jlere Dil Eğitimi ve Araştırmaları Dergisi 2149-5602 2149-5602 Hakan ÜLPER 10.31464/jlere.1482527 Turkish Education Türkçe Eğitimi Yabancı Dil Olarak Türkçe Öğretim Setlerinin Prozodi Öğretimi Yönünden İncelenmesi Examination of Turkish Teaching Sets as a Foreign Language in Terms of Prosody Teaching https://orcid.org/0000-0001-6476-1624 Gülay Ersin RECEP TAYYİP ERDOĞAN ÜNİVERSİTESİ, EĞİTİM FAKÜLTESİ https://orcid.org/0000-0002-0703-0240 Çelebi Safa ONDOKUZ MAYIS ÜNİVERSİTESİ, EĞİTİM FAKÜLTESİ 10 29 2024 10 2 243 272 05 12 2024 08 07 2024 Copyright © 2015, Dil Eğitimi ve Araştırmaları Dergisi 2015 Dil Eğitimi ve Araştırmaları Dergisi

Yabancı dil öğretiminde vurgu düzeninden ve söz diziminden kaynaklanan karşıt prozodiye sahip dillerde ana dilin yabancı dil öğrenmeye olan etkisi nedeniyle öğrencilerin sorun yaşadıkları bu alanda yapılan araştırmalarda ifade edilmektedir. Bundan dolayı Türkçenin yabancı dil öğretimine yönelik hazırlanan ders kitapları ve materyallerin öğrencilere bu beceriyi kazandıracak nitelikte olması gerekir. Bundan yola çıkarak bu araştırmada, yabancı dil olarak Türkçe öğretimine yönelik hazırlanan ders ve çalışma kitapları prozodi öğretimi açısından incelenmiştir. Doküman incelemesi yönteminin kullanıldığı çalışmada İstanbul Yabancılar İçin Türkçe Öğretim Seti, Yeni İstanbul Uluslararası Öğrenciler İçin Türkçe Seti, Yeni Hitit Yabancılar İçin Türkçe Öğretim Seti, Yedi İklim Türkçe Öğretim Seti ve Gazi TÖMER Türkçe Öğretim Seti'nin tüm seviyelerdeki ders ve çalışma kitapları inceleme nesnesi olarak belirlenmiştir. Çalışmanın sonucunda, ders kitaplarında, tam ve doğru okunması ve anlaşılmasında prozodik unsurları yansıtmanın etkisi büyük olan metinler bulunmasına rağmen prozodi öğretimine yönelik etkinliklerin yetersiz olduğu tespit edilmiştir. Ayrıca çalışma sonunda prozodi öğretimine ilişkin örnekler sunularak yabancı dil olarak Türkçe öğretimine yönelik hazırlanacak kitaplar için öneriler sunulmuştur.

In foreign language teaching, it is stated in the research conducted in this field that students experience problems in languages with contrasting prosody resulting from the stress pattern and syntax due to the effect of the mother tongue on foreign language learning. Therefore, textbooks and materials prepared for teaching Turkish as a foreign language should be of a quality that will enable students to acquire this skill. Based on this, in this research, course books and workbooks prepared for teaching Turkish as a foreign language were examined in terms of prosody teaching. In the study where the document analysis method was used, the course books and workbooks of Istanbul Turkish Teaching Set for Foreigners, Yeni Istanbul Turkish Teaching Set for International Students, Yeni Hitit Turkish Teaching Set for Foreigners, Yedi Iklim Turkish Teaching Set and Gazi TÖMER Turkish Teaching Set at all levels were used as the object of examination. has been determined. As a result of the study, it was determined that although there were texts in the textbooks that reflected prosodic elements had a great impact on their complete and correct reading and understanding, the activities for teaching prosody were insufficient. In addition, at the end of the study, examples of prosody teaching are presented and suggestions are made for books to be prepared for teaching Turkish as a foreign language.

 Yabancı dil olarak Türkçe öğretimi prozodi öğretimi yabancı dil olarak Türkçe öğretim setleri. Teaching Turkish as a foreign language prosody prosody teaching Turkish as a foreign language teaching sets. Herhangi bir kurumdan destek alınmamıştır. Açık, F (2008). Türkiye’de yabancılara Türkçe öğretilirken karşılaşılan sorunlar ve çözüm önerileri. Uluslararası Türkçe Eğitimi ve Öğretimi Sempozyumu. Doğu Akdeniz Üniversitesi Eğitim Fakültesi Türkçe Eğitimi Bölümü. KKTC. Akkaya, A., Gün, M. (2016). Araplara Türkçe öğretiminde karşılaşılan sorunlar: Ürdün örneği. Journal of Turkish Studies, 11(19), 10-18. http://dx.doi.org/10.7827/TurkishStudies.11231. Bagshaw, P. C. (1994). Automatic prosodic analysis for computer aided pronunciation teaching. Unpublished PhD Dissertation, Univ. of Edinburgh, UK. Baştürkmen, H. (2010). Developing courses in English for specific purposes. Palgrave Macmillan. https://doi.org/10.1057/9780230290518. Bölükbaş, F., Keskin F., Gedik, E., Gönültaş, G., Özenç, F., Tokgöz, H. ve Ünsal, G. (2012). İstanbul yabancılar için Türkçe ders kitabı A1. Aslan, F. (Ed.). Kültür Sanat Basımevi. Bölükbaş, F., Keskin F., Gedik, E., Gönültaş, G., Özenç, F., Tokgöz, H. ve Ünsal, G. (2012). İstanbul yabancılar için Türkçe ders kitabı A2. Aslan, F. (Ed.). Kültür Sanat Basımevi. Bölükbaş, F., Keskin F., Gedik, E., Gönültaş, G., Özenç, F., Tokgöz, H. ve Ünsal, G. (2012). İstanbul yabancılar için Türkçe ders kitabı B1. Aslan, F. (Ed.). Kültür Sanat Basımevi. Bölükbaş, F., Keskin F., Gedik, E., Gönültaş, G., Özenç, F., Tokgöz, H. ve Ünsal, G. (2012). İstanbul yabancılar için Türkçe ders kitabı B2. Aslan, F. (Ed.). Kültür Sanat Basımevi. Bölükbaş, F., Keskin F., Gedik, E., Gönültaş, G., Özenç, F., Tokgöz, H. ve Ünsal, G. (2012). İstanbul yabancılar için Türkçe ders kitabı C1. Aslan, F. (Ed.). Kültür Sanat Basımevi. Bölükbaş, F., Yılmaz, M., Y. ve Keskin, F. (Ed.). (2020). Yeni İstanbul uluslararası öğrenciler için Türkçe ders kitabı A1. Kültür Sanat Basımevi. Bölükbaş, F., Yılmaz, M., Y. ve Keskin, F. (Ed.). (2020). Yeni İstanbul uluslararası öğrenciler için Türkçe ders kitabı A2. Kültür Sanat Basımevi. Bölükbaş, F., Yılmaz, M., Y. ve Keskin, F. (Ed.). (2020). Yeni İstanbul uluslararası öğrenciler için Türkçe ders kitabı B1. Kültür Sanat Basımevi. Bölükbaş, F., Yılmaz, M., Y. ve Keskin, F. (Ed.). (2020). Yeni İstanbul uluslararası öğrenciler için Türkçe ders kitabı B2. Kültür Sanat Basımevi. Bölükbaş, F., Yılmaz, M., Y. ve Keskin, F. (Ed.). (2020). Yeni İstanbul uluslararası öğrenciler için Türkçe ders kitabı B2. Kültür Sanat Basımevi. Celce-Murcia, M., Brinton, D. M., Goodwin, J. M. and Griner, B. D. (2010). Teaching pronunciation: a course book and reference guide (2nd ed.), Cambridge University Press. Cook, V. (2000). Second language learning and language teaching (2nd ed.), Foreign Language Teaching and Research Press. Colantoni, L., Escudero, P., Marrero-Aguiar, V., & Steele, J. (2021). Evidence-based design principles for Spanish pronunciation teaching. Frontiers In Communication, 6. https://doi.org/10.3389/fcomm.2021.639889 Çelebi, S. (2020). Dinlediğini anlama sürecinde bürünsel farkındalığın önemi. M. N. Kardaş (Ed.), Dinleme eğitimi içinde (s. 177-197). Pegem Akademi. Çelebi, S. ve Börekçi, M. (2020). Türkçe sözlüklerin sözcük vurgusu bakımından karşılaştırılması. Journal of Language Education and Research, 6(1), 187-200. Çelebi, S. ve Gülay, E. (2022). Konuşma prozodisi ve geliştirmeye dayalı etkinlikler. Gün, M. ve Memiş, M. (Eds.), Konuşma eğitimi içinde, (s. 79-97). Nobel. Demir, T. (2023). Bir ihtisas alanı olarak yabancılara Türkçe öğretimi ve sertifika programları. International Journal of Eurasian Education and Culture, 8(20), 481-508. http://dx.doi.org/10.35826/ijoecc.647 Demirci, M. (2015). B1 seviyesinde Türkçe öğrenen Suriyeli öğrencilerin sesli okuma becerisiyle ilgili tespitler. International Periodical for the Languages, Literature and History of Turkish or Turkic, 6(1), 333-358. Demirdöven, G. H. (2021). 2020 Avrupa Ortak Öneriler Çerçevesi (CEFR) metninde bulunan dilbilgisel yeterliklerin incelenmesi. RumeliDE Dil ve Edebiyat Araştırmaları Dergisi, 10(Ö10), 339–351. https://doi.org/10.29000/rumelide.1011952 Derwing, T. M. & Munro, M. J. (2015). Pronunciation fundamentals: Evidence-based perspectives for L2 teaching and research. John Benjamins. Durmuş, M. (2019). Dil öğretiminde öğretici yeterlilikleri ve pedagojik muhakeme becerisi. Grafiker. Ellis, R. (1997). SLA and language pedagogy: An educational perspective. SSLA, 19, 69–92. https://www.jstor.org/stable/44488668 Erdem Nas, G. ve Akbulut, B. (2021). Yabancılara Türkçe öğretimine bürün bilimsel bir yaklaşım- Boşnak konuşurların Türkçe vurgu üretimleri. Türk Dili Araştırmaları Yıllığı – Belleten, 72, 185-208. Gass, S. M. & Selinker, L. (2008). Second language acquisition An introductory course. New York: Routledge. Gilbert, J. B. (2008). Teaching pronunciation: Using the prosody pyramid. Cambridge University Press. Gültekin, İ. Kalfa, M. Atabey, İ. Mete, F. Eryiğit, A. ve Kılıç, U. (2015). Yedi iklim Türkçe öğretim seti A1 ders kitabı. E. Barın, Ş. Çobanoğlu, Ş. Ateş, M. Balcı ve C. Özdemir (Ed.). Yunus Emre Enstitüsü, Türkiye Diyanet Vakfı Yayın Matbaacılık. Gültekin, İ. Kalfa, M. Atabey, İ. Mete, F. Eryiğit, A. ve Kılıç, U. (2015). Yedi iklim Türkçe öğretim seti A2 ders kitabı. E. Barın, Ş. Çobanoğlu, Ş. Ateş, M. Balcı ve C. Özdemir (Ed.). Yunus Emre Enstitüsü, Türkiye Diyanet Vakfı Yayın Matbaacılık. Gültekin, İ. Kalfa, M. Atabey, İ. Mete, F. Eryiğit, A. ve Kılıç, U. (2015). Yedi iklim Türkçe öğretim seti B1 ders kitabı. E. Barın, Ş. Çobanoğlu, Ş. Ateş, M. Balcı ve C. Özdemir (Ed.). Yunus Emre Enstitüsü, Türkiye Diyanet Vakfı Yayın Matbaacılık. Gültekin, İ. Kalfa, M. Atabey, İ. Mete, F. Eryiğit, A. ve Kılıç, U. (2015). Yedi iklim Türkçe öğretim seti B2 ders kitabı. E. Barın, Ş. Çobanoğlu, Ş. Ateş, M. Balcı ve C. Özdemir (Ed.). Yunus Emre Enstitüsü, Türkiye Diyanet Vakfı Yayın Matbaacılık. Gültekin, İ. Kalfa, M. Atabey, İ. Mete, F. Eryiğit, A. ve Kılıç, U. (2015). Yedi iklim Türkçe öğretim seti C1 ders kitabı. E. Barın, Ş. Çobanoğlu, Ş. Ateş, M. Balcı ve C. Özdemir (Ed.). Yunus Emre Enstitüsü, Türkiye Diyanet Vakfı Yayın Matbaacılık. Gültekin, İ. Kalfa, M. Atabey, İ. Mete, F. Eryiğit, A. ve Kılıç, U. (2015). Yedi iklim Türkçe öğretim seti C2 ders kitabı. E. Barın, Ş. Çobanoğlu, Ş. Ateş, M. Balcı ve C. Özdemir (Ed.). Yunus Emre Enstitüsü, Türkiye Diyanet Vakfı Yayın Matbaacılık. Jeon, J. H. (2011). Prosody modeling in spoken language systems. The University of Texas at Dallas. Kan, M., Sülüşoğlu, B. ve Demirel, Ö. (2014). Yabancı dil olarak Türkçe öğretimi programı ile ilgili okutman ve öğrenci görüşlerinin değerlendirilmesi. Mustafa Kemal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 10(24), 29-42. Kara, M. (2010). Gazi Üniversitesi TÖMER öğrencilerinin Türkçe öğrenirken karşılaştıkları sorunlar ve bunların çözümüne yönelik öneriler. Gazi Üniversitesi Türk Eğitim Bilimleri Dergisi, 3(8). Karaağaç, G. (2012). Türkçenin dil bilgisi, Akçağ Yayınları. Karababa, C. C. Z. ve Candaş, C. (2009). Yabancı dil olarak Türkçenin öğretimi ve karşılaşılan sorunlar. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Dergisi, 42(2), 265-277. Krashen, S. D. (1983). Second language acquisition theory and the preparation of teachers: Towards a rationale. In J. E. Alatis, H. H. Stern, & P. Strevens (Eds.), Georgetown university round table in languages and linguistics (255–264). Georgetown University Press. Kuronen, M. (2017). Ääntämisen foneettiset oppimiskohteet. In E. Tergujeff & M. Kautonen (Eds.), Suullinen kielitaito: Opi, opeta arvioi (pp. 59–74), Otava. Kurt, M. ve Temur, N. (Ed.). (2017). Yabancılar için Türkçe A1 temel düzey, Gazi Üniversitesi Türkçe Öğretim Araştırma ve Uygulama Merkezi (TÖMER). Kurt, M. ve Temur, N. (Ed.). (2017). Yabancılar için Türkçe A2 temel düzey, Gazi Üniversitesi Türkçe Öğretim Araştırma ve Uygulama Merkezi (TÖMER). Kurt, M. ve Temur, N. (Ed.). (2017). Yabancılar için Türkçe B1 orta düzey, Gazi Üniversitesi Türkçe Öğretim Araştırma ve Uygulama Merkezi (TÖMER). Kurt, M. ve Temur, N. (Ed.). (2017). Yabancılar için Türkçe B2 orta düzey, Gazi Üniversitesi Türkçe Öğretim Araştırma ve Uygulama Merkezi (TÖMER). Kurt, M. ve Temur, N. (Ed.). (2017). Yabancılar için Türkçe C1 ileri düzey, Gazi Üniversitesi Türkçe Öğretim Araştırma ve Uygulama Merkezi (TÖMER). Lightbown, P. (2000). 'Anniversary article: Classroom SLA research and second language teaching.' Applied Linguistics, 21, 431-62. https://doi.org/10.1093/applin/21.4.431 Lightbown, P. (2003). SLA research in the classroom/SLA research for the classroom, Language Learning Journal, 28:1, 4-13. https://doi.org/10.1080/09571730385200151 Lightbown, P., Spada, N. (2006). How languages are learned (3th ed.). Oxford: Oxford University Press. Lightbown, P., Spada, N. (2021). How languages are learned (5th ed.). Oxford: Oxford University Press. MacDonald, M., Badger, R., & White, G. (2001). Changing values: What use are theories of language learning and teaching? Teaching and Teacher Education, 17(8), 949-963. http://dx.doi.org/10.1016/S0742-051X(01)00042-7 Mercan, Ö., Göktaş, B. (2023). Türkçenin yabancı dil olarak öğretimi sertifika programları ile CELTA’nın karşılaştırılması: Bir program önerisi. Cumhuriyet International Journal of Education, 12(3): 715-731. https://doi.org/10.30703/cije.1258699 Morley, J. (1991). The pronunciation component in teaching English to speakers of other languages. TESOL Quarterly, 16, 32-43. Ning, Z. (2009). A study of English majors’ pronunciation learning: problems, affecting factors and strategies. Liaoning Normal University. Ortega, L. (2009). Understanding second language acquisition. Routledge. Quesada Vázquez, L. (2019). Pronunciation instruction in ESP teaching to enhance students’ prosody. In S. Papadima-Sophocleous, E. Kakoulli Constantinou & C. N. Giannikas (Eds), ESP teaching and teacher education: current theories and practices, s.163-176. Peacock, M. (2001). Pre-service ESL teachers’ beliefs about second language learning: A longitudinal study. System, 29(2), 177-195. https://10.1016/S0346-251X(01)00010-0. Richards, J. C. & Lockhart, C. (1994). Reflective teaching in second language classrooms. Cambridge: CUP. Richards, J. C. (2011). Exploring teacher competence in language teaching. The Language Teacher. 35. 3. https://doi.org/10.37546/JALTTLT35.4-2 Saito, Y. & Saito, K. (2016). Differential effects of instruction on the development of second language comprehensibility, word stress, rhythm, and intonation: The case of inexperienced Japanese EFL learners. Language Teaching Research. 1-20. Saville-Troike, M. (2012). Introducing second language acquisition. Cambridge University Press. VanPatten, B., Benati, A.G. (2015). Key terms in second language acquisition. Bloomsbury Publishing. Shi Baohui (2010). Some ımportant ıssues in phonetic teaching for college students of English majors, current situation and trend in phonetic acquisition in second language in China. Foreign Language Tahin and Research Press. Sis, N. ve Ateş, A. (2018). Yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde vurgu. The Journal of Academic Social Science Studies, 68, 135-146, http://dx.doi.org/10.9761/JASSS7607 Soars, J., Soars, L. & McCaul J. (2019). Headway beginner student’s book (e-book), (5th ed.). Oxford University Press. Soars, J., Soars, L. & Hancock P. (2019). Headway elementary student’s book (e-book), (5th ed.). Oxford University Press. Soars, J., Soars, L. & Hancock P. (2019). Headway pre-intermediate elementary student’s book (e-book), (5th ed.). Oxford University Press. Tüm, G. (2014). Çok uluslu sınıflarda yabancı dil Türkçe öğretiminde karşılaşılan sesletim sorunları. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 29 (2). Uzdu Yıldız, F. ve Kahhaleh, H. (2022). Yurtdışında Türkçe öğrenen yabancıların konuşma becerisinde karşılaştıkları zorlukların analizi (sistematik derleme). Uluslararası Yabancı Dil Olarak Türkçe Öğretimi Dergisi, 5(2), 76-91. Uzun, D. S., Kibar-Furtun, M. H. ve Çelebi̇, S. (2019). Yabancılara Türkçe öğreti̇mi̇nde öğrenci̇leri̇n duygu değeri̇ taşıyan ünlemleri̇n i̇şlevleri̇ni̇ algılama düzeyleri̇. International Journal of Language Academy, 2(4), 302-318. Uzun N. E. (Ed.) (2009). Hitit yabancılara için Türkçe ders kitabı 1-2-3. Ankara Üniversitesi Basımevi. Watts, P. & Huensch A. (2013) Integrated speaking, listening and pronunciation: Are textbooks leading the way? In: Proceedings of the 4th pronunciation in second language learning and teaching conference (Eds. Levis J, LeVelle K), Vancouver, BC, 265–278. Iowa State University. Wennerstrom, A.K. (2001). The music of everyday speech: Prosody and discourse analysis. Oxford University Press. Yıldırım, A. ve Şimşek, H. (2016), Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri (10. Baskı). Seçkin Yayıncılık.