selçuk i̇letişim Selçuk İletişim 2148-2942 Selçuk Üniversitesi 10.18094/josc.1806833 Radio-Television Radyo-Televizyon Görünür Olanın İdeolojisi: Instagram #Rutin Paylaşımlarında Gündelik Hayatın Kurgulanışı The Ideology of the Visible: The Construction of Everyday Life in Instagram #Routine Posts https://orcid.org/0000-0001-5167-5866 Aksoy Seyhan SÜLEYMAN DEMİREL ÜNİVERSİTESİ https://orcid.org/0000-0002-8437-7416 Dönmez Mevlüt Sedat SÜLEYMAN DEMİREL ÜNİVERSİTESİ 04 15 2026 19 1 430 455 10 19 2025 02 23 2026 Copyright © 1999, Selçuk İletişim 1999 Selçuk İletişim

Gündelik hayat sıklıkla sıradan olan pratiklerin alanı olarak görülür. Ancak gündelik hayat, kapitalistüretim ilişkileri doğrultusunda metalaştırılmış ve ideolojik olarak şekillendirilmiş ama aynı zamandadönüşüm potansiyelini içinde barındıran bir alandır. Bu nedenle sıradan ve basit olan, teorik olarakciddiye alınmalıdır ve makalenin odağı, gündelik olandır. Çalışmanın amacı, Instagram’da “rutin” etiketikullanılarak yapılan paylaşımlar aracılığı ile gündelik hayatın kapitalist sistem tarafından nasılkurgulandığını, tüketim ilişkileri içinde nasıl şekillendiğini, nasıl temsil edildiğini ve mevcut ideolojininnasıl yeniden üretildiğini ortaya koymaktır. Bu amaçla çalışmada 100 paylaşım üzerinden basit birsaymaca yapılarak nelerin rutin olarak tanımlandığı kategorik olarak tespit edilmiş ardından daoluşturulan temalar çerçevesine nitel içerik çözümlemesi yapılmıştır. Çözümleme sonucunda, baştatemizlik olmak üzere “ev rutinlerinin” kapitalist ataerkil ideoloji çerçevesinde şekillendiği; özellikle“sabah rutini” olarak paylaşılan pratiklerde tüketim yoluyla estetize edilmiş yaşamların ve sınıfsalkonumların yeniden üretildiği; rutinden şikâyet edilmemesini salık veren ‘rutin rahmettir’ söylemi ilekorku ve şükür arasına sıkıştırılan itaat eden birey konumunun yeniden üretildiği ortaya konulmuştur.“Rutin” sadece bireysel bir tekrar değildir. Benzer pratiklerin rutin olarak kabul edilmesi, bireyselseçimden çok, kolektif olarak dayatılan normların içselleştirildiğini gösterir. Ancak az da olsapaylaşımlarda, gündelik hayat rutinlerinin mizah ve gülme unsuru ile geçici olarak askıya alındığısöylenebilir.

Everyday life is often seen as the realm of ordinary practices. However, everyday life is an area thathas been commodified and ideologically shaped in line with capitalist production relations, but whichalso harbours the potential for transformation. Therefore, the ordinary and simple must be takenseriously in theory, and the focus of this article is the everyday. The aim of the study is to reveal howeveryday life is constructed by the capitalist system, how it is shaped within consumption relations,how it is represented, and how the existing ideology is reproduced through posts made on Instagramusing the hashtag ‘routine’. To this end, a simple count was made of 100 posts to categorically identifywhat was defined as routine, followed by a qualitative content analysis within the framework of thethemes created. The analysis revealed that ‘household routines,’ particularly cleaning, are shapedwithin the framework of capitalist patriarchal ideology; that practices shared as ‘morning routines’reproduce aesthetically enhanced lives and class positions through consumption; and that the positionof the obedient individual, squeezed between fear and gratitude by the discourse that ‘routine is ablessing’ and discourages complaining about routine, is reproduced. ‘Routine’ is not merely anindividual repetition. The acceptance of similar practices as routine indicates the internalisation ofcollectively imposed norms rather than individual choice. However, it can be said that, albeit to a lesserextent, the humour and laughter elements in these posts temporarily suspend the routines of everydaylife.

 Gündelik Hayat Rutin Instagram Nitel İçerik Çözümlemesi Gündelik Hayat Sosyolojisi Everyday Life Routine Instagram Qualitative Content Analysis Sociology of Everyday Life Althusser, L. (2003). İdeoloji ve devletin ideolojik aygıtları (A. Tümertekin, Çev.). İthaki Yayınları. Bahtin, M. (2005). Rabelais ve dünyası (T. Yücel, Çev.). Ayrıntı Yayınları. Benjamin, W. (1999). The arcades project (H. Eiland & K. McLaughlin, Çev.). Harvard University Press. Benjamin, W. (2014). Pasajlar (A. Cemal, Çev.). Yapı Kredi Yayınları. Bourdieu, P. (1986). The forms of capital. İçinde J. G. Richardson (Ed.), Handbook for theory and research for the sociology of education (ss. 241-258). Greenwood Press. Bourdieu, P. (1990). The logic of practice (R. Nice, Çev.). Stanford University Press. Bourdieu, P. (2016). Ayrım (A. Eksen, Çev.). Heretik Yayınları. De Certeau, M. (2008). Gündelik hayatın keşfi: Eylem, uygulama, üretim sanatları (S. Yalçın, Çev.). Dost Kitabevi. Debord, G. (1996). Gösteri toplumu (A. Ekmekçi & O. Taşkent, Çev.). Ayrıntı Yayınları. Elmacı, T. (2011). Taşrada gündelik hayatın ideolojisinin Vavien ve Süt filmleri perspektifinden okunması. Selçuk İletişim, 7(1), 161-173. https://doi.org/10.18094/si.89407 Featherstone, M. (2005). Postmodernizm ve tüketim kültürü (M. Küçük, Çev.). Ayrinti Yayinlari. Felski, R. (2000). Doing time: Feminist theory and postmodern culture. NYU Press. Felski, R. (2002). Introduction. New Literary History, 4(33), 607-622. Foucault, M. (2004). Hapishanenin doğuşu: Disiplin ve ceza (M. A. Ağaoğulları, Çev.). İmge Kitabevi. Gardiner, M. (2004). Everyday utopianism: Lefebvre and his critics. Cultural Studies, 18(2-3), 228-254. https://doi.org/10.1080/0950238042000203048 Giddens, A. (1999). Toplumun kuruluşu: Yapılaşma kuramının ana hatları (H. Özel, Çev.). Bilim ve sanat yayınları. Gramsci, A. (1986). Hapishane defterleri: Seçmeler (K. Somer, Çev.). Onur Yayınları. Kaptan, E., & Tutar, C. (2022). Tüketim toplumunun gündelik hayat etkinliklerinde nesneler sisteminin i̇deolojik i̇şlevi: Televizyonda yeniden üretim ve denetim süreçlerinin temsili. Etkileşim, (10), 70-98. https://doi.org/10.32739/etkilesim.2022.5.10.170 Kaygusuz, İ. (2025). Dijital kültürde gündelik hayat ve kimlik sunmanın yeni biçimleri. TAM Akademi Dergisi, 4(1), 10-27. https://doi.org/10.58239/tamde.2025.01.002 Köse, H. (2018). Yaban bilinç ya da Lefebvre’e göre gündelik hayat. İçinde A. Esgin & G. Çeğin (Ed.), Gündelik hayat sosyolojisi: Temalar, sorunsallar ve güzergâhlar (ss. 305-342). Phoenix Yayınevi. Krippendorff, K. (2013). Content analysis: An introduction to its methodology (3. bs). SAGE Publications. Lefebvre, H. (2013). Modern dünyada gündelik hayat (I. Gürbüz, Çev.). Metis Yayınları. Lefebvre, H. (2017). Ritimanaliz: Mekân, zaman ve gündelik hayat üzerine (I. Ergüden, Çev.). Sel Yayıncılık. Lefebvre, H. (2015a). Gündelik hayatın eleştirisi I (I. Ergüden, Çev.). Sel Yayıncılık. Lefebvre, H. (2015b). Gündelik hayatın eleştirisi II: Gündelik hayat sosyolojisinin temelleri (I. Ergüden, Çev.). Sel Yayıncılık. Lefebvre, H. (2015c). Gündelik hayatın eleştirisi III: Moderniteden modernizme (Gündelik hayatın meta-felsefesi) (I. Ergüden, Çev.). Sel Yayıncılık. Mayring, P. (2011). Nitel sosyal araştırmaya giriş: Nitel düşünce için bir rehber (A. Gümüş & S. Durgun M., Çev.). Bilgesu. Merriam, S. B. (2015). Nitel araştırma: Desen ve uygulama için bir rehber (S. Turan, Çev.). Nobel Yayınları. Oğuz, C. (2021). Serbest zaman ve gündelik hayat sosyolojisi bağlamında “dijital huzursuzluk”: İletişimin ve zamanın hızına yetişme endişesi. Avrasya Uluslararası Araştırmalar Dergisi, 9(28), 104-113. https://doi.org/10.33692/avrasyad.926688 Öcal, S. B. (2017). Felsefenin külkedisi, medyanın prensesi: Gündelik hayat. Erciyes İletişim Dergisi, 5(1), 236-252. https://doi.org/10.17680/erciyesakademia.291896 Özcan, E. (2017). Popüler kültüre bakarken gündelik hayatı & mikro direnç pratiklerini görmek. Akdeniz Üniversitesi İletişim Fakültesi Dergisi, (28), 162-183. https://doi.org/10.31123/akil.437475 Özer, M., & Gül, D. (2021). Gündelik hayat ekseninde “Bir Başkadır’’ dizisinin eleştirel realist bir bakış açısı ile değerlendirilmesi. Universal Journal of History and Culture, 3(2), 124-162. https://doi.org/10.52613/ujhc.920556 Öztürk, A. (2024). Gündelik hayat sosyolojisi ve sinema: ‘Neşeli Hayat’ film örneği. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 23(91), 943-962. Öztürk, B., & Ertan, C. (2025). Görünmeyen Emekten Dijital Muhalefete: Instagram Üzerinden Kadınların Gündelik Direniş Pratikleri Üzerine Bir İnceleme. Akdeniz Kadın Çalışmaları ve Toplumsal Cinsiyet Dergisi, 2(7), 719-749. https://doi.org/10.33708/ktc.1740326 Patton, M. Q. (2005). Qualitative research. John Wiley & Sons. Sanders, B. (2001). Kahkahanın zaferi: Yıkıcı bir tarih olarak gülme (K. Atakay, Çev.). Ayrıntı Yayınları. Schutz, A. (1967). The phenomenology of the social world (G. Walsh & F. Lehnert, Çev.). Northwestern University Press. TİSK. (2025). Dijital 2025 Türkiye. Türkiye İşveren Sendikaları Konfederasyonu [TİSK]. Wimmer, D. R., & Dominick, J. R. (2007). İçerik çözümlemesi. İçinde G. Ş. Atabek & Ü. Atabek (Ed.), Medya metinlerini çözümlemek. Siyasal Kitabevi. Yiğit, Z. (2012). “Modernliğin arka yüzü” olarak gündelik hayat: Aşkı Memnu. Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 14(2), 125-144.