Farklı kat yüksekliklerinin 1998 ve 2018 Türkiye deprem yönetmeliklerine göre betonarme binaların yapısal davranışına etkileri: karşılaştırmalı inceleme

Bu makale için 31 Ocak 2026 tarihinde bir düzeltme yayımlandı. https://dergipark.org.tr/tr/pub/jiens/article/1858916

Öz

Türkiye aktif bir fay hattı üzerinde yer almaktadır. Bu sebeple deprem, Türkiye için kaçınılmaz bir gerçektir. Sıklıkla büyük depremlerin yaşandığı ülkemizde, büyük ölçüde can ve mal kayıpları meydana gelmektedir. Bu kayıpların önlenmesi amacıyla deprem yönetmelikleri sürekli güncellenmektedir. Bu çalışmada, iki farklı deprem yönetmeliğinin kıyaslanması amaçlanarak, farklı kat yüksekliklerine sahip betonarme yapıların nümerik modelleri oluşturularak 1998 ve 2018 deprem yönetmeliklerine göre yapısal analizleri gerçekleştirilmiştir. Analizler sonucunda, doğal titreşim periyodu, maksimum yer değiştirmeler, göreli kat ötelenmeleri, taban kesme kuvvetleri ve burulma düzensizliği katsayıları karşılaştırılmıştır. Çalışmanın sonucunda, basit ve simetrik bir taşıyıcı sistem seçiminin, düzensizliklerin önüne geçebileceği ancak kat yüksekliğinin arttığı durumlarda taşıyıcı sistemin olumsuz olarak etkilendiği tespit edilmiştir.

Anahtar Kelimeler

• düzensizlik
• yapısal analiz
• deprem
• kat yüksekliği

The effects of different storey heights on structural behavior of RC buildings according to 1998 and 2018 Turkish earthquake codes: comparative study

Bu makale için 31 Ocak 2026 tarihinde bir düzeltme yayımlandı. https://dergipark.org.tr/tr/pub/jiens/article/1858916

Öz

Turkey is located on active fault zone. For this reason, earthquakes are an inevitable reality for Turkey. In our country, where major earthquakes occur frequently, there is a great loss of life and property. In order to prevent these losses, earthquake regulations are continuously updated. In this study, with the aim of comparing two different earthquake codes, numerical models of reinforced concrete structures with different storey heights were created and structural analysis were carried out according to the 1998 and 2018 earthquake codes. As a result of the analysis, the period, maximum displacements, relative interstory drifts, base shear forces and torsional irregularity coefficients were compared. As a result of the study, it was determined that the selection of a simple and symmetrical structural system could prevent irregularities, but the structural system was negatively affected when the storey height increased.

Anahtar Kelimeler

• irregularity
• Structural analysis
• earthquake
• storey height

Kaynakça

1. Öztürk M (2018) Türkiye bina deprem yönetmeliği ve Türkiye deprem tehlike haritası ile ilgili İç Anadolu bölgesi bazında bir değerlendirme. Selçuk-Teknik Dergisi 17:31-42.
2. Alyamaç K, Erdoğan A (2005) Geçmişten günümüze afet yönetmelikleri ve uygulamada karşılaşılan tasarım hataları. Kocaeli Earthquake Symposium 23-25 Mart, Kocaeli ss 707-715.
3. Özmen A, Sayın E (2021) Deprem etkisinde çok katlı betonarme bir binanın TDY-2007 ve TBDY-2018 deprem yönetmeliklerine göre eşdeğer deprem yüklerinin karşılaştırılması. Osmaniye Korkut Ata Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi 4:124–33. https://doi.org/10.47495/okufbed.797889
4. Dalyan İ, Şahin B (2019) Mevcut betonarme bir binanın 2007 ve 2018 deprem yönetmeliklerine göre deprem yükleri altındaki taşıyıcı sistem performansının değerlendirilmesi. Türk Deprem Araştırma Dergisi 1:134-147.
5. Keskin E, Bozdoğan KB (2018) 2007 ve 2018 Deprem Yönetmeliklerinin Kırklareli ili Özelinde Değerlendirilmesi. Kırklareli Üniversitesi Mühendislik ve Fen Bilimleri Dergisi 4:74-90.
6. Nemutlu ÖF, Balun B, Benli A, Sarı A (2020) Bingöl ve Elazığ illeri özelinde 2007 ve 2018 Türk deprem yönetmeliklerine göre ivme spektrumlarının değişiminin incelenmesi. Dicle Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Mühendislik Dergisi 11:1341-1356.
7. Sucuoğlu H (2019) Türkiye bina deprem yönetmeliğinde başlıca yenilikler. Türk Deprem Araştırma Dergisi, 1:63–75.
8. Cansız S (2022) Türkiye’de kullanılan deprem yönetmeliklerinin özellikleri ve deprem hesabının değişimi. International Journal of Engineering Research and Development 14:58-71. https://doi.org/10.29137/umagd.948025

9. Sümer Y, Hamsici M (2020) Çok katlı betonarme binalarda 2018 deprem yönetmeliği ile tanımlanan spektrum eğrilerinin etkisi. Academic Platform - Journal of Engineering and Science 8:349-354. https://doi.org/10.21541/apjes.641250
10. Sesli H, Mert N, Tokay MM, Özdemir E (2025) TBDY-2018 ile DBYBHY-2007 yönetmelik hükümlerine göre tasarımı yapılan binaların performansının incelenmesi. Journal of Innovative Engineering and Natural Science 5(1):284–312. https://doi.org/10.61112/jiens.1518147
11. Specification for Structures to be Built in Disaster Areas (1998), Disaster and Emergency Management Presidency, Ankara, Türkiye.
12. Turkish Building Earthquake Code (2019) TBEC-2018, Disaster and Emergency Management Presidency, Ankara, Türkiye.
13. Döndüren MS, Hava Ş, Ecemiş AS (2021) Betonarme bir binanın eşdeğer deprem yükü yöntemi ile DBYBHY 2007 ve TBDY 2018 yönetmeliklerine göre analizi. Konya Journal of Engineering Sciences 9:327-342. https://doi.org/10.36306/konjes.867309
14. Öztürk MT (2009) Eski Deprem Yönetmeliklerine Göre Boyutlandırılan Betonarme Binaların Güncel Yönetmeliğe Göre Deprem Performansının Belirlenmesi. Yüksek Lisans Tezi, İstanbul Teknik Üniversitesi.
15. Structural Analysis and Design Program (2024) SAP2000, Computers and Structures Inc., New York, USA.