jlere Dil Eğitimi ve Araştırmaları Dergisi 2149-5602 2149-5602 Hakan ÜLPER 10.31464/jlere.782361 Ortaokul İngilizce Ders Kitaplarında Evrensel Değerlerin İncelenmesi Investigation of Universal Values in Secondary School English Coursebooks https://orcid.org/0000-0001-8146-5341 Aydin Aslı Zeynep HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ https://orcid.org/0000-0003-3229-4325 Can Aran Özge HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ 10 25 2020 6 2 733 751 08 18 2020 09 25 2020 Copyright © 2015, Dil Eğitimi ve Araştırmaları Dergisi 2015 Dil Eğitimi ve Araştırmaları Dergisi

Bu araştırmada öğrencileri küresel dünyaya hazırlayan ortaokul İngilizce ders kitaplarında evrensel değerlere ne düzeyde yer verildiği araştırılmıştır. Araştırmada tarama modeli kullanılmıştır. Araştırmanın verileri nitel veri toplama yöntemlerinden doküman incelemesi yoluyla toplanmıştır. Araştırmada evrensel değerlere ne düzeyde yer verildiğinin incelenmesi amacıyla, 2018-2019 yılı ortaokul İngilizce ders kitapları veri kaynağı olarak kullanılmıştır. Veriler toplanırken Karakterin Altı Temel Yapıtaşı sınıflamasında yer alan güvenilir olma, sorumluluk, saygılı olma, koruma-kollama, adil olma ve vatandaşlık bilinci evrensel değerleri temel alınmıştır. Araştırmada “vatandaşlık bilinci” değerinin kapsamı genişletilerek “etkili vatandaşlık” olarak ifade edilmiştir. Veri toplama aşamasında, söz konusu sınıflama temel alınarak geliştirilen Ders Kitabı İnceleme Formu kullanılmıştır. Araştırmada Ortaokul İngilizce Ders Kitapları betimsel analiz yöntemi ile incelenmiştir. Araştırmada ortaokul İngilizce ders kitaplarında her bir evrensel değere yer verilme oranının %20’nin altında olduğu belirlenmiştir. Bu nedenle incelenen kitaplarda evrensel değerlere yer verilme düzeyinin “yetersiz” olduğu sonucuna ulaşılmıştır.

In this study, the level of emphasis on universal values in coursebooks of English course which prepares students for the global world was analyzed. Survey method was used in this study. Data were collected with document analysis. Secondary school English coursebooks were used as data source to investigate in what extent they reflect universal values. While collecting data, trustworthiness, respect, responsibility, fairness, caring and citizenship values taking part in Six Pillars of Character universal value classification was used. In this study, “citizenship” value is handled more extensively and stated as “effective citizenship”. In data collection process, Coursebook Analysis Form developed based on the universal value classification was used. The data were analyzed with descriptive analysis method. It is determined that the level of universal values in secondary school English coursebooks is below 20%. For this reason, it was concluded that partaking level of universal values in the books is “inadequate”.

 yabancı dil değerler evrensel değerler değerler eğitimi ders kitabı foreign language values universal values values education coursebook Allport, G. W., Vernon, E., Linzey, G. (1960). A Study of Values. Boston: Houghton Mifflin. Aslan, H. İ. (2019). Ortaokul İngilizce Ders Kitaplarındaki Değerler. Yüksek Lisans Tezi, Sakarya Üniversitesi, Sakarya. Ateş Özdemir, E. (2006). Türkiye’de İngilizce Öğreniminin Yaygınlaşmasının Nedenleri. Mersin Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi 2 (1). Atlas of European Values. (2008). https://europeanvaluesstudy.eu/education-dissemination-publications/education/atlas-of-european-values/ adresinden erişilmiştir. Aydın, M. (2011). Değerler, İşlevleri ve Ahlak, Eğitime Bakış, Ocak-Şubat-Mart, 19. Baki, Y. (2019). Ortaokul Türkçe Ders Kitaplarındaki Metinlerin Değer Aktarımı Açısından İncelenmesi. Değerler Eğitimi Dergisi 17-37. Barışkan, C. (2010). Türkiye’de Hazırlanan İngilizce Ders Kitapları ile Uluslararası İngilizce Ders Kitapları Arasındaki Kültür Aktarımı Farkları. Yüksek Lisans Tezi, Trakya Üniversitesi, Edirne. Başaranol, V. (2017). Ortaöğretim İngilizce Ders Kitaplarının Temel Değerler Açısından İncelenmesi. Yüksek Lisans Tezi, Abant İzzet Baysal Üniversitesi, Bolu. Bones, G. N. (2010). The Six Pillars of Character in 21st Century Newbery Award Books. (Doktora tezi) Liberty Üniversitesi, ABD. Can, Ö. (2008). Dördüncü ve Beşinci Sınıf Öğretmenlerinin Sosyal Bilgiler Dersinde Değerler Eğitimi Uygulamalarına İlişkin Görüşleri. Yüksek Lisans Tezi, Hacettepe Üniversitesi, Ankara. Canale, G. (2016). (Re)Searching culture in foreign language textbooks, or the politics of hide and seek. Language, Culture and Curriculum, 29-2. Character Counts!. (2020). https://charactercounts.org/program-overview/ adresinden erişilmiştir. Creating Effective Citizens. http://www.socialstudies.org/sites/default/files/publications/se/6505/650511.html adresinden erişilmiştir. Çakmak, M. (2001). Yabancı Dil. Leyla Küçükahmet (Ed.). Konu Alanı Ders Kitabı İnceleme Kılavuzu içinde (s: 13-18). Ankara: Nobel. Dam, H. (2016). Din, Ahlak ve Değer. Mustafa Köylü (Ed.) Teoriden Pratiğe Değerler Eğitimi içinde (s: 53-72). Ankara: Nobel. Değirmenci, Y. (2018). Coğrafya Dersi Öğretim Programında Değerler. Journal of History Culture and Art Research, 7(1), 429-450. doi:http://dx.doi.org/10.7596/taksad.v7i1.1311. Demir, K. ve Demirhan İşcan, C. (2007). Hayat Bilgisi Dersinde Değerler ve Değerler Eğitimi. İlköğretim Kongresi: İlköğretim Programları ve Öğretimi. Ankara, Hacettepe Üniversitesi, 15-16-17 Kasım 2007. Focho, G. N. (2011). Student perceptions of English as a developmental tool in Cameroon. H. Coleman (Ed.), Dreams and realities: Developing countries and the English language içinde (s: 2-24). London: British Council. Genç, A. (2002). İlk ve Ortaöğretim Okullarında Yabancı Dil Ders Kitabı Seçimi, Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 22. Gökalp, Z. (2013) Türk Terbiyesi. İstanbul: Toker. Gündüz, M. (2016). Classifying Values by Categories. Journal of Education and Training Studies, 4(10). Güngör, E. (2018). Doktora, Doçentlik, Profesörlük Tezleri. Ankara: Yer-Su. Güzel-Candan, D. ve Ergen (G). (2014). 3. Sınıf Hayat Bilgisi Ders Kitaplarının Temel Evrensel Değerleri İçermesi Bakımından İncelenmesi. Uşak Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 7(1). Hetcher M., Nadel L. ve Michod R. E. (1993). The Origin of Values. New York: Aldine de Gruyter. İnsan Hakları Evrensel Beyannamesi. (1948). http://www.un.org.tr/humanrights/images/pdf/1-insan-haklari-evrensel-beyannamesi.pdf adresinden erişilmiştir. Joyal, S. A. (2005). Relationship Of The Pillars Of Character and At-Risk Behaviors in Middle School Students. Doktora Tezi, Kuzey Dakota Devlet Üniversitesi, ABD. Karasar. N. (2005). Bilimsel Araştırma Yöntemi. Ankara: Nobel. Keskin, Y. (2015). Tarih Dersi Öğretim Programı Ve Ders Kitaplarında Değerler Eğitimi, Turkish Studies - International Periodical for the Languages, Literature and History of Turkishor Turkic, 10(7), 659-674. doi: 10.7827/TurkishStudies.8234 Kluckhohn, C. K. (1976). Values and Value Orientations in the Theory Of Action. Talcott Parsons ve Edward A. Shils (Ed.), Toward a general theory of action içinde (s. 388-433). Massachusets: Harvard University Press. Kuş, Z., Merey, Z. ve Karatekin, K. (2013). İlköğretim 4. ve 5. Sınıf Sosyal Bilgiler Ders Kitaplarında Yer Alan Değerler. Değerler Eğitimi Dergisi, 11(25). La Roe, J. M. (2003). Values Expressed in Caldecott Medal Books (1938-2002). Doktora Tezi, Liberty Üniversitesi, ABD. Laçin-Şimşek, C. (2004). Fen Bilgisi Öğretim Programı ve Ders Kitaplarına Göre Çevre Eğitiminde Etik ve Estetik Değerler. Değerler Eğitimi Dergisi, 2(7-8). Lakshmi V.V., Paul M.M. (2018). Value Educatıon In Educatıonal Institutions and Role Of Teachers In Promoting The Concept, International Journal of Educational Science and Research (IJESR), 8(4), 29-38. Li, J. (2012). The Transmission of Cultural Values in the Production of EFL Textbooks for the Chinese Primary Curriculum. Doktora Tezi, Edinburgh Üniversitesi, İngiltere. Lickona, T. (1991). Educating for Character How Our Schools Can Teach Respect and Responsibility. New York: Bantam. Living Values Education. (t.y.). http://livingvalues.net/ adresinden erişilmiştir. MEB 21. Yüzyıl Öğrenci Profili. (2011). http://www.meb.gov.tr/earged/earged/21.%20yy_og_pro.pdf adresinden erişilmiştir. MEB. (2018a). Fen Bilimleri Dersi Öğretim Programı. http://mufredat.meb.gov.tr/ProgramDetay.aspx?PID=325 adresinden erişilmiştir. MEB. (2018b). İngilizce Dersi Öğretim Programı. http://mufredat.meb.gov.tr/ProgramDetay.aspx?PID=327 adresinden erişilmiştir. MEB. (2018c). Matematik Dersi Öğretim Programı. http://mufredat.meb.gov.tr/ProgramDetay.aspx?PID=329 adresinden erişilmiştir. MEB. (2018d). Sosyal Bilgiler Dersi Öğretim Programı. http://mufredat.meb.gov.tr/ProgramDetay.aspx?PID=354 adresinden erişilmiştir. MEB. (2019). Türkçe Dersi Öğretim Programı. http://mufredat.meb.gov.tr/ProgramDetay.aspx?PID=663 adresinden erişilmiştir. Mitchell, C. (2003). An Evaluation and Analysis of the CHARACTER COUNTS! Character Education Framework in South Dakota Schools, Grades 6-12, 1998-2002. Doktora tezi, Güney Dakota Devlet Üniversitesi, ABD. Ornstein, A. C., Hunkins, F. P. (2014) Eğitim Programı Temeller, İlkeler ve Sorunlar. Çev. Ed. Asım Arı. Konya: Eğitim. Önalan, O. (2005). EFL Teachers’ Perceptions of The Place of Culture in ELT: A Survey Study at Four Universities in Ankara/Turkey. Journal of Language and Linguistic Studies,1(2). P21 Framework Definitions. (2009). https://files.eric.ed.gov/fulltext/ED519462.pdf adresinden erişilmiştir. Qan, N. A. (1989). Social Values in Popular Adolescent Literature, 1940-1980. Doktora Tezi, Berkeley, Kaliforniya Üniversitesi. Rokeach, M. (1973). The Nature of Human Values. New York: The Free Press. Rokeach, M. (1979). Understanding Human Values. New York: The Free Press. Sarı, M. ve Yolcu, E. (2019). İlköğretim ve Ortaöğretim Programlarında Değerler. Figen Ersoy Perihan Ünüvar (Ed.). Karakter ve Değerler Eğitimi içinde (s: 135-176). Sarıçoban, G. ve Sarıçoban A. (2012). Atatürk and The History of Foreign Language Education. The Journal Of Language And Linguistic Studies, 8(1), 24-49. Schwartz, S. H. (1992). Universals in the Content and Structure of Values: Theoretical Advances and Emprical Tests in 20 Countries. Advances in Experimental Social Psychology, 25. Schwartz, S. H. (2011). Values: Cultural and individual. F. J. R. van de Vijver, A. Chasiotis, & S. M. Breugelmans (Ed.), Fundamental questions in cross-cultural psychology içinde (s. 463–493). Cambridge University Press. Schwartz. S. H. (2006). Basic Human Values: An Overview. https://www.yourmorals.org/schwartz.2006.basic%20human%20values.pdf adresinden erişilmiştir. Shaaban, K. (2005) A Proposed Framework for Incorporating Moral Education into the ESL/EFL Classroom. Language, Culture and Curriculum, 18(2), s:201-217. Spranger, E. (1928). Types of Men. New York: Stechert. Susar-Kırmızı, F. (2014). 4. Sınıf Türkçe Ders Kitabı Metinlerinde Yer Alan Değerler, Değerler Eğitimi Dergisi, 12(27), 217-259. Tajeran, Z. T. (1980). A Content Analysis of Iranian Children’s Story Books for the Presence of Social and Moral Values. Doktora Tezi. Pasifik Üniversitesi, ABD. Taslak Ders Kitabı ve Eğitim Araçları ile Bunlara Ait E-İçeriklerin İncelenmesinde Değerlendirmeye Esas Olacak Kriterler ve Açıklamaları. (2019). https://ttkb.meb.gov.tr/meb_iys_dosyalar/2019_08/26172658_Kitap_Ynceleme_deg_kriter.pdf adresinden erişilmiştir. Temizyürek, F., Birinci, F. G. (2016). Yabancı Dil Öğretiminde Otantik Materyal Kullanımı. Bartın Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 5(1). The Aspen Declaration. (t.y.) https://charactercounts.org/history/ adresinden erişilmiştir. The Six Pillars of Character. (1992). https://charactercounts.org/program-overview/six-pillars/ adresinden erişilmiştir. Ülken, H. Z. (2016). Bilgi ve Değer. Ankara: Doğu Batı. Yıldırım, A. ve Şimşek. H. (2016). Sosyal Bilimlerde Nitel Araştırma Yöntemleri. Ankara: Seçkin.