PATRİARCHAL DİSCOURSE, GENDER ROLES, AND VIOLENCE: THE CASE OF KIZILCIK ŞERBETİ

Yıl 2026, Cilt: 4 Sayı: 13, 28 - 44, 27.01.2026

Mustafa Serhat , Serra İnci Çelebi

Öz

The aim of this study is to examine how traditional femininity roles attributed to women by society are reproduced through television series, and to reveal how the media reinforces women’s subordinate positions in patriarchal societies by presenting gendered stereotypes. In this context, the series Kızılcık Şerbeti, which reproduces patriarchal codes and confines female characters to traditional roles, was selected as the sample. The research specifically focuses on the eighteenth episode of the series, analyzing its discourses through the method of Critical Discourse Analysis. The central problem addressed in this study is why women’s real-life experiences are not adequately represented in television dramas, how male-dominated discourse is sustained, and how women are depicted within this framework. Furthermore, the study explores the obstacles to representing women as strong and independent individuals and how such representations shape gender roles. From a feminist theoretical perspective, the analysis critically examines how the violence experienced by the character Nursema is represented, her position within a patriarchal social structure, and how these representations reproduce gender inequality. By analyzing the dialogues in the series, the critical discourse analysis method aims to reveal how gender roles are discursively constructed.

Anahtar Kelimeler

Patriarchy , series , feminism , media , gender

ATAERKİL SÖYLEM, CİNSİYET ROLLERİ VE ŞİDDET: KIZILCIK ŞERBETİ ÖRNEĞİ

Öz

Bu çalışmanın amacı, toplum tarafından kadınlara atfedilen geleneksel kadınlık rollerinin televizyon dizileri aracılığıyla nasıl yeniden üretildiğini incelemek ve medyanın cinsiyetçi stereotipleri sunarak ataerkil toplumdaki kadınların ikincil konumlarını nasıl pekiştirdiğini ortaya koymaktır. Bu bağlamda, ataerkil yapıya ait kodları yeniden üreten ve kadın karakterlerini geleneksel rollerle sınırlandıran Kızılcık Şerbeti dizisi örneklem olarak seçilmiştir. Araştırmada dizinin birinci sezonunda Nursema karakterinin uğramış olduğu baskılar; söylemler, toplumsal cinsiyet eşitsizliği, ataerkil söylem çerçevesinde ele alınmış, bu bölümlerdeki söylemler eleştirel söylem analizi yöntemiyle incelenmiştir. Çalışmanın temel sorunsalı, kadınların gerçek yaşamdaki deneyimlerinin dizilerde neden yeterince temsil edilmediği, erkek egemen söylemin nasıl sürdürüldüğü ve bu söylem içinde kadınların nasıl resmedildiğidir. Ayrıca, kadınların güçlü ve bağımsız bireyler olarak temsil edilmesinin önündeki engeller ile bu temsillerin toplumsal cinsiyet rollerini nasıl şekillendirdiği de çalışmanın odak noktalarından biridir. Feminist teori perspektifinden hareketle, Kızılcık Şerbeti dizisinde Nursema karakterinin maruz kaldığı şiddetin temsil biçimleri, ataerkil toplum yapısı içindeki konumu ve bu temsillerin toplumsal cinsiyet eşitsizliğini nasıl yeniden ürettiği eleştirel bir şekilde analiz edilmiştir. Eleştirel söylem analizi yöntemi, dizideki diyalogları çözümleyerek toplumsal cinsiyet rollerinin nasıl inşa edildiğini ortaya koymayı hedeflemektedir.

Anahtar Kelimeler

Ataerkillik , toplumsal cinsiyet , dizi , feminizm , medya

Kaynakça

• Abbott, P., ve Wallace, C. (1997). An ıntroduction to sociology: Feminist perspectives. Routledge.
• Akçalı, E., ve İnceoğlu, İ. (2020). Kadınlık ve erkekliğin değişmeyen halleri: Televizyon dizilerinde toplumsal cinsiyet. Fe Dergi, 12(2), 161–173. doi:https://doi.org/10.46655/federgi.842995
• Alemdar, K., ve Erdoğan, İ. (2005). İletişim ve toplum. Erk Yayınları.
• Avcı, M. (2016). Osmanlı Devleti'nde kadın hakları ve kadın haklarının gelişimi için mücadele eden öncü kadınlar. Journal of Turkish Research Institute, 55, s.229–230.
• Aziz, A. (2013). Televizyon ve radyo yayıncılığı. Hiperlink Yayınları.
• Beauvoir, S. (2019). İkinci cinsiyet. (G. Savran, Çev.) Koç Üniversitesi Yayınları.
• Bem, S. R. (1983). Gender schemas and perceptions of speech style. Journal of Women in Culture and Society, 8(4), 598-616.
• Berktay, F. (2012). Tek tanrılı dinler karşısında kadın. Metis Yayınları.
• Berktay, F. (2018). Kadınlar ve erkekler: Kimlik ve temsil. İçinde Türkiye'de toplumsal cinsiyet çalışmaları konferansı (s.27-37). Koç Üniversitesi Yayınları.
• Bhasin, K. (2003). Toplumsal cinsiyet, bize yüklenen roller. (K. Ay, Çev.) Kadav Yayınları.
• Blackstone, W. (1770). Commentaries on the laws of england. The University of Adelaide.
• Blommaert, J., ve Bulcaen, C. (2000). Critical discourse analysis. Annual Review of Anthropology, 29, 447-466.
• Buckingham, D. (2013). Media education: Literacy, learning and contemporary culture. Polity Press.
• Butler, J. (2023). Cinsiyet belası: Feminizm ve kimliğin altüst edilmesi. (B. Ertür, Çev.) Metis Yayınları.
• Büyükbaykal, C., I. (2012). Medyada kadın olgusu. İstanbul Üniversitesi İletişim Fakültesi Dergisi (28), s.19-30. Castells, M. (2013). Communication power. OUP Oxford.
• Çelenk, S. (2005). Televizyon, temsil, kültür: 90'lı yıllarda sosyokültürel iklim ve televizyon içerikleri. Ütopya Yayınevi.
• Çöloğlu, D. Ö. (2010). Televizyon: Mesih mi şeytan mı? Ütopya Yayınevi.
• Dağtaş, B., ve Dağtaş, E. (2009). Medya ve toplum. Ütopya Yayınevi.
• Delphy, C. (1984). Close to home: A materialist analysis of women's oppression. University of Massachusetts Press.
• Demir, Z. (1997). Modern ve postmodern feminizim. İz Yayıncılık.
• Dökmen, Z. Y. (2009). Toplumsal cinsiyet sosyal psikolojik açıklamalar. Remzi Kitapevi.
• Ergül, H. (2000). Televizyonda haberin magazinelleşmesi. İletişim Yayınları.
• Ersöz, A. G. (2021). Toplumsal cinsiyet sosyolojisi. Anı Yayıncılık.
• Fairclough, N. (1995). Critical discourse analysis: The critical study of language. Longman.
• Firestone, S. (2015). The dialectic of sex: The case for feminist revolution. Verso Books.
• Foucault, M. (1972). The punitive society: Lectures at the collège de france. Palgrave MacMillan.
• Foucault, M. (1978). The history of sexuality, vol. 1: An ıntroduction. Random House.
• Franzoi, S. (1996). Social psychology. BVT Yayıncılık.
• Gill, R. (2007). Gender and the media. Polity Press.
• GMMP. (2025). Global media monitoring project. https://waccglobal.org/our-work/global-media-monitoring-project-gmmp/
• Gözübüyük, Ş. (2011). Açıklamalı Türk anayasaları. Turhan Kitabevi.
• Grimshaw, P., Holmes, K., ve Lake, M. (2001). Women's rights and human rights: International historical perspectives. Palgrave Macmillan.
• Gülbahar, H. (2012). Kadın odaklı habercilik. IPS İletişim Vakfı Yayınları.
• Habermas, J. (1991). The structural transformation of the public sphere. MIT Press.
• Hall, S. (2017). Temsil: Kültürel temsiller ve anlamlandırma uygulamaları. (İ. Dündar, Çev.) Pinhan Yayıncılık.
• Hartmann, H. (1981). The family as the locus of gender. Chicago Üniversitesi Yayınları, 6(3), 366-394.
• Hooks, B. (2016). Feminizm herkes içindir. Bgst Yayınları.
• Hooks, B. (2019). Feminizm herkes içindir: Tutkulu politika. BGST Yayınları.
• İmançer, D. (2006). Medya ve kadın. Ebabil Yayınları.
• Işık, M. (2004). Medyada yeni yaklaşımlar. Eğitim Kitapevi Yayınları.
• Kandiyoti, D. (2022). Cariyeler, bacılar, yurttaşlar. Metis Yayınları.
• Kaylı, D. Ş. (2018). Toplumsal cinsiyet bakış açısından mekanın gör dedikleri. İçinde Y. Kubar ve H. Karakaya (Ed.), Toplumsal cinsiyet algısına ekonomik ve sosyolojik bir bakış (1. baskı, ss. 10-30). Gazi Kitabevi.
• Lips, H. (2001). Sex & gender: An ıntroduction. Mayfield Publishing Company.
• Macionis, J. J. (2013). Sosyoloji. (V. Akan, Çev.) Nobel Akademik Yayıncılık.
• McQuail, D. (2010). Mass communication theory. Sage.
• Michel, A. (1993). Feminizm. (Ş. Tekeli, Çev.) İletişim Yayınları.
• Millett, K. (2018). Cinsel politika. (S. Selvi, Çev.) Payel Yayınları.
• Murdock, G. P. (1949). Social structure. Londra: Collier-Macmillan Limited.
• Öztürk, E. (2017). Feminist teori ve tarihsel süreçte türk kadını. Gece Kitaplığı.
• Pateman, C. (1988). The sexual contract. Polity Press.
• Pira, A., ve Elgün, A. (2004). Toplumsal cinsiyeti inşa eden bir kurum olarak medya, reklamlar aracılığıyla ataerkil ideolojinin yeniden üretilmesi. http://cim.anadolu.edu.tr/pdf//1130848482.pdf.
• Power, N. (2011). Tek boyutlu kadın. (Ö. Kaya, Çev.) Habitus Yayınları.
• Rubin, G. (1975). The traffic in women: Notes on the "political economy" of sex. R. R. Reiter (Ed.), Toward an anthropology of women içinde (ss. 157–210). Monthly Review Press.
• Sarah, M. (2020). Global media monitoring project: Who makes the news? Erişim tarihi: 15 Kasım 2025, [GMMP Web Sitesi].
• Sarup, M. (1995). Postyapısalcılık ve postmodernizm. (A. Güçlü, Çev.) Ark Yayınevi.
• Sevim, A. (2005). Feminizm. İnsan Yayınları.
• Sevim, F. (2013). Medya okuryazarlığı, toplumsal cinsiyet ve kadının medyada temsili. [Yayınlanmamış yüksek lisans tezi]. İstanbul Ticaret Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
• Show TV. (2023, 13 Eylül). Kızılcık Şerbeti'nin yeni sezon afişi yayınlandı! Show TV. Erişim tarihi: 15 Kasım 2025, https://www.showtv.com.tr/dizi/haber/3621319-kizilcik-serbeti-nin-yeni-sezon-afisi-yayinlandi.
• Show TV. (2022, 16 Aralık). Kızılcık Şerbeti (1. Sezon, Bölüm 8) Erişim tarihi: 15 Kasım 2025. Gold Film. https://www.showtv.com.tr/dizi/tum_bolumler/kizilcik-serbeti-sezon-1-bolum-8-izle/108638
• Show TV. (2023, 6 Ocak). Kızılcık Şerbeti (1. Sezon, Bölüm 11) Erişim tarihi: 15 Kasım 2025. Gold Film. https://www.showtv.com.tr/dizi/tum_bolumler/kizilcik-serbeti-sezon-1-bolum-11-izle
• Show TV. (2023, 13 Ocak). Kızılcık Şerbeti (1. Sezon, Bölüm 12) Erişim tarihi: 15 Kasım 2025. Gold Film. https://www.showtv.com.tr/dizi/tum_bolumler/kizilcik-serbeti-sezon-1-bolum-12-izle/109185
• Show TV. (2023, 24 Şubat). Kızılcık Şerbeti (1. Sezon, Bölüm 16) Erişim tarihi: 15 Kasım 2025. Gold Film. https://www.showtv.com.tr/dizi/tum_bolumler/kizilcik-serbeti-sezon-1-bolum-16-izle/109965
• Show TV. (2023, 3 Mart). Kızılcık Şerbeti (1. Sezon, Bölüm 17) Erişim tarihi: 15 Kasım 2025. Gold Film. https://www.showtv.com.tr/dizi/tum_bolumler/kizilcik-serbeti-sezon-1-bolum-17-izle/110064
• Show TV. (2023, 10 Mart). Kızılcık Şerbeti (1. Sezon, Bölüm 18). Erişim tarihi: 15 Kasım 2025, https://www.showtv.com.tr/dizi/tum_bolumler/kizilcik-serbeti-sezon-1-bolum-18-izle/110229
• Stone, L. (2013). The family, sex and marriage in england 1500-1800. ACLS Humanities E-Book.
• Timisi, N. (1998). Medya ve kadın: Temel sorun noktaları. O. Çitci (Ed.), 20. Yüzyılın sonunda kadınlar ve gelecek konferansı (Yayın No: 285, ss. 407–424). Türkiye ve Orta Doğu Amme İdaresi Enstitüsü.
• Tokgöz, O. (2024). Temel gazetecilik. İmge Kitapevi.
• Tong, R. P. (2006). Feminist düşünce. (Z. Cirhinlioğlu, Çev.) Gündoğan Yayınları.
• Tonkiss, K. (2006). Analysis text and speech: Content and discourse analysis. Sage.
• Toptancı, H. C. (2008). Küreselleşme sürecinde postfeminzm. [Yayınlanmamış yüksek lisans tezi]. Fırat Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
• Tuchman, G. (1978). The symbolic annihilation of women by the mass media. İçinde G. Tuchman, A. K. Daniels ve J. Benét (Ed.), Hearth and home: Images of women in the mass media (ss. 3-38). Oxford University Press.
• Türköne, M. (1995). Eski türk toplumunun cinsiyet kültürü. Ark.
• Van Dijk, T. A. (2001). Critical discourse analysis. D. Tannen, D. Schiffrin, ve H. Hamilton (Eds.), Handbook of discourse analysis (ss. 352-371). Blackwell.
• Van Dijk, T. A. (2008). Discourse and power. Palgrave Macmillan.
• Walby, S. (2016). Patriyarka kuramı. (H. Osmanağaoğlu, Çev.) Dipnot Yayınları.
• Williams, R. (1974). Television: Technology and cultural form. Routledge.
• Yayla, A. (1998). Siyaset teorisine giriş. Siyasal Kitapevi.
• Yaylagül, L. (2014). Kitle iletişim kuramları: Egemen ve eleştirel yaklaşımlar. Dipnot Yayınevi.