Lise Öğrencilerinde Değerler, Sosyal Dışlanma ve Akran Baskısı Arasındaki İlişkilerin İncelenmesi

Osman Hatun; Füsun Ekşi

doi:10.24106/kefdergi.4186

EN TR

Investigation of the Relationships Between Values, Ostracism and Peer Pressure Among High School Students

Öz

The purpose of this study is to investigate the relationships between value orientations, ostracism, and peer pressure among high school students. The sample of the study consisted of 395 high school students including 192 (%49) female and 203 (%51) male. Personal information form, Schwartz Values Scale, The Ostracism Experiences Scale for Adolescents, and Peer Pressure Scale were used as data collection tools. In order to examine the objectives of the study, Pearson Product-Moment Correlation, and Multiple Linear Regression Analysis were used to analyze the data. Correlation analysis indicated a significant and positive relationship between ostracism and peer pressure; a significant, and negative relationships between values (achievement, self-direction, universalism, benevolence, tradition, conformity and security), and ostracism and peer pressure. According to the results of multiple regression analysis, the values explained 19% of the total variance in the ostracism variable, and respectively self-direction and power values predicted peer pressure significantly. In addition, the values explained 39% of the total variance in the peer pressure variable, and respectively self-direction, conformity, stimulation, universalism and power values predicted peer pressure significantly. Finally, self-direction is the strongest value in predicting both ostracism and peer pressure.The purpose of this study is to investigate the relationships between value orientations, ostracism, and peer pressure among high school students. The sample of the study consisted of 395 high school students including 192 (%49) female and 203 (%51) male. Personal information form, Schwartz Values Scale, The Ostracism Experiences Scale for Adolescents, and Peer Pressure Scale were used as data collection tools. In order to examine the objectives of the study, Pearson Product-Moment Correlation, and Multiple Linear Regression Analysis were used to analyze the data. Correlation analysis indicated a significant and positive relationship between ostracism and peer pressure; a significant, and negative relationships between values (achievement, self-direction, universalism, benevolence, tradition, conformity and security), and ostracism and peer pressure. According to the results of multiple regression analysis, the values explained 19% of the total variance in the ostracism variable, and respectively self-direction and power values predicted peer pressure significantly. In addition, the values explained 39% of the total variance in the peer pressure variable, and respectively self-direction, conformity, stimulation, universalism and power values predicted peer pressure significantly. Finally, self-direction is the strongest value in predicting both ostracism and peer pressure.

Anahtar Kelimeler

values, ostracism, peer pressure, adolescence

Lise Öğrencilerinde Değerler, Sosyal Dışlanma ve Akran Baskısı Arasındaki İlişkilerin İncelenmesi

Öz

Bu araştırmanın amacı, lise öğrencilerinin değer yönelimleri, ile sosyal dışlanma ve akran baskısı arasındaki ilişkilerin incelenmesidir. Araştırmanın katılımcıları, 192’si (%49) kadın ve 203’ü (%51) erkek olmak üzere toplam 395 lise öğrencisinden oluşmaktadır. Veri toplama aşamasında kişisel bilgi formu, Schwartz Değerler Ölçeği, Ergenler İçin Sosyal Dışlanma Ölçeği ve Akran Baskısı Ölçeğinden yararlanılmıştır. Verilerin analizinde Pearson momentler çarpımı korelasyonu ve çoklu doğrusal regresyon analizi kullanılmıştır. Korelasyon analizi sonuçlarına göre sosyal dışlanma ile akran baskısı arasında anlamlı ve pozitif yönde bir ilişki olduğu; değerler (başarı, öz-yönelim, evrenselcilik, iyilikseverlik, gelenek, uyum ve güvenlik) ile sosyal dışlanma ve akran baskısı arasında anlamlı ve negatif yönde ilişkiler görülmüştür. Çoklu regresyon analizi sonuçlarına göre değerlerin sosyal dışlanma değişkenindeki toplam varyansın %19’unu açıkladığı; öz-yönelim ve güç değerlerinin sosyal dışlanmayı anlamlı düzeyde yordadığı görülmüştür. Ayrıca değerlerin akran baskısı değişkenindeki toplam varyansın %39’unu açıkladığı ve sırasıyla öz-yönelim, uyum, uyarılma, evrenselcilik ve güç değerlerinin akran baskısını anlamlı düzeyde yordadığı görülmüştür. Son olarak, öz-yönelim değerinin hem sosyal dışlanmanın hem de akran baskısının en güçlü yordayıcısı olduğu görülmüştür.

Anahtar Kelimeler

değerler, sosyal dışlanma, akran baskısı, ergenlik

Kaynakça

Akın, A., Uysal, R. & Akın, Ü. (2016). Ergenler için ostrasizm (sosyal dışlanma) ölçeğinin Türkçe’ye uyarlanması. Kastamonu Eğitim Dergisi, 24(2), 895-904.
Aydın, A. (1999). Gelişim ve öğrenme psikolojisi. Ankara: Anı Yayıncılık
Bacanlı, H. (2017). Değer bilinçlendirme yaklaşımı. Konya: Çizgi Kitabevi
Baş, A., & Dilmaç, B. (2019). Ergenlerin sahip oldukları değerler, öznel iyi oluşları ve sosyal kaygıları arasındaki yordayıcı ilişki. Manas Sosyal Araştırmalar Dergisi, 8 (4): 3685-3697.
Baumeister, R. F., & Leary, M. R. (1995). The need to belong: desire for interpersonal attachments as a fundamental human motivation. Psychological bulletin, 117(3), 497 – 529. https://doi.org/10.1037/0033-2909.117.3.497
Baxter, B. (2007). Moral education in the culturally diverse American public school: Insights from anthropology (Doctoral Dissertation). Albany State University, New York.
Benish-Weisman, M. (2015). The Interplay between Values and Aggression in Adolescence: A Longitudinal Study. Developmental Psychology.· doi: 10.1037/dev0000015
Beran, T. N., & Violato, C. (2004). A model of childhood perceived peer harassment: Analyses of the Canadian national longitudinal survey of children and youth data. The Journal of Psychology, 138(2), 129-148. doi: 10.3200/JRLP.138.2.129-148
Beyaz, Ş. (2004). Heyecan arama gereksinimi ve akran baskısının ergenlerin risk alma eğilimleriyle ilişkisi. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü.
Büyükcebeci, A., & Deniz, M. (2017). Ergenlerde sosyal dışlanma, yalnızlık ve okul öznel iyi oluş: Empatik eğilimin aracılık rolü. International Online Journal of Educational Sciences, 9(3), 723-736.

Büyüköztürk, Ş. (2019). Sosyal bilimler için veri analizi el kitabı: İstatistik, araştırma deseni, SPSS uygulamaları ve yorum (25. Basım). Ankara: Pegem Yayınları
Büyükyıldırım, İ., & Dilmaç, B. (2015). Siber mağdur olmanın insani değerler ve sosyo demografik değişkenler açısından incelenmesi. Değerler Eğitimi Dergisi,13(29), 7-40.
Clasen, D. R., & Brown, B. B. (1985). The multidimensionality of peer pressure in adolescence. Journal of youth and adolescence, 14(6), 451-468.
Coyne, S. M., Gundersen, N., Nelson, D. A., & Stockdale, L. (2011). Adolescents' prosocial responses to ostracism: An experimental study. The journal of social psychology, 151(5), 657-661. https://doi.org/10.1080/00224545.2010.522625
Coşkun, Y., & Kurnaz, A. (2009). İlköğretim öğrencilerinin benlik saygısı ve akran baskısı düzeyi ilişkisi üzerine bir inceleme. Sakarya Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 17, 112-129.
Çokluk, Ö., Şekercioğlu, G., & Büyüköztürk, Ş. (2012). Sosyal bilimler için çok değişkenli istatistik: SPSS ve LISREL uygulamaları (2. Basım). Ankara: Pegem Akademi
DeRosier, M. E., & Marcus, S. R. (2005). Building friendships and combating bullying: Effectiveness of SS GRIN at one-year follow-up. Journal of Clinical Child and Adolescent Psychology, 34(1), 140-150. https://doi.org/10.1207/s15374424jccp3401_13
Dixon, R. (2007). Ostracism: one of the many causes of bullying in groups? Journal of School Violence, 6(3), 3-26. https://doi.org/10.1300/J202v06n03_02
Eisenberger, N. I., Jarcho, J. M., Lieberman, M. D., & Naliboff, B. D. (2006). An experimental study of shared sensitivity to physical pain and social rejection. Pain, 126(1-3), 132-138. doi: 10.1016/j.pain.2006.06.024
Eisenberger, N. I., Lieberman, M. D., & Williams, K. D. (2003). Does rejection hurt? An fMRI study of social exclusion. Science, 302(5643), 290-292. doi: 10.1126/science.1089134
Erikson, E. H. (1968). Identity: Youth and crisis, Norton, New York.
Gilman, R., Carter-Sowell, A., DeWall, C. N., Adams, R. E., & Carboni, I. (2013). Validation of the ostracism experience scale for adolescents. Psychological Assessment, 25(2), 319-330. https://psycnet.apa.org/doi/10.1037/a0030913
Grusec, J. E., & Kuczynski, L. (Der.). (1997). Parenting and children’s internalization of values: A handbook of contemporary theory. NY: John Wiley & Sons
Güngör, E. (1993). Değerler psikolojisi. Amsterdam: Hollanda Türk Akademisyenler Birliği Vakfı
Güngör, İ. H., Ekşi, H., & Arıcak, O. T. (2012). Genç yetişkinlerde değer tercihlerinin narsistik kişilik özellikleri yordaması. Kuram ve Uygulamada Eğitim Bilimleri, 12(2), 1271-1290.
Hardy, S. A., & Carlo, G. (2011). Moral identity: What is it, how does it develop, and is it linked to moral action?. Child Development Perspectives, 5(3), 212-218. https://doi.org/10.1111/j.1750-8606.2011.00189.x
Hendricks, G., Savahl, S., & Florence, M. (2015). Adolescent peer pressure, leisure boredom, and substance use in low-income Cape Town communities. Social Behavior and Personality, 43(1), 99-109. https://doi.org/10.2224/sbp.2015.43.1.99
Horn, S. S.; Daddis, C., & Killen, M. (2008). Peer relationships and social groups: İmplications for moral education. İçinde L. Nucci, D. Narvez (Ed.), Handbook Of Moral and Character Education (s, 267-287), New York: Routledge
Kapıkıran, N. A., & Fiyakalı, C. (2005), Lise öğrencilerinde akran baskısı ve problem çözme. Pamukkale Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 18(18), 11-17
Karalar, R., & Kiracı, H. (2010). Bireysel değerlerin sürdürülebilir tüketim davranışı üzerindeki etkisini belirlemeye yönelik öğretmenler üzerinde bir araştırma. İşletme Araştırmaları Dergisi, 2 (2), 79-106.
Karasar, N. (2010). Bilimsel araştırma yöntemleri. (21. Baskı). Nobel Yayın Dağıtım. Ankara.
Kıran -Esen, B. (2002). Akran baskısı düzeyi farklı olan öğrencilerin risk alma, sigara içme davranışı ve okul başarılarının incelenmesi. (Yayımlanmamış Doktora Tezi). Gazi Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Ankara.
Kıran-Esen, B. (2003). Akran Baskısı Ölçeği’nin geliştirilmesi: Geçerlik ve güvenirlik çalışması. Eğitim Bilimleri ve Uygulama Dergisi 2(3), 65-76
Kulaksızoğlu, A. (2015). Ergenlik psikolojisi. (17. Basım) İstanbul: Remzi Kitabevi.
Kuşdil, M., & Kağıtçıbaşı, Ç. (2000). Türk öğretmenlerinin değer tercih yönelimleri ve Schwartz değer kuramı. Türk Psikoloji Dergisi, 15(45), 59-76.
Laible, D. (2007). Attachment with parents and peers in late adolescence: Links with emotional competence and social behavior. Personality and Individual Differences, 43(5), 1185-1197.
Leets, L., & Sunwolf. (2005). Adolescent rules for social exclusion: when is it fair to exclude someone else?. Journal of Moral Education, 34(3), 343-362. https://doi.org/10.1080/03057240500211618
Menesini, E., Nocentini, A., & Camodeca, M. (2013). Morality, values, traditional bullying, and cyberbullying in adolescence. British Journal of Developmental Psychology, 31(1), 1-14. https://doi.org/10.1111/j.2044-835X.2011.02066.x
Metli, G. (2017). Ortaokul öğrencilerinin siber zorbalık, siber mağduriyet ve insani değerleri arasındaki ilişkinin incelenmesi. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü).
Morgan, C. T. (2015). Psikolojiye giriş (13. baskı). R. Eski & S. Karakaş (Çev.). Konya: Eğitim Kitabevi.
Nansel, T. R., Overpeck, M., Pilla, R. S., Ruan, W. J., Simons-Morton, B., & Scheidt, P. (2001). Bullying behavior among US youth: Prevalence and association with psychological adjustment. Journal of the American Medical Association, 285(16), 2094–2100.
Paciello, M., Fida, R., Tramontano, C., Cole, E., & Cerniglia, L. (2013). Moral dilemma in adolescence: The role of values, prosocial moral reasoning and moral disengagement in helping decision making. European Journal of Developmental Psychology, 10(2), 190-205. https://doi.org/10.1080/17405629.2012.759099
Padilla-Walker, L. M., & Carlo, G. (2007). Personal Values as a Mediator Between Parent and Peer Expectations and Adolescent Behaviors. Journal of Family Psychology, 2(3), 538-541. https://doi.org/10.1037/0893-3200.21.3.538
Pearl, R., Bryan, T., & Herzog, A. (1990). Resisting or acquiescing to peer pressure to engage in misconduct: Adolescents' expectations of probable consequences. Journal of Youth and Adolescence, 19(1), 43-55.
Prinstein, M. J., Brechwald, W. A., & Cohen, G. L. (2011). Susceptibility to peer influence: Using a performance-based measure to identify adolescent males at heightened risk for deviant peer socialization. Developmental Psychology, 47(4), 1167. https://psycnet.apa.org/doi/10.1037/a0023274
Roccas, S., & Sagiv, L. (2010). Personal values and behavior: Taking the cultural context into account. Social and Personality Psychology Compass, 4(1), 30-41. https://doi.org/10.1111/j.1751-9004.2009.00234.x
Rokeach, M. (1973). The nature of human values. NY: Free Press.
Sagiv, L., & Schwartz, S. H. (2000). Value priorities and subjective well‐being: Direct relations and congruity effects. European Journal of Social Psychology, 30(2), 177- 198.
Sangeetha, V., & Chetan, S. V. (2015). Happness and peer pressure among adolescents. Indian Journal of Positive Psychology, 6(1), 103-105
Santrock, J. W. (2003). Adolescence (9th ed.). New York, NY: McGraw-Hill.
Santor, D.A., Messervey, D. & Kusumakar, V. (2000), Measuring peer pressure popularity and conformity in adolescent boys and girls. Prediction school performance. Sexuel attitudes and substance abuse. Journal of Youth and Adolescence, 29(2),163-182.
Sarı, M., Sarı, S., & Ötünç, M. S. (2008). İlköğretim öğrencilerinin demokratik değerlere bağlılıkları ve çatışma çözümü becerileri. Kuram ve Uygulamada Eğitim Bilimleri, 8(1), 161-192.
Schwartz, S. H. (1992). Universals in the content and structure of values: Theoretical advances and empirical tests in 20 countries. In Advances in experimental social psychology (Vol. 25, pp. 1-65). Academic Press.
Schwartz, S. H. (2012). An overview of the Schwartz Theory of basic values. Online Readings in Psychology and Culture, 2(1), 11. Retrieved from http://dx.doi.org/10.9707/2307-0919.1116
Sebastian, C., Viding, E., Williams, K. D., & Blakemore, S. J. (2010). Social brain development and the affective consequences of ostracism in adolescence. Brain and Cognition, 72, 134– 145. https://doi.org/10.1016/j.bandc.2009.06.008
Tabachnick, B. G., & Fidell, L. S. (2013). Using multivariate statistics (6th ed.). Boston, MA: Pearson Education.
Telef, B. B., Uzman, E., & Ergün, E. (2013). Öğretmen adaylarında psikolojik iyi oluş ve değerler arasındaki ilişkinin incelenmesi. Electronic Turkish Studies, 8(12), 1297- 1307.
Sullivan, T. N., Farrell, A. D., & Kliewer, W. (2006). Peer victimization in early adolescence: Association between physical and relational victimization and drug use, aggression, and delinquent behaviors among urban middle school students. Development and Psychopathology, 18, 119-137. doi: 10.1017/S095457940606007X
Williams K. D. (2011). The pain of exclusion. Scientific American Mind, 23(6), 30–38.
Williams, K. D. (2007a). Ostracism. Annual Review of Psychology, 58, 425-452.
Williams, K. D. (2007b). Ostracism: The kiss of social death. Social and Personal Psychology Compass, 1(1), 236–247. doi:10111/ j.1751-9004.2007.00004x
Williams, K. D., & Nida, S. A. (2009). Is ostracism worse than bullying. İçinde M. J. Harris (Ed.) Bullying, rejection, and peer victimization: A social cognitive neuroscience perspective, (s., 279-296), New York: Springer Publishing Company
Verplanken, B., & Holland, R. W. (2002). Motivated decision making: effects of activation and self-centrality of values on choices and behavior. Journal of personality and social psychology,82(3), 434 – 447. doi: 10.1037//0022-3514.82.3.434
Yıldırım, M. (2007). Şiddete başvuran ve başvurmayan ergenlerin yalnızlık düzeyleri ve akran baskısı düzeyleri açısından incelenmesi, (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Adana.
Zimmer-Gembeck, M. J., & Collins, W. A. (2003). Autonomy development during adolescence. İçinde G. R. Adams & M. Berzonsky (Eds.), Handbook of Adolescence (s.. 175-204). Oxford: Blackwell

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Eğitim Üzerine Çalışmalar

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Osman Hatun
Türkiye

Füsun Ekşi Bu kişi benim
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

20 Temmuz 2020

Gönderilme Tarihi

27 Ocak 2020

Kabul Tarihi

13 Haziran 2020

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2020 Cilt: 28 Sayı: 4

DOI

https://doi.org/10.24106/kefdergi.4186

IZ

https://izlik.org/JA88TT95BW

APA

Hatun, O., & Ekşi, F. (2020). Lise Öğrencilerinde Değerler, Sosyal Dışlanma ve Akran Baskısı Arasındaki İlişkilerin İncelenmesi. Kastamonu Education Journal, 28(4), 1689-1699. https://doi.org/10.24106/kefdergi.4186

AMA

1.Hatun O, Ekşi F. Lise Öğrencilerinde Değerler, Sosyal Dışlanma ve Akran Baskısı Arasındaki İlişkilerin İncelenmesi. Kastamonu Eğitim Dergisi. 2020;28(4):1689-1699. doi:10.24106/kefdergi.4186

Chicago

Hatun, Osman, ve Füsun Ekşi. 2020. “Lise Öğrencilerinde Değerler, Sosyal Dışlanma ve Akran Baskısı Arasındaki İlişkilerin İncelenmesi”. Kastamonu Education Journal 28 (4): 1689-99. https://doi.org/10.24106/kefdergi.4186.

EndNote

Hatun O, Ekşi F (01 Temmuz 2020) Lise Öğrencilerinde Değerler, Sosyal Dışlanma ve Akran Baskısı Arasındaki İlişkilerin İncelenmesi. Kastamonu Education Journal 28 4 1689–1699.

IEEE

[1]O. Hatun ve F. Ekşi, “Lise Öğrencilerinde Değerler, Sosyal Dışlanma ve Akran Baskısı Arasındaki İlişkilerin İncelenmesi”, Kastamonu Eğitim Dergisi, c. 28, sy 4, ss. 1689–1699, Tem. 2020, doi: 10.24106/kefdergi.4186.

ISNAD

Hatun, Osman - Ekşi, Füsun. “Lise Öğrencilerinde Değerler, Sosyal Dışlanma ve Akran Baskısı Arasındaki İlişkilerin İncelenmesi”. Kastamonu Education Journal 28/4 (01 Temmuz 2020): 1689-1699. https://doi.org/10.24106/kefdergi.4186.

JAMA

1.Hatun O, Ekşi F. Lise Öğrencilerinde Değerler, Sosyal Dışlanma ve Akran Baskısı Arasındaki İlişkilerin İncelenmesi. Kastamonu Eğitim Dergisi. 2020;28:1689–1699.

MLA

Hatun, Osman, ve Füsun Ekşi. “Lise Öğrencilerinde Değerler, Sosyal Dışlanma ve Akran Baskısı Arasındaki İlişkilerin İncelenmesi”. Kastamonu Education Journal, c. 28, sy 4, Temmuz 2020, ss. 1689-9, doi:10.24106/kefdergi.4186.

Vancouver

1.Osman Hatun, Füsun Ekşi. Lise Öğrencilerinde Değerler, Sosyal Dışlanma ve Akran Baskısı Arasındaki İlişkilerin İncelenmesi. Kastamonu Eğitim Dergisi. 01 Temmuz 2020;28(4):1689-9. doi:10.24106/kefdergi.4186

Cited By

Farklılıkların Gölgesinde: İlahiyat Fakültesi Öğrencilerinin Sosyal Dışlanma ve Entegrasyon Deneyimleri Üzerine Nitel Bir Araştırma

Eskiyeni

https://doi.org/10.37697/eskiyeni.1565742

Kastamonu Eğitim Dergisi, Creative Commons Atıf 4.0 Uluslararası Lisansı (CC BY) ile lisanslanmıştır.

Investigation of the Relationships Between Values, Ostracism and Peer Pressure Among High School Students

Öz

Anahtar Kelimeler

Lise Öğrencilerinde Değerler, Sosyal Dışlanma ve Akran Baskısı Arasındaki İlişkilerin İncelenmesi

Öz

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

Ayrıntılar

Birincil Dil

Konular

Bölüm

Yazarlar

Yayımlanma Tarihi

Gönderilme Tarihi

Kabul Tarihi

Yayımlandığı Sayı

DOI

IZ

Kaynak Göster

Cited By

Farklılıkların Gölgesinde: İlahiyat Fakültesi Öğrencilerinin Sosyal Dışlanma ve Entegrasyon Deneyimleri Üzerine Nitel Bir Araştırma