Kuzu Dokularında Endokrin Bozucu Klorlu Kimyasal Varlığının Gaz Kromatografi Kütle Spektrometrisi ile Saptanması ve Cinsiyetin Etkisi
Abstract
Vücuttaki endokrin
reseptörlerine bağlanıp bunları aktive veya bloke ederek doğal hormonların
sentez/parçalanmasını değiştiren endokrin bozucu kimyasallarla ilgili
çalışmaların geçmişi 1950’li yıllara kadar gitmektedir. Günümüzde yasaklı olan
ama bir dönem yoğun olarak kullanılan organik klorlu pestisitler (OCP), poliklorlu
bifeniller (PCB) ve polibromlu difenileterler (PBDE) stabilitelerinin yüksek
olması ve yağda birikme özellikleri nedeniyle doğada uzun süre kalmaktadırlar.
Biyoakümülasyon ve biyomagnifikasyon nedeniyle gıda zincirine girdikten sonra
miktarları sürekli artmaktadır. İnsanların bu kimyasallara maruziyetinin %90’ı
bulaşık gıdalarla olmaktadır. Bu çalışmada 14 OCP (α, β, γ-hekzaklorosiklohekzan,
hekzaklorobenzen, 4,4’-diklorodifenil dikloroetan, 4,4’-diklorodifenil
dikloroetilen, 2,4’-diklorodifenil trikloroetan, 4,4’-diklorodifenil
trikloroetan, heptaklor, aldrin, dieldrin, α-endosülfan, β-endosülfan,
metoksiklor), 7 PCB (28, 30, 52, 101, 118, 138, 153, 180) ve 6 PBDE (17, 47,
66, 100, 153, 183)’in kuzu eti ve yağındaki miktarları ve cinsiyetin buna olan
etkisi araştırılmıştır. Kullanılan yöntem SANCO 12571/2013 ve EUROCHEM 2014
Validasyon Kılavuzu’na göre valide edilmiştir. Toplamda erkek hayvanlara ait
örneklerin %75’inde, dişilerinkinin ise %33.3’ünde endokrin bozucu kimyasal kalıntısına
rastlanmıştır. Araştırılan örneklerin tamamında PCB tespit edilmiştir. Hekzaklorosiklohekzen
ve 4,4’-diklorodifenil trikloroetan ile PCB52 kendi grupları içinde en sık
rastlanılan kimyasallar olurken PBDE’lerden sadece PBDE17 tespit edilmiştir. Kalıntı
görülme sıklığı erkeklerde daha fazla iken tespit edilen miktarların dişi
hayvanlara ait örneklerde daha yüksek olduğu görülmüştür. Bulunan tüm
kalıntıların seviyeleri Türk Gıda Kodeksi ve Avrupa Birliği’nin ilgili
yönetmeliklerinde belirtilen seviyelerin altındadır.
Keywords
Thanks
References
- 1. Kavlock RJ, Daston GP, DeRosa C, et al. Research needs for the assessment of health and environmental effectsof endocrine disruptors: a report of the U.S. EPA-sponsored workshop. Environ Health Perspect. 1996;104(4):715-740.
- 2. Zoeller RT, Brown TR, Doan LL, et al. Endocrine-disrupting chemicals and public health protection: a statement of principles from The Endocrine Society. Endocrinology. 2012;153(9):4097-4110.
- 3. La Guardia MJ, Hale RC, Harvey E. Detailed polybrominated diphenyl ether (PBDE) congener composition of the widely used penta-, octa-, and deca-PBDE technical flame-retardant mixtures. Environmental Science and Technologie. 2006;40: 6247-6254.
- 4. Grimm FA, Hu D, Kania-Korwel I, et al. Metabolism and Metabolites of Polychlorinated Biphenyls. Crit Rev Toxicol. 2015;45(3): 245-272.
- 5. Jayaraj R, Megha P, Sreedev P. Organochlorine pesticides, their toxic effects on living organisms and their fate in the environment. Interdiscip Toxicol. 2016:9(3-4): 90-100.
- 6. Ogata Y, Takada H, Mizukawa K, Hirai H, Iwasa S, Endo S, et al. International pellet watch: global monitoring of persistent organic pollutants (POPs) in coastal waters. 1. Initial phase data on PCBs, DDTs, and HCHs. Mar Pollut Bull. 2009;58(10):1437-1446.
- 7. Okkerman PC, Van der Putte I. Endocrine disrupters: study on gathering information on 435 substances with insufficient data. Delft: RPS BKH Consultants BV 2002; 279.
- 8. Stoytcheva M. Role of Pesticides in Human Life in the Modern Age: A Review. In: Saeedi Saravi, S.S. & Shokrzadeh, M, ed. Pesticides in the Modern World - Risks and Benefits. 1st ed. Intech open Access; 2011:1-21.
Details
Primary Language
Turkish
Subjects
Veterinary Surgery
Journal Section
Research Article
Authors
Özgür Kuzukıran
*
0000-0001-9294-2801
Türkiye
Ayhan Filazi
0000-0002-2800-6215
Türkiye
Pınar Arslan
Türkiye
Begüm Yurdakök-dikmen
This is me
0000-0002-0385-3602
Türkiye
İlker Şimşek
This is me
0000-0001-9181-9879
Türkiye
Yağmur Turgut
This is me
0000-0002-8918-3135
Türkiye
Publication Date
December 18, 2019
Submission Date
September 24, 2019
Acceptance Date
November 5, 2019
Published in Issue
Year 2019 Volume: 38 Number: 2
Cited By
The effects of endocrine disruptors on fish
Environmental Research and Technology
https://doi.org/10.35208/ert.860440