Rates of diagnosis through screening and factors associated with screening among patients with colorectal cancer

Abstract

Aims: Colorectal cancer (CRC) is one of the leading causes of morbidity and mortality worldwide. Screening programs increase survival by enabling early detection of the disease and reduce the costs of advanced-stage treatment. This study aimed to determine the rate of diagnosis through screening programs in patients diagnosed with CRC and to evaluate the sociodemographic and clinical factors affecting this rate. Methods: This prospective cross-sectional analytical study was conducted on 257 patients diagnosed with CRC at the Medical Oncology Outpatient Clinic of Ankara Etlik City Hospital. Patients were divided into two groups: those diagnosed through the screening program and those diagnosed as a result of symptomatic referral. The groups were compared in terms of demographic and clinical characteristics. Related variables were first evaluated using univariate analysis, and variables found to be significant were included in multivariate logistic regression analysis. Results: The median age of participants was 65, and 61.9% were male. 11.7% of patients were diagnosed through the screening program, while 88.3% were diagnosed as a result of symptomatic presentation. The majority of patients diagnosed through screening were in the early-stage disease group (72.7%). In the screening group, the proportion of women (60.0%), the proportion of university graduates (50.0%), and the presence of a family history of gastrointestinal (GI) cancer were significantly higher (p=0.009, p<0.001, and p=0.01, respectively). In univariate analysis, female gender (p=0.011), high education level (p<0.001), and family history of GI cancer (p=0.013) showed a significant association with diagnosis through screening. In contrast, no significant association was found with age, income level, tumor location, comorbidity, family history of other cancer and number of medications used (p>0.05). In the multivariate analysis, female gender (OR=0.10; 95% CI: 0.03–0.30; p<0.001) and university education (OR=36.05; 95% CI: 9.41–138.10; p<0.001) remained independent predictors. A family history of GI cancer lost its significance. Conclusion: Participation in CRC screening programs is low, and most patients are diagnosed after presenting with symptoms. Female gender and high educational level are independent factors that increase the likelihood of early diagnosis through screening. Increasing access to screening services, strengthening health literacy, and promoting public awareness campaigns are important for the early diagnosis of CRC and improving survival.

Keywords

• Colorectal cancer
• screening
• sociodemographic factors
• early diagnosis
• logistic regression

Kolorektal kanserli hastalarda tarama ile tanı alma oranları ve tarama ile ilişkili faktörler

Abstract

Amaç: Kolorektal kanser (KRK), dünya genelinde morbidite ve mortalitenin önde gelen nedenlerinden biridir. Taramalar, hastalığın erken evrede saptanmasını sağlayarak sağkalımı artırmakta ve ileri evre tedavi maliyetlerini azaltmaktadır. Bu çalışmada, KRK tanısı almış hastalarda tarama programı aracılığıyla tanı konma oranının belirlenmesi ve bu durumu etkileyen sosyodemografik ve klinik faktörlerin değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Yöntem: Bu prospektif kesitsel analitik çalışma, Etlik Şehir Hastanesi Tıbbi Onkoloji Polikliniği’nde KRK tanısı alan 257 hasta üzerinde yürütülmüştür. Hastalar, tarama programı aracılığıyla tanı alanlar ve semptomatik başvuru sonucu tanı alanlar olmak üzere iki gruba ayrılmıştır. Gruplar demografik ve klinik özellikler açısından karşılaştırılmıştır. İlişkili değişkenler önce univaryant analiz ile değerlendirilmiş, anlamlı bulunan değişkenler çok değişkenli lojistik regresyon analizine dahil edilmiştir. Bulgular: Katılımcıların medyan yaşı 65 olup, %61,9’u erkekti. Hastaların %11,7’sine tarama programı aracılığıyla, %88,3’üne semptomatik başvuru sonucu tanı konulmuştur. Tarama ile tanı alan hastaların büyük kısmı erken evre hastalık grubunda yer almıştır(%72.7). Tarama grubunda kadın oranı (%60,0),üniversite mezunu oranı (%50,0) soygeçmişte GİS (gastrointestinal) kanseri olma durumu anlamlı derecede yüksekti (sırasıyla p=0,009, p<0,001 ve p=0,01). Univaryant analizde kadın cinsiyet (p=0,011), yüksek eğitim düzeyi (p<0,001) ve soy geçmişte (p=0,013) tarama ile tanı alma ile anlamlı ilişki göstermiştir. Buna karşın yaş, gelir düzeyi, tümör lokalizasyonu, komorbidite ve kullanılan ilaç sayısı değişkenleriyle anlamlı ilişki saptanmamıştır (p>0,05). Çok değişkenli analizde kadın cinsiyet (OR=0,10; %95 GA: 0,03–0,30; p<0,001) ve üniversite mezunu olma (OR=36,05; %95 GA: 9,41–138,10; p<0,001) bağımsız belirleyiciler olarak kalmıştırsoygeçmişte GİS kanser bulunma durumu anlamlılığını kaybetmiştir. Sonuç: Kolorektal kanser tarama programlarına katılım oranı düşük olup, hastaların çoğu semptomatik başvuru sonrasında tanı almaktadır. Kadın cinsiyet ve yüksek eğitim düzeyi, tarama yoluyla erken tanı alma olasılığını artıran bağımsız faktörlerdir. Tarama hizmetlerine erişimin artırılması, sağlık okuryazarlığının güçlendirilmesi ve toplumsal farkındalık çalışmalarının yaygınlaştırılması, kolorektal kanserin erken tanısı ve sağkalımın iyileştirilmesi açısından önem taşımaktadır.

Keywords

• Kolorektal kanser
• tarama
• sosyodemografik faktörler
• lojistik regresyon
• erken tanı

References

1. Sung H, Ferlay J, Siegel RL, et al. Global cancer statistics 2020: GLOBOCAN estimates of incidence and mortality worldwide for 36 cancers in 185 countries. CA Cancer J Clin. 2021;71(3):209-249. doi:10. 3322/caac.21660
2. Robertson DJ, Lee JK, Boland CR, et al. Recommendations on fecal immunochemical testing to screen for colorectal neoplasia: a consensus statement by the US Multi-Society Task Force on Colorectal Cancer. Gastroenterology. 2017;152(5):1217-1237. doi:10.1053/j.gastro.2016.08.053
3. Bretthauer M, Løberg M, Wieszczy P, et al. Effect of colonoscopy screening on risks of colorectal cancer and related death. N Engl J Med. 2022;387(17):1547-1556. doi:10.1056/NEJMoa2208375
4. Doubeni CA, Crossnohere NL, Senore C. Applicability of number needed to screen or invite as measures of cancer screening efficiency beyond clinical trials. JAMA Netw Open. 2024;7(10):e2435615. doi:10. 1001/jamanetworkopen.2024.35615
5. Siegel RL, Miller KD, Wagle NS, et al. Cancer statistics, 2023. CA Cancer J Clin. 2023;73(1):17-48. doi:10.3322/caac.21763
6. Council of the European Union. Council Recommendation on strengthening prevention through early detection: a new EU approach on cancer screening replacing Council Recommendation 2003/878/EC. Off J Eur Union. 2022;100:1-10.
7. Shaukat A, Kahi CJ, Burke CA, et al. ACG clinical guidelines: colorectal cancer screening 2021. Am J Gastroenterol. 2021;116(3):458-479. doi:10. 14309/ajg.0000000000001122
8. Numanoğlu Tekin R, Denemeç S. Cancer screening in the world and in Turkey: colorectal cancer, breast cancer, and cervical cancer. Guven Med Health Sci J. 2024;1(2):46-52. doi:10.62351/gmhs.2024.008

9. Dogan E, Cengiz M, Bozkurt O, Inanc M, Ozkan M. Impact of clinicopathological features on prognosis in KRAS mutant metastatic colorectal cancer. J Acad Med Sci. 2025;63(1):30-85. doi:10.4999/uhod. 257981
10. Holme Ø, Løberg M, Kalager M, et al. Effect of flexible sigmoidoscopy screening on colorectal cancer incidence and mortality: a randomized clinical trial. JAMA. 2014;312(6):606-615. doi:10.1001/jama.2014.8266
11. Schoen RE, Pinsky PF, Weissfeld JL, et al. Colorectal-cancer incidence and mortality with screening flexible sigmoidoscopy. N Engl J Med. 2012;366(25):2345-2357. doi:10.1056/NEJMoa1114635
12. Sadeghi A, Salar S, Karimi Moghadam P, et al. Design and evaluation of a colon cancer mobile application. BMC Gastroenterol. 2024;24(1):185. doi:10.1186/s12876-024-03275-y
13. Zorzi M, Hassan C, Capodaglio G, et al. Divergent long-term detection rates of proximal and distal advanced neoplasia in fecal immunochemical test screening programs: a retrospective cohort study. Ann Intern Med. 2018;169(9):602-609. doi:10.7326/M18-0855
14. National Cancer Institute. Colorectal cancer screening (PDQ®): health professional version. Bethesda (MD): National Cancer Institute; 2002.
15. Shaukat A, Levin TR. Current and future colorectal cancer screening strategies. Nat Rev Gastroenterol Hepatol. 2022;19(8):521-531. doi:10. 1038/s41575-022-00661-3
16. Ola I, Cardoso R, Hoffmeister M, et al. Utilization of colorectal cancer screening tests: a systematic review and time trend analysis of nationally representative data. EClinicalMedicine. 2024;75:102783. doi:10.1016/j.eclinm.2024.102783
17. Lau J, Lim TZ, Wong GJ, et al. The health belief model and colorectal cancer screening in the general population: a systematic review. Prev Med Rep. 2020;20:101223. doi:10.1016/j.pmedr.2020.101223
18. Unanue-Arza S, Solís-Ibinagagoitia M, Díaz-Seoane M, et al. Inequalities and risk factors related to non-participation in colorectal cancer screening programmes: a systematic review. Eur J Public Health. 2021;31(2):346-355. doi:10.1093/eurpub/ckaa203
19. Mozafar Saadati H, Khodamoradi F, Salehiniya H, et al. Associated factors of survival rate and screening for colorectal cancer in Iran: a systematic review. J Gastrointest Cancer. 2020;51(2):401-411. doi:10.1007/s12029-019-00275-0
20. Lee R, Holmes D rs and recommendations for colorectal cancer screening in Africa. Glob Health Action. 2023;16(1):2181920. doi:10.1080/ 16549716.2023.2181920
21. Kanth P, Inadomi JM. Screening and prevention of colorectal cancer. BMJ. 2021;374:n1855. doi:10.1136/bmj.n1855
22. De Marco MF, Janssen-Heijnen MLG, Van der Heijden LH, et al. Comorbidity and colorectal cancer according to subsite and stage: a population-based study. Eur J Cancer. 2000;36(1):95-99. doi:10.1016/S0959-8049(99)00221-X
23. Tekpınar H, Özen M, Aşık Z. Evaluation of the patients who apply to family medicine policlinic. Turk J Fam Pract. 2018;22(1):28-36. doi:10. 15511/tahd.18.00128
24. Aytepe UE, Donmez E. Colorectal cancer screening behaviors in Turkey, influencing factors and reasons for not participating in the screening: systematic review. J Public Health Nurs. 2022;4(1):56-76.