536),  el-­‐‑Muharraru’l-­‐‑Vecîz  fî  Tefsîri’l-­‐‑Kitâbi’l-­‐‑‘Azîz,  Thk.  ‘Abdusselâm  ‘Abduşşâfiî   Muhammed,  Dâru’l-­‐‑Kütübi’l-­‐‑‘İlmiyye,  Beyrut  1422/2001.
  • İbnü’l-­‐‑Esîr,   Muhammed   el-­‐‑Cezerî   (544-­‐‑606),   en-­‐‑Nihâye   fî   Garîbi’l-­‐‑Hadîs   ve’l-­‐‑Eser,  Thk.  Mahmûd  Muhammed  et-­‐‑Tanâhî-­‐‑Tâhir  Ahmed  ez-­‐‑Zâvî,  Müesse-­‐‑ setü’t-­‐‑Târîhi’l-­‐‑‘Arabî.
  • İbn   Hacer   el-­‐‑‘Askalânî,   Şeyhü’l-­‐‑İslâm   Şehâbüddîn   Ahmed   (ö. 852/1449),   ed-­‐‑Dureru’l-­‐‑Kâmine  fî  A‘yâni’l-­‐‑Mieti’s-­‐‑Sâmine,  Dâru’l-­‐‑Cîl,  Beyrut  ty.
  • İbn   Kesîr,   el-­‐‑Hâfız   İmâdüddîn   Ebu’l-­‐‑Fidâ’   İsmail   b.   Ömer   (ö.   701-­‐‑ 774/1373),   Zeylü   Tabakâti’l-­‐‑Fukahâi’ş-­‐‑Şâfiiyyîn   li’l-­‐‑‘Abbâdî, Tahkîk,   Ta‘lîk   ve   Takdîm:   Ahmed   Ömer   Hâşim,   Muhammed   Zeynuhum   Muhammed   ‘Azab,   Mektebetü’s-­‐‑Sekâfeti’d-­‐‑Dîniyye,   Kahire   1413/1993.   Ebu   Asım   Muhammed   b.   Ahmed  b.  Muhammed  Herevi  Abbâdî  (458/1066)’nin  bu  eserine  yazılan  zeyldir.
  • İbn   Tağrîberdî,   Cemâlüddîn   ebi’l-­‐‑Mehâsin   Yusuf   b.   Tağrîberdî   el-­‐‑ Atâbekî   (813-­‐‑874   h.),   en-­‐‑Nücûmu’z-­‐‑Zâhire   fî   Mulûk-­‐‑i   Mısr   ve’l-­‐‑Kâhire,   Dâru’l-­‐‑ Kütüb,  Mısır  ts.
  • el-­‐‑Kâdî   ‘İyâd,   Ebu’l-­‐‑Fadl   el-­‐‑Yahsabî   (ö.   544/1149),   eş-­‐‑Şifâ   bi   Ta‘rîfi   Hukûki’l-­‐‑Mustafâ,   Hâşiye:   Ahmed   b.   Muhammed   b.   Muhammed   eş-­‐‑Şimnî   (ö.   872/1468),  Dâru’l-­‐‑Kütübi’l-­‐‑‘İlmiyye,  Beyrut ts.
  • Kâtib  Çelebî,  Hâcî  Halîfe  Mustafâ   b.  ‘Abdullâh,  (ö.   1067/1657),  Keş-­‐‑ fü’z-­‐‑Zunûn  ‘an  Esâmi’l-­‐‑Kütübi  ve’l-­‐‑Fünûn,  Dâru  İhyâi’t-­‐‑Türâsi’l-­‐‑‘Arabî,  Beyrut ts.
  • Kays,   Kays   Ali,   el-­‐‑Îrâniyyûn   ve’l-­‐‑Edebü’l-­‐‑‘Arabî   Ricâlu   ‘Ulûmi’l-­‐‑Kur’ân,   Müessesetü’l-­‐‑Buhûs  ve’t-­‐‑Tahkîkâtü’s-­‐‑Sekâfiyye,  Tahran  1368.
  • Keleş,  Mahmut  Recep,  Kutbüddin  Şîrâzî  (1236-­‐‑1311)’nin  Hayatı,  Eserleri  ve   Ortaçağ  İslâm Kültüründeki  Yeri,  (Basılmamış  Y.  Lisan  Tezi),  İstanbul  2008.
  • Krackovskij,  Ignatij  Julianovic  (1370/1951),  Istorıa  Arabskoi  Geograpicheskoi   Literatury,   Târîhü’l-­‐‑Edebi’l-­‐‑Cuğrâfiyyi’l-­‐‑‘Arabî, Arapçaya   çev.   Selahaddin   Osman   Haşim,  Câmi‘atü’d-­‐‑Düveli’l-­‐‑‘Arabî,  Moskova  1957.
  • Kurtubî,   Ebû   Abdillâh   Muhammed   b.   Ahmed   b.   Ebî   Bekr   (ö.   671),  el-­‐‑ Câmi‘u   li   Ahkâmi’l-­‐‑Kur’ân   ve’l-­‐‑Mubeyyin   lemâ   Tedammenehû   mine’s-­‐‑Sünneti   ve   Âyi’l-­‐‑Furkân,   Thk.   ‘Abdullâh   b.   ‘Abdulmuhsin   et-­‐‑Türkî,   Müessesetü’r-­‐‑Risâle,   Beyrut  1427/2006.
  • Okudan,   Rifat,   İşrak   Filozofu   Sühreverdî   Maktul   ve   Eserlerindeki   Üslup   ve   Belagat,  Basılmamış  doktora  tezi,  Isparta  2001. Pourjavady,   Reza-­‐‑Schmıdtke,   Sabıne,   “Qutb   al-­‐‑Din   al-­‐‑Shirazi’s   (634/1236-­‐‑710/1311)   Durrat   al-­‐‑Taj   and   its   Sources   (Studies   on   Qutb   al-­‐‑Din   al-­‐‑ Shirazi  I)”,  Journal  Asiatique 292.1-­‐‑2  (2004),  Paris.
  • er-­‐‑Râzî,   Fahruddîn   Muhammed   (544-­‐‑604),   Tefsîru’l-­‐‑Fahri’r-­‐‑Râzî, Dâru’l-­‐‑ Fikr,  Beyrut  1401/1981.
  • es-­‐‑Safedî (ö.  764/1363), el-­‐‑Vâfî  bi’l-­‐‑Vefeyât,  Beyrut  1420/1999.
  • es-­‐‑Selâmî,  Ebü’l-­‐‑Me‘âlî  Muhammed  b.  Râfi‘  (704-­‐‑774),  Târîhu  Ulemâi  Bağ-­‐‑ dâd;   el-­‐‑müsemmâ   Müntehabü’l-­‐‑Muhtâr,   Tashih   ve   Ta‘lîk:   el-­‐‑Mehâmî   Abbâs   el-­‐‑ ‘Azâvî,  ed-­‐‑Dâru’l-­‐‑‘Arabiyye  li’l-­‐‑Mevsû‘ât,  Beyrut  1420/2000.
  • Subkî   (727-­‐‑771),   Tabakâtü’ş-­‐‑Şâfi‘iyyeti’l-­‐‑Kübrâ, Thk.   Abdulfettah   Mu-­‐‑ hammed   el-­‐‑Hulv Mahmud   Muhammed   et-­‐‑Tenâhî,   Matbaatu   Îsâ   el-­‐‑Bâbî   el-­‐‑ Halebî,  Kahire  1383/1964.
  • es-­‐‑Suyûtî,  Celâluddîn  Abdurrahmân  ibn  Ebî  Bekr  (911/1505),  el-­‐‑İtkân   fî  ‘UIûmi’l-­‐‑Kur’ân,  Dâru’l-­‐‑Fikr,  Beyrut  1416/1996.
  • Şâtıbî,   Ebû   İshâk   İbrâhîm   b.   Mûsâ   b.   Muhammed   el-­‐‑Lahmî   el-­‐‑Ğırnâtî   (790/1388),  el-­‐‑Muvâfakât, thk.  Ebû  ‘Ubeyde  Meşhûr  b.  Hasen  Âlu  Selmân,  Dâru   İbn  ‘Affân,  S.  Arabistan  1417/1997.
  • Şerif,  M.M.,  İslâm Düşüncesi  Tarihi,  çev.  Mustafa  Armağan,  İnsan  Yay. İs-­‐‑ tanbul  1990  (I-­‐‑IV).
  • Şevkânî,   Kadı   Allame   Şeyhülislâm   Muhammed   b.   Ali   (ö.   1250/1834)   el-­‐‑ Bedrü’t-­‐‑Tâli‘  bi  Mehâsine  men  Be‘ude  li  Karni’s-­‐‑Sâbi‘,  Dâru’l-­‐‑Ma‘rife,  Beyrut ts.
  • eş-­‐‑Şîrâzî,   Kutbuddin Mahmûd   b.   Mes‘ûd   b.   Muslih   el-­‐‑Fârisî,   Fethu’l-­‐‑ Mennân  fî  Tefsîri’l-­‐‑Kur’ân,  Sül.  Ktp.,  Hekimoğlu,  nr.  109-­‐‑126; Esad  Efendi,  nr.  111-­‐‑ 140;  İstanbul  Üniv.  Nadir  Eserler  Ktp.,  nr.  A1830.
  • -­‐‑-­‐‑-­‐‑-­‐‑-­‐‑-­‐‑-­‐‑-­‐‑-­‐‑, Şerhu’l-­‐‑Kânûn  fi’t-­‐‑Tıbb,  Sül.  Ktp.,  Şehid  Ali  Paşa,  nr.  2047.
  • Tosyevî,   Abdülmecîd   b.   Şeyh   Nasûh, Cevâhiru’l-­‐‑Kur’ân,   Sül.   Ktp.   Hacı   Mahmûd  Ef,  nr.  230.
  • Uludağ,  Süleyman,  “İşrâkıyye”,  DİA,  İstanbul  2001.
  • Walbridge,  John Tuthill,  The  Philosophy  of  Qutb  al-­‐‑Din  Shirazi  A  Study  in   the  Integration  of  Islamic  Philosophy,  doctorate  thesis,  A  thesis  to  The  Departman   of  Near  Eastern  Languages   and  Civilisations,  Harvard  University,  Cambridge,   Massachusetts,  May  1983.
  • -­‐‑-­‐‑-­‐‑-­‐‑-­‐‑-­‐‑-­‐‑-­‐‑-­‐‑,   “Al-­‐‑Shîrâzî,”   Encyclopaedia   of   the   History   of   Science,   Technology   and  Medicine  in  Non-­‐‑Western  Cultures,  Editor:  Helaine  Selin,  Kluwer  AcÂde-­‐‑ mic  Publishers,  Dordrecht,  The  Netherlands  1997.
  • Yaltkaya,   M.   Şerafeddin   (1367/1947),   İbn   Esirler   Meşâhiru   Ulemâ’,   Der-­‐‑ saâdet,  Zafer  Kütüphanesi,  İstanbul  1322.
  • ez-­‐‑Zerkeşî,  Bedruddîn  Muhammed  b.  ‘Abdillah  (ö.  794/1392),  el-­‐‑Burhân   fî   ‘Ulûmi’l-­‐‑Kur’ân,   Thk.   Muhammed   Ebu’l-­‐‑Fadl   İbrâhîm,   3.   bs.,   Dâru’t-­‐‑Turâs,   Kahire 1404/1984.
Birincil Dil tr
Bölüm Makaleler
Yazarlar

Yazar: Resul ERTUĞRUL

Yazar: Resul ERTUĞRUL

Tarihler

Yayımlanma Tarihi : 26 Haziran 2014

Bibtex @ { iuilah11115, journal = {Journal of Istanbul University Faculty of Theology}, issn = {1303-5746}, address = {}, publisher = {İstanbul Üniversitesi}, year = {2014}, volume = {0}, pages = {133 - 178}, doi = {}, title = {KUTBUDDÎN EŞ-ŞÎRÂZÎ (Ö. 710/1311)’NİN FETHU’L-MENNÂN TEFSİRİNİN ÖZGÜN YÖNLERİ}, key = {cite}, author = {Ertuğrul, Resul} }
APA Ertuğrul, R , Ertuğrul, R . (2014). KUTBUDDÎN EŞ-ŞÎRÂZÎ (Ö. 710/1311)’NİN FETHU’L-MENNÂN TEFSİRİNİN ÖZGÜN YÖNLERİ . Journal of Istanbul University Faculty of Theology , 0 (29) , 133-178 . Retrieved from https://dergipark.org.tr/tr/pub/iuilah/issue/986/11115
MLA Ertuğrul, R , Ertuğrul, R . "KUTBUDDÎN EŞ-ŞÎRÂZÎ (Ö. 710/1311)’NİN FETHU’L-MENNÂN TEFSİRİNİN ÖZGÜN YÖNLERİ" . Journal of Istanbul University Faculty of Theology 0 (2014 ): 133-178 <https://dergipark.org.tr/tr/pub/iuilah/issue/986/11115>
Chicago Ertuğrul, R , Ertuğrul, R . "KUTBUDDÎN EŞ-ŞÎRÂZÎ (Ö. 710/1311)’NİN FETHU’L-MENNÂN TEFSİRİNİN ÖZGÜN YÖNLERİ". Journal of Istanbul University Faculty of Theology 0 (2014 ): 133-178
RIS TY - JOUR T1 - KUTBUDDÎN EŞ-ŞÎRÂZÎ (Ö. 710/1311)’NİN FETHU’L-MENNÂN TEFSİRİNİN ÖZGÜN YÖNLERİ AU - Resul Ertuğrul , Resul Ertuğrul Y1 - 2014 PY - 2014 N1 - DO - T2 - Journal of Istanbul University Faculty of Theology JF - Journal JO - JOR SP - 133 EP - 178 VL - 0 IS - 29 SN - 1303-5746- M3 - UR - Y2 - 2021 ER -
EndNote %0 İstanbul Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi KUTBUDDÎN EŞ-ŞÎRÂZÎ (Ö. 710/1311)’NİN FETHU’L-MENNÂN TEFSİRİNİN ÖZGÜN YÖNLERİ %A Resul Ertuğrul , Resul Ertuğrul %T KUTBUDDÎN EŞ-ŞÎRÂZÎ (Ö. 710/1311)’NİN FETHU’L-MENNÂN TEFSİRİNİN ÖZGÜN YÖNLERİ %D 2014 %J Journal of Istanbul University Faculty of Theology %P 1303-5746- %V 0 %N 29 %R %U
ISNAD Ertuğrul, Resul , Ertuğrul, Resul . "KUTBUDDÎN EŞ-ŞÎRÂZÎ (Ö. 710/1311)’NİN FETHU’L-MENNÂN TEFSİRİNİN ÖZGÜN YÖNLERİ". Journal of Istanbul University Faculty of Theology 0 / 29 (Haziran 2014): 133-178 .
AMA Ertuğrul R , Ertuğrul R . KUTBUDDÎN EŞ-ŞÎRÂZÎ (Ö. 710/1311)’NİN FETHU’L-MENNÂN TEFSİRİNİN ÖZGÜN YÖNLERİ. Journal of Istanbul University Faculty of Theology. 2014; 0(29): 133-178.
Vancouver Ertuğrul R , Ertuğrul R . KUTBUDDÎN EŞ-ŞÎRÂZÎ (Ö. 710/1311)’NİN FETHU’L-MENNÂN TEFSİRİNİN ÖZGÜN YÖNLERİ. Journal of Istanbul University Faculty of Theology. 2014; 0(29): 133-178.
IEEE R. Ertuğrul ve R. Ertuğrul , "KUTBUDDÎN EŞ-ŞÎRÂZÎ (Ö. 710/1311)’NİN FETHU’L-MENNÂN TEFSİRİNİN ÖZGÜN YÖNLERİ", Journal of Istanbul University Faculty of Theology, c. 0, sayı. 29, ss. 133-178, Haz. 2014