Keloğlan Masallarında Tutum ve Davranışlar: Anne-Çocuk İlişkisi
Öz
“Keloğlan Masalları” Türk dünyası kültür ve edebiyatının en önemli ürünlerindendir. Bu masallarda ana karakter Keloğlan’ın karşılaştığı zorluklarla mücadelesi konu edilmektedir. Birçok masalda yaşlı annesiyle geçim sıkıntısı yaşayan Keloğlan’ın gayreti, kısa yoldan geçim kaynağı sağlama veya zengin olma üzerinedir. Yaşadığı olaylar zinciri çoğunlukla annesinin yönlendirmesi, azarlaması ya da evden kovması üzerine başlamakta ve yine annesinin yanında son bulmaktadır. Bu çalışmada Keloğlan Masalları’nın önemli bir figürü olarak “anne”nin, çocuğunun eylemleri karşısındaki tavrı “anne-çocuk ilişkisi ve annenin çocuğunun eylemlerine yaklaşımı” açısından ele alınmıştır. Betimsel nitelikte olan bu araştırma nitel bir çalışmadır. Çalışmanın verileri, nitel araştırmada kullanılan veri toplama yöntemlerinden biri olan doküman analizi yardımıyla toplanmıştır. Çalışma kapsamında Tahir Alangu’nun Keloğlan Masalları adlı kitabında Keloğlan ile annesinin birlikte yer aldığı masallar taranmıştır. Veri analizi sürecinin inanırlığını sağlamak için araştırmacı çeşitlemesine gidilmiştir. Bu bağlamda, üç Türkçe eğitimi uzmanı çalışmaya veri sağlayan masalları anne-çocuk ilişkisi ve annenin çocuğunun eylemlerine yaklaşımı doğrultusunda ayrı ayrı zamanlarda incelemiş ve kodlamıştır. Elde edilen bulguların tutarlılığı ve inanırlığı sağlanmaya çalışılmıştır. İncelenen masallar içerisinden çocuk eğitimi ve gelişimi açısından olumsuz örnek teşkil edebileceği düşünülen örnekler belirlenmiştir. Elde edilen veriler ışığında “anne”nin olumsuz örnek oluşturan davranışları tartışılmış ve değerlendirmeye tabi tutulmuştur.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Agha, A. (2003). The social life of cultural value. Language & Communication, 23 (2003), 231-273.
- Alangu, T. (1968). Keloğlan masalları / mitostan kurtuluş – gerçeğe yöneliş. Türk Dili (Türk Halk Edebiyatı Özel Sayısı), 207 (Aralık 1968), 458-469.
- Alangu, T. (2015). Keloğlan masalları (10. baskı). İstanbul: Yapı Kredi.
- Alexander, J. ve Smith, P. (2001). The Strong Program in Cultural Theory: Elements of a Structural Hermeneutics. Handbook of Sociological Theory, 135-150.
- Alsaç, F. (2017). Keloğlan tipine pikaresk anlatım bağlamında bir bakış. Turkish Studies International Periodical for the Languages, Literature and History of Turkish or Turkic 12(30), 1-20.
- Aoki, K. (2003). Psychology of parent-child relationship. JMAJ, 46(2), 75-79.
- Bars, M. E. (2014). Türk kültüründe anne ve âşık garip hikâyesinde görünüşü. Akademik Sosyal Araştırmalar Dergisi, 2(6), 82-94.
- Berbercan, M. T. (2017). İslam öncesi türk metinlerinde ‘kız’ ve ‘kadın’. JOTS 1(1), 7-19.
- Boratav, P. N. (1969). Az gittik uz gittik. Ankara: Bilgi.
- Boratav, P. N. (1992). Zaman zaman içinde: Tekerlemeler, masallar ve masallar ile tekerleme üzerine bir inceleme. İstanbul: Adam Yayınları.