Doğa koruma ve restorasyon öncelikli alanların belirlenmesinde ekolojik değer analizinin kullanımı
Abstract
Özet: Son yıllarda yapılan birçok çalışma, üç fitocoğrafik rejyonda bulunup yüksek derecede biyolojik çeşitlilğe ev sahipliği yapan ancak doğal yapısı antropojenik müdahalelerle bozulmuş veya tahrip olmuş orman peyzajlarında doğa koruma ve restorasyon çalışmalarına gerek duyulduğunu ortaya koymuştur. Özellikle Avrupa ve Kuzey Amerika’da son yıllarda bu konulardaki son gelişmeler göz önünde bulundurulduğunda, çeşitli peyzaj tipleri için farklı planlama yöntemlerinin uygulandığı doğa koruma ve restorasyon çalışmalarının yapılmasının önemli olduğu görülmektedir. Bu çalışmada, doğa koruma ve restorasyon öncelikli alanların belirlenmesine yönelik olarak günümüzde birçok gelişmiş ülkede yaygın olarak kullanılan “ekolojik değer analizi”nin temel prensiplerine dayanan bir planlama konsepti geliştirilmesi amaçlanmıştır. Çalışma alanı olarak Yedigöller Milli Parkı (Bolu) seçilmiştir. Ekolojik değer analizi 80 örnek alandan toplanan bitki toplumlarının enderliği ve bunların mekansal dağılımı, hemerobi dereceleri, bitki taksonlarının çeşitliliği ve enderliği, endemik bitki taksonları, orman strüktürünün bazı bileşenleri (katlılık, meşcere yaşı, karışım biçimi, karışım oranı, meşcere kapalılığı) ve ölü ağaç miktarına ilişkin 16 parametrenin değerlendirilmesiyle ilişki matrisleri ve doğrudan puanlama kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Elde edilen sonuçlara göre; (1) doğallık, yaşam alanı çeşitliliği, tür çeşitliliği, enderlik ve endemikliğe bağlı olarak oldukça değişken bir peyzaj yapısı vardır, (2) araştırma alanının %90’ı “orta” ekolojişk değere sahiptir, (3) ayrıntılı ekolojik değer skalası puanları 15-30 arasında değişmektedir, (4) antropojenik etki büyük oranda göllere yakın olan alanda belirlenmiştir, (5) peyzaj yapısına bağlı olarak mümkün olduğunca fazla parametrenin kullanılması alanın çok yönlü olarak analiz edilmesini sağladığı gibi analizin hassasiyetini de arttırmıştır.
Anahtar Kelimeler: Peyzaj planlama, doğa koruma, restorasyon, ekolojik değer, arazi kullanımı
Received (Geliş): 02.06.2017 - Revised (Düzeltme): 16.07.2017 - Accepted (Kabul): 17.10.2017
Keywords
References
- Ammer, U., Utschick, H., 1982. Methodische Überlegungen für eine Biotopkartierung im Wald, Forstwissenschaftliches Centralblatt 101 (1): 60-68.
- Ammer, U., Utschick, H., 1984. Gutachten zur Waldpflegeplanung im Nationalpark Bayerischer Wald auf der Grundlage einer ökologischen Wertanalyse, Schriftenreihe des Bayerischen Staatsministeriums für Ernährung. Landwirtschaft und Forsten, Heft 10, 95 p.
- Anderson, S., 2002. Identifying important plant areas: a site selection manual for europe, and a basis for developing guidelines for other regions of the world, Plantlife International, London, http://www.plantlife.org.uk/downloads/ipa/ Identifying_IPAs_in_Europe_Site_Selection_Manual.pdf (10 Nowember 2013). Andren, H., 1994. Effects of habitat fragmentation on birds and mammals in landscapes with different proportions of suitable habitat: a review. Oikos 71: 355-366.
- Anonymous, 2002-2013. Status Report on Nature Conservation 2002-2013, Republic of Turkey Ministry of Forestry and Water Affairs, General Directorate of Nature Conservation and National Parks, 40 p. http://www.milliparklar.gov.tr/kitap/100/mobile/index.html (Accessed: 16 March 2017).
- Anonymous, 2013. Yedigöller-Yeşilöz yaban hayatı geliştirme sahası yönetim ve gelişme planı. Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü, Bolu-Zonguldak İl Çevre ve Orman Müdürlüğü, 89 p.
- Barsch, H., Bastian, O., Beierkuhnlein, C., Bosshard, A., Breuste, J., Klötli, F., Ott, K., Tress, B., Tress, G., Weiland, U., 2002. Application of landscape ecology. In: Bastian, O., Steinhardt, U. (Eds.), Development and perspectives in landscape ecology. Kluwer Academic Publishers, Netherlands, pp. 307-432. Bastian, O., 1999. Landschaftsbewertung und Leitbildentwicklung auf der Basis von Mikrogeochoren. In: Steinhardt, U., Volk, M. (Eds.), Regionalisierung in der Landschaftsökologie, Umweltforschungszentrum Leipzig-Halle GmbH, pp. 287-298.
- Bastian, O., Meyer, B.C., Panse, E., Röder, M., Syrbe, R.-U., 2002. Landscape assessment. In: Bastian, O., Steinhardt, U. (Eds.), Development and perspectives in landscape ecology, Kluwer Academic Publishers, Netherlands, pp. 205-257.
- Berg, C., Bilz, M., Ristow, M., Raab, B., 2008. Important Plant Areas (IPA)-Ein internationales Konzept zum Schutz der Wildpflanzen der Erde. Naturschutz und Landschaftsplanung 40 (4): 101-105.
Details
Primary Language
English
Subjects
-
Journal Section
Research Article
Publication Date
January 1, 2018
Submission Date
June 2, 2017
Acceptance Date
October 17, 2017
Published in Issue
Year 2018 Volume: 68 Number: 1