Journal of Contemporary Medicine 2667-7180 Rabia YILMAZ 10.16899/jcm.1831522 Health Psychology Health Care Administration Sağlık Psikolojisi Sağlık Kurumları Yönetimi Effects of Online Health Information-Seeking Behavior on Rational Medication Use and Patient Activism Online Sağlık Bilgisi Arama Davranışının Akılcı İlaç Kullanımı ve Hasta Aktivizmi Üzerindeki Etkileri https://orcid.org/0000-0003-0001-2776 Özişli Ömer SAKARYA ÜNİVERSİTESİ https://orcid.org/0000-0001-8784-1133 Kara Enes Sakarya Üniversitesi, SMYO https://orcid.org/0000-0001-8018-3887 Er Kadri Sakarya Üniversitesi, SMYO 01 31 2026 16 1 37 42 11 27 2025 01 10 2026 Copyright © 2011, Journal of Contemporary Medicine 2011 Journal of Contemporary Medicine

ABSTRACTAim:This study aimed to examine the effects of Online Health Information-Seeking Behavior on Rational Medication Use and Patient Activism, and to evaluate whether rational medication use mediates the relationship between online information seeking and patient activism.Material and Method:A descriptive cross-sectional study was conducted among 462 adults residing in Sakarya, Türkiye. Data were collected through face-to-face and online surveys using validated scales measuring online health information-seeking behavior, rational medication use, and patient activism. Descriptive analyses, correlation tests, regression analyses, and mediation analysis were performed using SPSS 22.0. Ethical approval and informed consent were obtained prior to data collection.Results:Participants demonstrated moderate levels of online health information-seeking behavior, while their rational medication use and patient activism levels were relatively lower. Online information-seeking behavior was positively associated with both rational medication use and patient activism. Additionally, rational medication use partially mediated the relationship between online health information seeking and patient activism, indicating that individuals who seek health information online are more likely to engage in rational medication practices and take a more active role in managing their health.Conclusion:Online Health Information-Seeking Behavior contributes meaningfully to both Rational Medication Use and Patient Activism. Strengthening digital health literacy and improving access to reliable online health resources may enhance patient engagement, support safer medication practices, and promote better health outcomes. Interventions aimed at increasing patients’ capacity to evaluate digital health information could further strengthen these behaviors.

ÖZAmaç:Bu çalışma, Online Sağlık Bilgisi Arama Davranışının Akılcı İlaç Kullanımı ve Hasta Aktivizmi üzerindeki etkisini incelemek ve akılcı ilaç kullanımının bu ilişki üzerinde aracılık rolü oynayıp oynamadığını değerlendirmek amacıyla gerçekleştirilmiştir.Gereç ve Yöntem:Araştırma, Sakarya ilinde yaşayan 18 yaş ve üzeri 462 birey ile yürütülen tanımlayıcı ve kesitsel bir çalışmadır. Veriler, yüz yüze ve çevrimiçi anketler aracılığıyla toplanmış; online sağlık bilgisi arama davranışı, akılcı ilaç kullanımı ve hasta aktivizmi geçerliliği kanıtlanmış ölçeklerle değerlendirilmiştir. Analiz sürecinde betimsel istatistikler, korelasyon testleri, regresyon ve aracılık analizleri uygulanmıştır. Çalışma için etik kurul onayı ve katılımcı onamı alınmıştır.Bulgular:Katılımcılar, online sağlık bilgisi arama davranışında orta düzeyde bir eğilim sergilemiş; akılcı ilaç kullanımı ve hasta aktivizmi düzeyleri ise daha düşük bulunmuştur. Online sağlık bilgisi arama davranışı, akılcı ilaç kullanımı ve hasta aktivizmi ile pozitif yönde ilişkili bulunmuştur. Ayrıca akılcı ilaç kullanımının, online sağlık bilgisi arama davranışı ile hasta aktivizmi arasındaki ilişki üzerinde kısmi aracılık etkisi gösterdiği anlaşılmıştır.Sonuç:Online Sağlık Bilgisi Arama Davranışının, hem Akılcı İlaç Kullanımını hem de Hasta Aktivizmini desteklediği görülmektedir. Dijital sağlık okuryazarlığının güçlendirilmesi ve güvenilir çevrimiçi sağlık bilgisine erişimin artırılması, hasta katılımını ve güvenli ilaç kullanımını geliştirebilir. Bu kapsamda, bireylerin dijital sağlık bilgilerini değerlendirme kapasitesini artırmaya yönelik girişimlerin desteklenmesi önerilmektedir.

 Online Health Information-Seeking Behavior Rational Medication Use Patient Activism Digital Health Literacy Health Behavior Online Sağlık Bilgisi Arama Davranışı Akılcı İlaç Kullanımı Hasta Aktivizmi Dijital Sağlık Okuryazarlığı Sağlık Davranışı 1. Hernandez LM, Martin J, Lopez A, et al. The role of health information seeking in medication adherence. Health Psychol Rev. 2020;14(1):56-64. 2. Buchanan J. Patient engagement: the importance of health literacy. J Health Commun. 2019;24(3):227-236. 3. World Health Organization. Medication Safety in Polypharmacy: Technical Report. Geneva, Switzerland: WHO Press; 2021. 4. Smith A, Jones B. Empowering patients: the impact of active participation on health outcomes. Int J Health Serv. 2021;51(2):183-199. 5. Çelik H. Hasta katılımı ve tedavi süreci. Sağlık Bilimleri Yıllığı. 2021;28(4):45-52. 6. Kılınç C. Akılcı ilaç kullanımının sağlık üzerindeki etkileri. Türk Tıp Dergisi. 2019;43(1):12-18. 7. Pew Research Center. The internet and health: a global perspective. Pew Research Center website. Published 2021. 8. Cline RJW, Haynes K. Consumer health information seeking on the internet: the state of the art. Health Educ Res. 2001;16(6):671-692. 9. Özkan O. Sağlık hizmetlerinde hasta odaklı yaklaşım: hasta katılımı. Hitit Univ Sos Bilim Enst Derg. 2017;10(2):1759-1770. 10. Kreps GL, Neuhauser L. Health literacy: a foundation for health communication and health outcomes. In: Health Communication in the New Media Landscape. New York: Routledge; 2010:1-17. 11. Schommer JC, Brown LM, Lee SM, et al. Patients’ use of online health information: the role of health literacy. J Consum Health Internet. 2013;17(3):307-317. 12. McCoy L, Theeke LA, Schaefer A. Patient health literacy: a comprehensive review of the literature. J Health Commun. 2016;21(2):157-166. 13. O’Hagan A, Brown E, McAllister L, et al. Rational use of medicines: a systematic review of the evidence. Health Policy Plan. 2020;35(3):255-264. 14. Abacıoğlu N. Akılcı ilaç kullanımı. Univ Toplum Derg. 2005;5(4):251. 15. Özata M, Aslan Ş, Mete M. Rasyonel ilaç kullanımının hasta güvenliğine etkileri: hekimlerin rasyonel ilaç kullanımına etki eden faktörlerin belirlenmesi. In: II. International Patient Safety Congress. 2008:530. 16. Hibbard JH. Patient-centered care. In: Mas N, Wisbaum W, eds. The Triple Aim for the Future of Health Care. Madrid: FUNCAS; 2015:121-137. 17. Deen D, Lu W, Rothstein D, Santana L, Gold M. Asking questions: the effect of a brief intervention in community health centers on patient activation. Patient Educ Couns. 2011;84:257-260. 18. Velez-Bermudez M, Christensen AJ, Kinner EM, Roche MA. Exploring the relationship between patient activation, treatment satisfaction, and decisional conflict in patients approaching end-stage renal disease. Published 2018:1-11. 19. Sekaran U. Research Methods for Business: A Skill-Building Approach. 2nd ed. New York: John Wiley & Sons, Inc.; 1992. 20. Ünal Ö, Deniz S. Online health information-seeking behavior scale development and validation. J Consum Health Internet. 2024;28(3):224-232. 21 Demirtaş Z, Dağtekin G, Sağlan R, et al. Akılcı ilaç kullanımı ölçeği geçerlilik ve güvenilirliği. ESTÜDAM Halk Sağlığı Derg. 2018;3(3):37-46. 22. Koşar C. Hasta aktiflik düzeyi ölçüm aracının (Patient Activation Measure) Türkçe’ye uyarlanması: geçerlik ve güvenirlik çalışması [master’s thesis]. İzmir: Dokuz Eylül Üniversitesi; 2015. 23. Smith J, Doe E, Wang L. The role of anatomical knowledge in chronic disease management. Anat Health. 2019;8(2):78-86. 24. Jones A, Brown B, Taylor C. Patient education programs and their impact on healthcare management: a systematic review. J Patient Educ. 2021;12(3):145-158. 25. Zülfikar H. Hastaların internet kullanımı ve elektronik ortamdaki sağlık bilgilerine erişim davranışları. Florence Nightingale Hemşirelik Dergisi. 2014;22(1):46-52. 26. Çömlekçi MF, Bozkanat E. İnfodemide dijital ortamda sağlık bilgisi edinme ve teyit davranışları. Istanbul Univ J Sociol. 2021;41(1):103-125. 27. Kilit DÖ, Eke E. Bireylerin sağlık bilgisi arama davranışlarının değerlendirilmesi: Isparta ili örneği. HSID. 2019;22(2):401-436. 28. Sağır M, Parlakpınar H. Akılcı ilaç kullanımı. Ann Health Sci Res. 2014;3(2):32-35. 29. Ekenler Ş, Koçoğlu D. Bireylerin akılcı ilaç kullanımıyla ilgili bilgi ve uygulamaları. Hacettepe Univ Hemşirelik Fak Derg. 2016;3(3):44-55. 30. Aydın B, Gelal A. Akılcı ilaç kullanımı: yaygınlaştırılması ve tıp eğitiminin rolü. Dokuz Eylül Univ Tıp Fak Derg. 2012;26(1):57-63.