Türkiye’de Modern Yönetimin Erken Dönemleri: Geç-Osmanlı Döneminde Fabrikalar, Sanayi Mektepleri ve Yabancı Uzmanlar

Abstract

Bu çalışmanın amacı 19. yüzyılda, özellikle Tanzimat sonrası, Osmanlı sanayileşmesi sürecinde
yaşanan gelişmelerin Türkiye bağlamında çağdaş işletmeciliğin ve yönetim anlayışının doğuşuna
etkilerini tartışmaktır. Bu çerçevede devlet ve özel sektöre ait fabrikaların ortaya çıkışının, sanayi
ve ticaret mektepleri kuruluşunun ve fabrikalara yabancı mühendis-yönetici uzmanlar
getirilmesinin yerelde işletmeciliğin ve yönetim düşüncesinin gelişimine nasıl bir etki oluşturduğu
sorusuna yanıt aranacaktır. Bu amaçla Başbakanlık Osmanlı Arşivleri’nden elde edilen belgelere ve
ikincil kaynaklara dayalı olarak bulgular ve tartışma sunulmuştur. İlgili gelişmeler dikkate
alındığında Türkiye için bugüne kadar genellikle cumhuriyet dönemiyle sınırlandırılan modern
anlamda yönetimin ortaya çıkışının Osmanlı son dönemini de kapsayacak şekilde yeniden
çerçevelendirilebileceği ortaya konulmuştur.