Varoluşun Alt Sınırı: Zeyyat Selimoğlu’nun “Ayı” ve İlhan Tarus’un “Karabaş ile Mahmud” Öykülerinde İnsanın Hayvanlaşması

Öz

Zeyyat Selimoğlu ve İlhan Tarus’un öykülerinde hayvan figürü geleneksel sembolik anlamlarının ötesine geçerek insanın varoluşsal sınırlarını zorlayan / görünür kılan kurucu unsurlar hâline gelir. Bu makalede, Zeyyat Selimoğlu’nun “Ayı” öyküsü ile İlhan Tarus’un “Karabaş ile Mahmud” öykülerinde insanın iki farklı varlıksal boyutunu imleyen “hayvanlaşma” (hayvan kimliğine bürünme) ve “hayvansılaşma” (insan biçiminde hayvan nitelikleri sergileme) olarak nitelediğimiz, bireyin bastırılmış dürtülerini, aidiyet ve kimlik arayışını, içsel kırılmalarını ve hayatta kalma biçimlerini hayvanlarla özdeşleştirilerek / özdeşleşerek açığa çıkaran, kurucu bir anlatı işlevini de üstlendiği ortaya konulmaktadır. Zeyyat Selimoğlu’nun öyküsünde bu hayvanlaşma süreci / olgusu, doğa koşullarına uyum, aidiyet sağlama, direnç kazanma, bedensel ve ruhsal savunma biçimleri ve varlığını sürdürebilme bağlamında deniz, gemi ve adlandırma ekseninde biçimlenir. İlhan Tarus’ta hayvansılaşma şeklinde ortaya çıkan nitelikler açlık, yokluk, kimlik kaybı, kokma ve vicdandır ve her biri toplumsal dışlanmanın yol açtığı çözülmeyi dışa vuran kurgulama işlevi görür. “Ayı” da hayvan karakter, bireyin bastırdığı güç ve direnme kapasitesini, kırılganlığını gizleyen bir zırh, “Karabaş ile Mahmud”ta ise bireyin içine hapsedildiği çaresizliğin göstergesi ve bireyin kuramadığı / kaybettiği iletişimin duygusal temsil alanına dönüşür. Makalede, insan ve hayvan arasındaki sınırların bulanıklaşması, toplumsal, mekânsal ve psikolojik koşullara göre yeniden biçimlenerek nasıl geçirgen bir yapıya dönüştüğü / dönüşebildiği gösterilmeye çalışılacaktır.

Anahtar Kelimeler

• : Zeyyat Selimoğlu
• İlhan Tarus
• Hayvan Sembolizmi
• Hayvansılaşma
• Ayı
• Karabaş ile Mahmud.

The Lower Boundary of Existence: The "Becoming-Animal" of Human in Zeyyat Selimoğlu’s “Ayı” and İlhan Tarus’un “Karabaş ile Mahmud” Short Stories

Öz

In the short stories of Zeyyat Selimoğlu and İlhan Tarus, animal figures transcend their traditional symbolic meanings to become constitutive elements that push or render visible the existential boundaries of the human experience. This article demonstrates that in Zeyyat Selimoğlu's story “Ayı” (“The Bear”) and İlhan Tarus's “Karabaş ile Mahmud” (“Karabaş and Mahmud”), the concepts of “becoming-animal” (assuming an animal identity) and “animalization” (exhibiting animal qualities within human form) function as foundational narrative devices. These processes reveal the individual's suppressed impulses, search for belonging and identity, internal ruptures, and modes of survival through identification with animals. In Selimoğlu's story, this process of becoming-animal is shaped around the axes of the sea, the ship, and the act of naming, within the context of adaptation to natural conditions, securing belonging, gaining resilience, and forms of bodily and spiritual defense. In Tarus’s work, the qualities manifesting as animalization through hunger, deprivation, loss of identity, scent and conscience serve a fictional function that expresses the dissolution caused by social exclusion. In “Ayı”, the animal character transforms into an armor that conceals the individual's suppressed power, capacity for resistance, and fragility, whereas in Karabaş ile Mahmud, it becomes an indicator of the desperation in which the individual is imprisoned and a sphere of emotional representation for the communication the individual fails to establish or has lost. This article attempts to illustrate how the boundaries between human and animal become blurred and transform into a permeable structure, reshaped according to social, spatial, and psychological conditions.

Anahtar Kelimeler

• Zeyyat Selimoğlu
• İlhan Tarus
• Animal Symbolism
• Animalization
• Ayı
• Karabaş ile Mahmud.

Нижняя граница существования: Становление животным человека в рассказах Зейята Селимоглу «Медведь» и Ильхана Таруса «Карабаш и Махмуд»

Öz

В рассказах Зейята Селимоглу и Ильхана Таруса фигура животного выходит за рамки традиционных символических смыслов и становится созидательным элементом, раздвигающим или делающим видимыми экзистенциальные границы человека. В данной статье доказывается, что в рассказах «Медведь» (Ayı) Зейята Селимоглу и «Карабаш и Махмуд» (Karabaş ile Mahmud) Ильхана Таруса понятия «становление животным» (принятие животной идентичности) и «анимализация» (проявление животных качеств в человеческом облике), обозначающие два различных бытийных измерения человека, выполняют основополагающую повествовательную функцию. Эти процессы через отождествление с животными раскрывают подавленные влечения индивида, поиск принадлежности и идентичности, внутренние надломы и способы выживания. В рассказе Зейята Селимоглу этот процесс становления животным формируется вокруг оси моря, корабля и наречения имени в контексте адаптации к природным условиям, обеспечения принадлежности, обретения стойкости, а также форм телесной и духовной защиты. У Ильхана Таруса качества, проявляющиеся в виде анимализации — это голод, нужда, потеря идентичности, запах и совесть; каждое из них служит инструментом повествования, выражающим распад, вызванный социальной изоляцией. В «Медведе» животный персонаж превращается в доспехи, скрывающие подавленную силу, способность к сопротивлению и хрупкость индивида, тогда как в «Карабаше и Махмуде» он становится показателем безысходности, в которую заключен индивид, и сферой эмоционального представительства коммуникации, которую индивид не может установить или утратил. В статье предпринимается попытка показать, как границы между человеком и животным размываются и превращаются в проницаемую структуру, перестраиваясь в зависимости от социальных, пространственных и психологических условий.

Anahtar Kelimeler

• Зейят Селимоглу
• Ильхан Тарус
• символика животных
• анимализация
• Медведь
• Карабаш и Махмуд.

Kaynakça

1. Aşkaroğlu, V. (2016). Sineklerin Tanrısı: İnsan Özünün ve Diktatörlük Çağının Anlatısı. Zeitschrift für die Welt der Türken/Journal of World of Turks, 8(1), 357-371.
2. Aşkaroğlu, V. (2017). Toplum ve birey: Yabancılaşma üzerine kuramsal bir tartışma. Karadeniz, (35), 72–77. https://doi.org/10.17498/kdeniz.341181
3. Aşkaroğlu, V. (2021). Eugene O’Neill’in The Hairy Ape oyununda işçi Yank’in Amerikan rüyasından uyanışı: Sıradan bireyin trajedisi ve sınıflararası geçimsizlik. Asya Studies, 5(15), 11–24. https://doi.org/10.31455/asya.878820
4. Aşkaroğlu, V. (2022). Trajik ve modern: Oğuz Atay–Joseph Conrad–Yusuf Atılgan. Palme Yayınları.
5. Bachelard, G. (2006). Su ve düşler: Maddenin imgelemi üzerine deneme (O. Kunal, Çev.). Yapı Kredi Yayınları. (Orijinal eserin yayın tarihi 1942).
6. Bachelard, G. (2015). Mekânın poetikası (Çev. A. Derman). Kesit Yayınları. (Orijinal eserin yayın tarihi 1957).
7. Derrida, J. (2008). The animal that therefore I am (D. Wills, Çev.; M.-L. Mallet, Ed.). Fordham University Press.
8. Foucault, M. (1992). Hapishanenin doğuşu (M. A. Kılıçbay, Çev., 6. bs.). İmge Kitabevi.

9. Freud, S. (2011). Uygarlığın huzursuzluğu (H. Barışcan, Çev., 4. bs.). Metis Yayınları.
10. Hobbes, T. (2010). Leviathan: Bir din ve dünya devletinin içeriği, biçimi ve kudreti (S. Lim, Çev.; 6. bs.). Yapı Kredi Yayınları.
11. Jung, C. G. (2009). İnsan ve sembolleri (A. N. Babaoğlu, Çev.; 4. bs.). Okuyan Us Yayınları.
12. Platon. (2016). Devlet (S. Eyüboğlu & M. A. Cimcoz, Çev.; 29. bs.). Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları.
13. Selimoğlu, Z. (2017). Kıçüstünde toplantı. (ss. 43-48). Eksik Parça Yayınları.
14. Tarus, İ. (1953). Ekin iti. Buket Matbaası.