Evaluation of Fatigue and Food Supplement Use Preferences Among Active Work Veterinarians

Year 2025, Volume: 44 Issue: 2, 125 - 132, 31.12.2025

Mustafa Enes Teke , Figen Çetinkaya , Tulay Elal Muş

https://doi.org/10.30782/jrvm.1798222

Abstract

This study aims to determine the work intensity of veterinarians who provide health services in different areas and to measure the usage frequency and preferences of food supplements in coping with the work tempo. As a result of the survey conducted with 130 veterinarians revealed that 45.4% of veterinarians work 10 hours or more per day, 75.4% work constantly or sometimes on weekends, and 47.7% work constantly or sometimes on shift or night shift. Additionally, it was determined that 56.2% of veterinarians worked 12 hours or more at least one day during the month, and 70.8% spent less than two hours in traffic. In the evaluation made according to the fields of work, it was determined that the field with the most extended working hours, the most weekend work, being called for shifts or night work, and working more than 12 hours a day was the field of clinic veterinary medicine, followed by the private sector (p<0.05). It was determined that 37.7% of veterinarians felt tired or very tired during the day, and 65.4% sometimes used food supplements when they felt tired. 20% of people use food supplements regularly, while 51.6% use them only when needed. It was determined that 49.6% started using food supplements with a doctor's recommendation, and 77.4% obtained them from pharmacies. Among veterinarians who defined themselves as tired or very tired, it was observed that working more than 10 hours a day (57.1%) and working on weekends (69.4%) was high. 44.9% of the participants who described their energy level during the day as tired/very tired expressed they felt healthier after using food supplements, while 73.5% said they sometimes and always use food supplements when they feel tired. It was observed that participants who defined themselves as tired/very tired preferred to use 81.6% vitamins, 59.2% minerals, 30.6% fatty acids, 14.3% proteins/amino acids, and 55.1% immune support supplements. It was observed that the majority of those feeling tired/very tired were freelance and clinic sector veterinarians (83.7%) (p<0.05). The results suggest that veterinarians widely use dietary supplements to handle fatigue symptoms and positively impact perceived well-being and energy levels.

Keywords

Food supplement , veterinarian , working , tiredness

Ethical Statement

Approval for the study was received from Bursa Uludağ University Health Sciences Research and Publication Ethics Committee with decision number 14 dated 24.01.2024.

Thanks

The researchers would like to thank all the veterinarians who volunteered to contribute to this study. This publication was produced from Mustafa Enes TEKE's master's thesis, "Evaluation of Veterinarians' Use of Food Supplements in Coping with Working Condition-Related Fatigue."

Aktif Çalışan Veteriner Hekimler Arasında Yorgunluk ve Gıda Takviyesi Kullanım Tercihlerinin Değerlendirilmesi

Abstract

Bu çalışmanın amacı, farklı alanlarda sağlık hizmeti veren veteriner hekimlerin çalışma yoğunluğunu belirlemek, çalışma temposu ile başa çıkmada gıda takviyesi kullanım sıklığı ve tercihlerini değerlendirmektir. 130 veteriner hekimle gerçekleştirilen anket çalışması sonucunda veteriner hekimlerin %45.4’ünün günde 10 saat ve üzeri çalıştığı, %75.4’ünün hafta sonları sürekli veya bazen çalıştığı, %47.7’sinin sürekli veya bazen nöbet sistemiyle veya gece mesaisi şeklinde çalıştığı ortaya konmuştur. Ayrıca, veteriner hekimlerin %56.2’sinin ay içerisinde en az bir gün 12 saat ve üzeri çalıştığı, %70.8’inin trafikte iki saatten az kaldığı tespit edilmiştir. Çalışma alanlarına göre yapılan değerlendirmede çalışma saatleri en yüksek olan ve hafta sonu çalışmanın en fazla, nöbet veya gece iş için çağırılmanın, günlük 12 saat üzerinde çalışmanın en yaygın olduğu alanın serbest veteriner hekimlik olduğu ve onu özel sektörün izlediği saptanmıştır (p<0.05). Veteriner hekimlerin %37.7’sinin gün içerisinde kendini yorgun ya da çok yorgun hissettiği, %65.4’ünün kendini yorgun hissettiğinde bazen gıda takviyesi kullandığı belirlenmiştir. Düzenli gıda takviyesi kullananlar %20, ihtiyaç duyduğunda kullananlar %51.6’dır. Gıda takviyelerine %49.6 doktor tavsiyesiyle başlandığı, %77.4 eczaneden temin edildiği saptanmıştır. Kendini yorgun veya çok yorgun olarak tanımlayan veteriner hekimler arasında günde 10 saat üzeri (%57.1) ve hafta sonu çalışmanın (%69.4) yüksek olduğu gözlenmiştir. Gün içerisinde hissettikleri enerji düzeyini yorgun ve çok yorgun olarak tanımlayan katılımcıların %44.9’u gıda takviyesi kullandıktan sonra kendilerini daha sağlıklı hissettiğini ifade ederken, %73,5’i yorgun hissettiğinde bazen ve her zaman gıda takviyesi kullandığı yanıtını vermiştir. Kendini yorgun ve çok yorgun olarak tanımlayan katılımcılarda %81.6 vitamin, %59.2 mineral, %30.6 yağ asidi, %14.3 protein/aminoasit ve %55.1 bağışıklık destekleyici kullanımı tercih edildiği görülmüştür. Yorgun ve çok yorgun hissedenlerin çoğunlukla serbest ve özel sektör çalışanı veteriner hekimler (%83.7) olduğu gözlenmiştir (p<0.05). Sonuç olarak veteriner hekimler arasında gıda takviyelerinin yorgunluk belirtisine karşı yaygın olarak kullanıldığı ve hissedilen sağlıklı olma durumu ve enerji düzeyi seviyelerine olumlu etki ettiği ortaya konmuştur.

Keywords

Gıda takviyesi , veteriner hekim , çalışma , yorgunluk

Ethical Statement

Çalışma için Bursa Uludağ Üniversitesi Sağlık Bilimleri Araştırma ve Yayın Etik Kurulundan 24.01.2024 tarih ve 14 karar numarasıyla onay alınmıştır.

Thanks

Araştırmacılar, gönüllü katılımları sayesinde bu çalışmanın gerçekleşmesine katkı sağlayan tüm veteriner hekimlere teşekkür eder. Bu yayın Mustafa Enes TEKE’nin “Veteriner Hekimlerin Çalışma Koşullarına Bağlı Yorgunluk İle Başa Çıkmada Gıda Takviyesi Kullanım Alışkanlıklarının Değerlendirilmesi” konu başlıklı yüksek lisans tez çalışmasından üretilmiştir.

References

• Caldwell JA, Caldwell JL, Thompson LA, Lieberman HR. Fatigue and its management in the workplace. Neurosci Biobehav Rev. 2019;96:272-289. doi: 10.1016/j.neubiorev.2018.10.024
• Kalınkara V, Kalaycı İ. Sağlık kurumlarında çalışan personelin iş stresi, yorgunluk ve tükenmişlik ilişkisi. Mühendis Bilim Tasar Derg. 2018;6:125-136. doi: 10.21923/jesd.369346
• Pohl R, Botscharow J, Böckelmann I, Thielmann B. Stress and strain among veterinarians: a scoping review. Ir Vet J. 2022;75:15. doi: 10.1186/s13620-022-00220-x
• Özbekler TM. Değişen beslenme alışkanlıkları perspektifinde takviye edici gıdalar: tüketiciler ne kadar bilinçli. Soc Sci Stud J. 2019;5(51):6866-6882. doi: 10.26449/sssj.1937
• Barnish M, Sheikh M, Scholey A. Nutrient therapy for the improvement of fatigue symptoms. Nutrients. 2023;15(9):2154. doi: 10.3390/nu15092154
• Dickinson A, Blatman J, El-Dash N, Franco JC. Consumer usage and reasons for using dietary supplements: report of a series of surveys. J Am Coll Nutr. 2014;33(2):176-182. doi: 10.1080/07315724.2013.875423
• Wierzejska RE. Dietary supplements-for whom? The current state of knowledge about the health effects of selected supplement use. Int J Environ Res Public Health. 2021;18(17):8897. doi: 10.3390/ijerph18178897
• EUROSTAT. 2023. How much time per week do Europeans usually work? Web: https://ec.europa.eu/eurostat/web/products-eurostat-news/w/ddn-20230920- 1 (Erişim tarihi: 01.09.2025)
• OECD.Stat. (t.y.). Average usual weekly hours worked on the main job. Web: https://stats.oecd.org/Index.aspx?DataSetCode=Ave_HRS (Erişim tarihi: 01.09.2025)
• Macit M. Avukatlarda işkoliklik, iş-aile çatışması, tükenmişlik üzerine bir alan çalışması. AndHD. 2019;5(1):35-65.
• Deniz UH, Aykar AN. Türkiye ve İrlanda’da özel anaokullarında çalışan okul öncesi öğretmenlerin çalışma koşullarının karşılaştırılması. Mersin Üniv Eğitim Fakültesi Derg. 2024;20(1):67-87. doi: 10.17860/mersinefd.1372519
• Durmuş S, Günay O. Hemşirelerde iş doyumu ve anksiyete düzeyini etkileyen faktörler. Erciyes Med J. 2007;29(2):139-146.
• Uysal N, Yılmaz MÇ. Akademisyenlerde iş yaşam dengesi ve uzaktan çalışmaya ilişkin görüşlerin belirlenmesi. IJOSSAR. 2020;4(2):26-37.
• Bumin G, Tatlı İY, Cemali M, Kara S, Akyürek G. Vardiyalı ve gündüz çalışan sağlık çalışanlarında uyku kalitesi, reaksiyon zamanı, stres ve iyilik halinin karşılaştırılması. Hacettepe Üniv Hemşire Fak Derg. 2019;6(3):170-176. doi: 10.31125/hunhemsire.630804
• Emre A. Türkiye’de Avukatlık: 80 bin Avukatın Dünyası, 2015, 27 Nisan, Haber Türk Gazetesi https://www.haberturk.com/yazi-dizisi/haber/1070820-turkiyede-avukatlik (Erişim tarihi: 01.09.2025).
• Kayacan T, Özmen E. Kentsel Stres Kavramı ve Kentsel Stresi Azaltmak. Avrupa Bilim Tek Derg. 2021; (25):295-305. doi: 10.31590/ejosat.903252
• Pishue P, Kidd J. 2024 INRIX Global Traffic Scorecard. https://inrix.com/scorecard/ (Erişim tarihi: 10.08.2025)
• Akçadağ İ. Özel eğitim ve rehabilitasyon merkezlerinde çalışan fizyoterapistlerin pandemi dönemindeki fiziksel aktivite, yaşam kalitesi, yorgunluk, uyku kalitesi ve tükenmişlik düzeylerinin incelenmesi. Yüksek lisans tezi, Kırşehir Ahi Evran Üniversitesi, 2022.
• Altan S, Özpehlivan M. Duygusal emek ve tükenmişlik ilişkisi. Int J Manag Administ. 2019;3(5):80-100. doi: 10.29064/ijma.518590
• Kanak EK, Öztürk SN, Özdemir Y, Asan K, Yılmaz SÖ. Gıda takviyeleri kullanım alışkanlıklarının değerlendirilmesi. NÖHÜ Müh Bilim Derg. 2021;10(1):168-177. doi: 10.28948/ngumuh.783613
• Yılmaz MT, Durmaz A, Özdemir Ç, Kurtoğlu YK. Okul çağı çocuklarının ve ebeveynlerinin gıda takviyesi kullanımı hakkındaki tutum ve davranışlarının değerlendirilmesi. Eskisehir Med J. 2024;5(3):92-100. doi: 10.48176/esmj.2024.167.
• Waskiewicz A, Sygnowska E, Broda G, Chwojnowska Z. The use of vitamin supplements among adults in Warsaw: is there any nutritional benefit. Rocz Państw Zakł Hig. 2014;65(2):119-126.
• Koyu EB, Çalık G, Tohtak GK, Yıldırım GG. Sağlık çalışanlarının besin desteği kullanma durumları ve ilişkili etmenler. DUTİP. 2020;34(2), 141-151. doi: 10.5505/deutfd.2020.69772
• Güler ÖEO, Anul N. Spor salonunda spor yapan kişilerde gıda takviyesi kullanım durumunun saptanması. Sağlık Yaşam Bilim Derg. 2020;2(2):43-48. doi: 10.33308/2687248X.202022178
• Yıldırım A, Doğuer Ç. Hücresel yaşlanma ve kolajen. In: Baygut H, Byehan Y. eds. Sağlık - Bilim 2023 Beslenme-IV. İstanbul; Efe Akademi Yayınları: 2024:133.
• Atalay D, Erge HS. Gıda takviyeleri ve sağlık üzerine etkileri. Food and Health, 2018;4(2):98-111. doi: 10.3153/FH18010
• Çoşkun F, Turhan H. İstanbul'da vitamin kullanım alışkanlıkları ve bu alışkanlıkları etkileyen faktörler üzerine bir araştırma. Marmara Pharm J. 2010;14(1):21-28.
• Bilgener E, Ünal A. Eczacılık hizmetlerinden memnuniyetin belirlenmesi Çorum ili örneği. J Fac Pharm Ankara. 2019;43(3):259-273. doi: 10.33483/jfpau.480903
• Rupp TL, Garbarino S, Guglielmi O, Lanteri P. Concepts of fatigue, sleepiness, and alertness. In: Kushida CA, ed. Encyclopedia of Sleep. Netherlands: Academic Press Elsevier; 2013: 24-26.